Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, βρίσκεται αντιμέτωπος με τον κίνδυνο μιας νέας, σοβαρής ρήξης με τον Ντόναλντ Τραμπ, καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος αντιμετωπίζει πλέον ολοένα και περισσότερο τον πόλεμο της Ουκρανίας με τη Ρωσία μέσα από το πρίσμα των τιμών της ενέργειας, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ.
Σύμφωνα με το Bloomberg, η αιφνιδιαστική ανακοίνωση του Τραμπ για μια «ενεργειακή εκεχειρία» μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας έφερε τον Ζελένσκι σε δύσκολη θέση, την ώρα που η Ουάσιγκτον πιέζει το Κίεβο να σταματήσει τις επιθέσεις κατά των ρωσικών διυλιστηρίων και υπερασπίζεται την αμφιλεγόμενη συμφωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν για τις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ.
Μετά την ανακοίνωση του Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε πρόθυμος να αποδεχθεί την εκεχειρία, υπό την προϋπόθεση ότι θα την τηρήσει και η Ρωσία. Πρόκειται για μια πάγια θέση του Κιέβου, με τον Ζελένσκι να αφήνει σαφώς να εννοηθεί ότι διατηρεί σοβαρές αμφιβολίες για τις προθέσεις της Μόσχας.
«Η Ουκρανία υποστηρίζει την εκεχειρία και είναι σημαντικό να την υποστηρίξει και η Ρωσία», ανέφερε σε ανάρτησή του, προσθέτοντας ότι αναμένει από τις ΗΠΑ περισσότερες λεπτομέρειες για τη συμφωνία.
Ωστόσο, όσο η Ουκρανία συνεχίζει να απαντά στη ρωσική εισβολή με επιθέσεις κατά των ενεργειακών εγκαταστάσεων της Μόσχας, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να προκαλέσει την αντίδραση του Αμερικανού προέδρου. Το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα υψηλό για το Κίεβο, το οποίο εξακολουθεί να εξαρτάται από τις αγορές αμερικανικών όπλων που χρηματοδοτούν άλλες χώρες του ΝΑΤΟ, καθώς και από την ανταλλαγή πληροφοριών με την Ουάσιγκτον. Παράλληλα, η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρές οικονομικές δυσκολίες ενόψει του πέμπτου χειμώνα του πολέμου.
Η ένταση στο Μαϊάμι και η έμμεση απειλή των ΗΠΑ
Μόλις μία ημέρα πριν από τη νέα ανακοίνωση περί εκεχειρίας —τη δεύτερη μέσα σε δύο μήνες— ο Τραμπ είχε εξαπολύσει σφοδρή επίθεση εναντίον του Ζελένσκι, αφήνοντας να εννοηθεί ότι θα έπρεπε να εξετάσει το ενδεχόμενο να αποχωρήσει από την προεδρία της Ουκρανίας.
Την Παρασκευή, μετά τη συμφωνία Τραμπ και Πούτιν για τις εξαγωγές ντίζελ, οι Ουκρανοί διαπραγματευτές διέκοψαν πρόωρα τις συνομιλίες τους στο Μαϊάμι με Αμερικανούς απεσταλμένους, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις και μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας.
Κατά τη συνάντηση, οι Αμερικανοί διαπραγματευτές, με επικεφαλής τον γαμπρό του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, και τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ, υπογράμμισαν ότι οι ΗΠΑ παραμένουν ισχυρός σύμμαχος της Ουκρανίας, παρέχοντας πυρομαχικά και πληροφορίες.
Ωστόσο, σύμφωνα με μία από τις πηγές, επισήμαναν ότι το Κίεβο δεν θα πρέπει να προχωρά σε ενέργειες που πλήττουν τους Αμερικανούς καταναλωτές, όπως οι επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια.
Η τοποθέτηση αυτή ερμηνεύθηκε από αρκετούς συμμετέχοντες ως έμμεση απειλή διακοπής της παροχής πληροφοριών προς την Ουκρανία. Οι Financial Times ήταν οι πρώτοι που αποκάλυψαν τη σχετική αναφορά στη συνάντηση του Μαϊάμι.
Την ίδια ώρα, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που συμμετείχαν στις συνομιλίες δεν είχαν λάβει καμία προηγούμενη ενημέρωση από την Ουάσιγκτον για την επικείμενη συμφωνία με τη Μόσχα σχετικά με το ντίζελ.
Το ντίζελ, οι εκλογές και οι αντιδράσεις στο Κογκρέσο
Με τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου να πλησιάζουν, η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να περιορίσει την εκτίναξη των τιμών των καυσίμων, η οποία έχει αυξήσει σημαντικά το κόστος για τους Αμερικανούς αγρότες και τις μεταφορικές επιχειρήσεις.
Η συμφωνία με τη Ρωσία αποσκοπεί στην επιστροφή ποσοτήτων ρωσικού ντίζελ στις διεθνείς αγορές. Ωστόσο, κινδυνεύει να προκαλέσει σοβαρές γεωπολιτικές αντιδράσεις, χωρίς να αυξήσει επαρκώς την προσφορά ώστε να οδηγήσει σε ουσιαστική αποκλιμάκωση των τιμών.
Ήδη, η πρωτοβουλία έχει προκαλέσει αντιδράσεις και από τα δύο μεγάλα αμερικανικά κόμματα. Επτά γερουσιαστές, τέσσερις Ρεπουμπλικανοί και τρεις Δημοκρατικοί, εξέδωσαν κοινή ανακοίνωση, επισημαίνοντας ότι το Κογκρέσο έχει απαγορεύσει τις εισαγωγές ρωσικής ενέργειας από το 2022 και χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία παράνομη.
Από την πλευρά της, η Ουκρανία έχει αναπτύξει τα τελευταία χρόνια μια ολοένα πιο αποτελεσματική στρατηγική πληγμάτων σε ευαίσθητους τομείς της ρωσικής οικονομίας, χρησιμοποιώντας μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλης εμβέλειας. Στόχος είναι να περιοριστούν τα έσοδα που επιτρέπουν στον Πούτιν να χρηματοδοτεί τον πόλεμο.
Οι επιθέσεις αυτές έχουν αναγκάσει το Κρεμλίνο να καταβάλλει υψηλές επιδοτήσεις στις πετρελαϊκές εταιρείες προκειμένου να διασφαλίσει τον εφοδιασμό της εγχώριας αγοράς καυσίμων, αλλά και να επιβάλει απαγόρευση εξαγωγών ντίζελ.
Η κατάσταση αυτή δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με τη δυνατότητα της Μόσχας να εκπληρώσει τις δεσμεύσεις της προς τον Τραμπ. Το Σάββατο, η Ρωσία ήρε εν μέρει την απαγόρευση εξαγωγών, επιτρέποντας τη διάθεση 500.000 τόνων ντίζελ στις διεθνείς αγορές.
Ο κίνδυνος μιας νέας διακοπής της στρατιωτικής βοήθειας
Οι σχέσεις Τραμπ και Ζελένσκι έχουν περάσει από διαδοχικές περιόδους έντασης και αποκλιμάκωσης από την επιστροφή του Αμερικανού προέδρου στον Λευκό Οίκο, όταν είχε δεσμευθεί να τερματίσει γρήγορα τον πόλεμο.
Πέρυσι, οι δύο ηγέτες συγκρούστηκαν δημόσια στο Οβάλ Γραφείο, σε μια πρωτοφανή αντιπαράθεση που ανέδειξε τις βαθιές διαφορές τους για την αντιμετώπιση της σύγκρουσης. Η ένταση οδήγησε τότε την Ουάσιγκτον σε προσωρινή αναστολή της στρατιωτικής βοήθειας και της ανταλλαγής πληροφοριών, προτού αποκατασταθεί η συνεργασία.
Αυτή τη φορά, ωστόσο, οι λεκτικές επιθέσεις του Τραμπ ενδέχεται να δημιουργήσουν ακόμη μεγαλύτερους πολιτικούς κινδύνους για το Κίεβο, εκτιμά η Φιόνα Χιλ, πρώην κορυφαία σύμβουλος για τη Ρωσία στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ κατά την πρώτη θητεία Τραμπ και σήμερα ανώτερη ερευνήτρια στο Brookings Institution.
«Εάν αρχίσει να παρεμβαίνει ενεργά στην ουκρανική πολιτική, προχωρώντας ουσιαστικά σε πολιτική υπονόμευση, μπορεί να προκαλέσει πολύ μεγαλύτερη ζημιά», προειδοποιεί.
Παρότι ο Ζελένσκι έχει αποδείξει στο παρελθόν ότι μπορεί να αντισταθεί στις πιέσεις του Τραμπ και να διαχειριστεί τις άμεσες συνέπειες, μια νέα αντιπαράθεση ενδέχεται να αποδειχθεί πολύ πιο επικίνδυνη, καθώς η Ουκρανία εισέρχεται στον πέμπτο χειμώνα του πολέμου.
Η χώρα αντιμετωπίζει χρόνιες ελλείψεις αμερικανικών πυραύλων αναχαίτισης για τα συστήματα Patriot, τα οποία αποτελούν το μοναδικό αποτελεσματικό μέσο που διαθέτει για την κατάρριψη βαλλιστικών πυραύλων.
Ο ουκρανικός στρατός εξακολουθεί επίσης να εξαρτάται από άλλα αμερικανικά οπλικά συστήματα και από τις πληροφορίες των ΗΠΑ, ακόμη και αν οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι επωμίζονται πλέον μεγάλο μέρος του κόστους της στρατιωτικής υποστήριξης.
Η Τζένιφερ Κάβανο, ανώτερη ερευνήτρια και διευθύντρια στρατιωτικών αναλύσεων στο ινστιτούτο Defense Priorities της Ουάσιγκτον, θεωρεί πιθανό οι ΗΠΑ να σταματήσουν να μοιράζονται ορισμένες πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο, τις οποίες χρησιμοποιεί η Ουκρανία για τα πλήγματα κατά των ρωσικών διυλιστηρίων.
Αντίθετα, εκτιμά ότι είναι περιορισμένες οι πιθανότητες να διακοπεί η πρόσβαση της Ουκρανίας στο δορυφορικό δίκτυο Starlink, το οποίο αποτελεί βασικό μέσο στρατιωτικών επικοινωνιών.
Πολύ σοβαρότερες θα ήταν οι συνέπειες μιας ενδεχόμενης διακοπής των πωλήσεων αμερικανικών όπλων μέσω του προγράμματος PURL του ΝΑΤΟ, καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες δεν διαθέτουν τη δυνατότητα να καλύψουν πλήρως το κενό που θα δημιουργούνταν.
Αδιάκοπες ρωσικές επιθέσεις και οικονομική ασφυξία
Την ίδια στιγμή, η Ρωσία δεν δείχνει καμία διάθεση να περιορίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της.
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποίησε την Κυριακή ο Ζελένσκι, μόνο την τελευταία εβδομάδα η Μόσχα χρησιμοποίησε εναντίον της Ουκρανίας περίπου 1.450 κατευθυνόμενες αεροπορικές βόμβες, 75 πυραύλους διαφόρων τύπων και περισσότερα από 1.640 επιθετικά drones, εκ των οποίων περίπου το 60% ήταν εξοπλισμένα με κινητήρες τζετ.
Ο Ουκρανός πρόεδρος ανέφερε ότι το Κίεβο βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με Ευρωπαίους εταίρους για την προμήθεια πρόσθετων συστημάτων αεράμυνας και πυρομαχικών για μαχητικά αεροσκάφη, προκειμένου να αντιμετωπίσει τα ταχύτερα ρωσικά drones.
Παράλληλα με τη στρατιωτική πίεση, εντείνονται και οι οικονομικές δυσκολίες της χώρας. Οι ρωσικές επιθέσεις έχουν διαταράξει τις εξαγωγές μέσω της Μαύρης Θάλασσας, απειλώντας μια σημαντική πηγή εσόδων.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι η Ουκρανία θα αντιμετωπίσει χρηματοδοτικό κενό άνω των 30 δισ. δολαρίων το 2027, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη εξωτερικής οικονομικής στήριξης.
Το ουκρανικό κοινοβούλιο αναμένεται να εξετάσει αυτή την εβδομάδα ένα εκτεταμένο νομοθετικό πακέτο, η έγκριση του οποίου θεωρείται απαραίτητη για την εξασφάλιση πρόσθετης χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΔΝΤ.
Οι προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις περιλαμβάνουν το κλείσιμο φορολογικών παραθύρων και την ενίσχυση των ελέγχων σε πολιτικά εκτεθειμένα πρόσωπα. Πρόκειται, ωστόσο, για μέτρα που προκαλούν αντιδράσεις τόσο στην κοινωνία όσο και στις πολιτικές και οικονομικές ελίτ της χώρας.
Οι εκτιμήσεις του Κρεμλίνου και το μήνυμα Μεντβέντεφ
Στη Μόσχα, πάντως, η εικόνα είναι διαφορετική. Σύμφωνα με πρόσωπα που βρίσκονται κοντά στο Κρεμλίνο, Ρώσοι αξιωματούχοι εξακολουθούν να θεωρούν ελάχιστα πιθανό ότι ο Τραμπ θα καταφέρει σύντομα να εξασφαλίσει μια συμφωνία τερματισμού του πολέμου με όρους ευνοϊκούς για τον Πούτιν.
Μάλιστα, άλλες πηγές κοντά στη ρωσική ηγεσία ανέφεραν ότι η ένταση της κριτικής του Αμερικανού προέδρου προς τον Ζελένσκι προκάλεσε έκπληξη ακόμη και στη Μόσχα.
Σύμφωνα με μία από αυτές, οι προσβλητικές επιθέσεις του Τραμπ εναντίον του Ουκρανού προέδρου δεν πρόκειται να αποφέρουν ουσιαστικό αποτέλεσμα, εάν δεν συνοδευτούν από διακοπή της ανταλλαγής πληροφοριών και των πωλήσεων αμερικανικών όπλων προς την Ουκρανία.
Χαρακτηριστική είναι και η τοποθέτηση του πρώην προέδρου της Ρωσίας και σημερινού αντιπροέδρου του Συμβουλίου Ασφαλείας, Ντμίτρι Μεντβέντεφ, μέσω του κρατικά υποστηριζόμενου κοινωνικού δικτύου Max.
«Ο Τραμπ; Δεν αλλάζει ποτέ τη θέση του, όπως γνωρίζουμε πολύ καλά», ανέφερε, για να προσθέσει: «Μόνο οι δικοί μας άνδρες, οι βαλλιστικοί πύραυλοι και τα drones Geran φέρνουν τη νίκη πιο κοντά».
Η τοποθέτηση αυτή αποτυπώνει τον σκεπτικισμό που επικρατεί στη Μόσχα για τις διπλωματικές πρωτοβουλίες της Ουάσιγκτον, την ώρα που η Ουκρανία βρίσκεται αντιμέτωπη με την ταυτόχρονη πίεση των ρωσικών επιθέσεων, της οικονομικής στενότητας και της αβεβαιότητας για τη συνέχιση της αμερικανικής υποστήριξης.
Διαβάστε ακόμη
Στον «αέρα» ο προϋπολογισμός της ΕΕ – O μεγάλος κίνδυνος για την Ελλάδα
Ρεύμα: Υποχρεωτικά ετήσια σταθερά συμβόλαια και «ασπίδα» απέναντι στις ανατιμήσεις
Ο θρίαμβος της ιδιωτικής ετικέτας στο μεγάλο ντέρμπι των σούπερ μάρκετ
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.