Μια από τις μεγαλύτερες μεταρρυθμίσεις του γερμανικού συνταξιοδοτικού συστήματος από την εποχή που ο καγκελάριος Ότο φον Μπίσμαρκ έθεσε τα θεμέλιά του στα τέλη του 19ου αιώνα ετοιμάζεται να δημιουργήσει μια τεράστια νέα δεξαμενή κεφαλαίων για τη διεθνή βιομηχανία διαχείρισης επενδύσεων.
Ύστερα από δεκαετίες κατά τις οποίες οι Γερμανοί αποταμιευτές αποδέχονταν πολύ χαμηλές αποδόσεις με αντάλλαγμα την εγγύηση του κεφαλαίου τους, η χώρα ετοιμάζεται να απομακρυνθεί από τα συντηρητικά επενδυτικά προϊόντα και τα ασφαλιστήρια συμβόλαια. Το νέο πλαίσιο θα επιδοτεί ένα πολύ ευρύτερο φάσμα επενδύσεων, από index funds και ETFs μέχρι private credit.
Στο γερμανικό σύστημα των τριών πυλώνων, μόνο το σκέλος των ιδιωτικών συντάξεων αναμένεται να διπλασιαστεί σε περίπου 500 δισ. ευρώ (577 δισ. δολάρια) μέσα στην επόμενη δεκαετία, σύμφωνα με την BVI, την ένωση του γερμανικού κλάδου διαχείρισης κεφαλαίων.
Μεγάλοι διαχειριστές, όπως η DWS της Deutsche Bank, η JPMorgan Asset Management και η Vanguard, δίνουν ήδη μάχη ώστε να έχουν έτοιμα τα νέα προϊόντα τους έως την 1η Ιανουαρίου 2027, όταν θα τεθεί σε εφαρμογή το νέο σύστημα.
Το έδαφος είναι ήδη ευνοϊκό. Το αυξανόμενο ενδιαφέρον των ιδιωτών για επενδύσεις βοήθησε τον γερμανικό κλάδο των funds να ξεπεράσει φέτος τα 5 τρισ. ευρώ σε υπό διαχείριση κεφάλαια.
Από τον Μπίσμαρκ στις κεφαλαιαγορές
Παρότι η σημερινή μεταρρύθμιση προωθείται από την κυβέρνηση του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, η πολιτική στροφή που επέτρεψε αυτή τη νέα προσέγγιση έχει ξεκινήσει εδώ και χρόνια και απέκτησε δυναμική επί της προηγούμενης κυβέρνησης το 2023.
Η αλλαγή αντανακλά την αυξανόμενη συνειδητοποίηση στη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης ότι οι κανόνες της προετοιμασίας για τη συνταξιοδότηση έχουν αλλάξει θεμελιωδώς. Οι Γερμανοί φαίνεται πλέον να αποδέχονται περισσότερο επενδυτικό ρίσκο, προκειμένου να εξασφαλίσουν ένα καλύτερο εισόδημα μετά την αποχώρησή τους από την εργασία.
«Η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση θα αλλάξει τον κόσμο της αποταμίευσης για τη σύνταξη στη Γερμανία, με μια μετατόπιση από τις καταθέσεις προς τη δημιουργία πλούτου μέσω των κεφαλαιαγορών», δήλωσε ο Μπιορν Ντάιερ, επικεφαλής συνταξιοδοτικών προϊόντων στην DWS. «Η αλλαγή διαχέεται σε ολόκληρο τον κλάδο διαχείρισης κεφαλαίων της χώρας».
Για την DWS, η οποία διαχειρίζεται περίπου 1,1 τρισ. ευρώ, το συνταξιοδοτικό έχει εξελιχθεί στο μεγαλύτερο μεμονωμένο project της εταιρείας. Ο όμιλος έχει διαθέσει «σημαντικούς» πόρους και περισσότερο εξειδικευμένο προσωπικό, ενώ έχει ξεκινήσει καμπάνια ενημέρωσης για ιδιώτες πελάτες και θερινά εκπαιδευτικά προγράμματα για τους συνεργάτες πωλήσεων.
Εκατομμύρια Γερμανοί για πρώτη φορά επενδυτές
Ο λόγος είναι ότι εκατομμύρια πολίτες ενδέχεται σύντομα να κάνουν τα πρώτα τους βήματα ως επενδυτές, καθώς γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι η συνταξιοδοτική αριθμητική πάνω στην οποία βασίστηκαν οι γονείς και οι παππούδες τους δύσκολα θα λειτουργήσει εξίσου καλά για τις νεότερες γενιές.
Οι σύμβουλοι συνταξιοδότησης στη Γερμανία συχνά προτείνουν στους εργαζομένους να στοχεύουν σε εισόδημα κατά τη συνταξιοδότηση ίσο με περίπου το 80% του τελευταίου καθαρού μισθού τους, ώστε να μπορούν να διατηρήσουν το βιοτικό τους επίπεδο. Για πολλούς, ωστόσο, το πραγματικό ποσοστό είναι σημαντικά χαμηλότερο.
Το λεγόμενο «καθαρό ποσοστό αναπλήρωσης», δηλαδή το μέρος των προ συνταξιοδότησης αποδοχών που μπορεί να περιμένει ένας εργαζόμενος, εκτιμάται ότι θα βρίσκεται στο 53% για τους εργαζομένους μέσου εισοδήματος που εισέρχονται στην αγορά εργασίας αυτή τη δεκαετία, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ.
Με την προσθήκη των εθελοντικών ιδιωτικών συνταξιοδοτικών προγραμμάτων, το ποσοστό αυξάνεται περίπου στο 68%.
«Υπάρχουν τρισεκατομμύρια στους τραπεζικούς λογαριασμούς των αποταμιευτών και αυτά τα χρήματα πρέπει να γίνουν πιο παραγωγικά, ώστε να ενισχυθεί τόσο η οικονομική ανθεκτικότητα των πολιτών όσο και η ευρωπαϊκή οικονομία», δήλωσε η Αν Πρέντεργκαστ, επικεφαλής Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Αφρικής της State Street Investment Management.
Πάνω από 30 δισ. ευρώ και από το κρατικό σύστημα στις αγορές
Στη Γερμανία βρίσκονται παράλληλα σε εξέλιξη αρκετές συνταξιοδοτικές μεταρρυθμίσεις.
Το υποχρεωτικό διανεμητικό συνταξιοδοτικό σύστημα, το οποίο ήδη απορροφά περίπου το ένα τέταρτο του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού, εκτιμάται ότι θα μπορούσε να διοχετεύσει περισσότερα από 30 δισ. ευρώ στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Η κυβέρνηση θέλει επίσης να αυξήσει τη συμμετοχή στα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα, στα οποία συνεισφέρουν και οι εργοδότες.
Για την ώρα, όμως, η χρηματοπιστωτική βιομηχανία έχει στραμμένο το ενδιαφέρον της κυρίως στη μεταρρύθμιση που θα επιτρέψει σε ιδιωτικά κεφάλαια να κατευθύνονται σε επιδοτούμενους επενδυτικούς λογαριασμούς.
Το νέο μοντέλο θα αντικαταστήσει το σύστημα Riester, το οποίο εισήχθη στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και πρόσφερε εγγύηση κεφαλαίου, αλλά συνοδευόταν από χαμηλές αποδόσεις.
Ένα βήμα πιο κοντά στο αμερικανικό μοντέλο
Με τη νέα αρχιτεκτονική, η Γερμανία πλησιάζει περισσότερο το μοντέλο των ΗΠΑ, όπου οι πολίτες επενδύουν σε μετοχές, ομόλογα και funds μέσω φορολογικά ευνοϊκών Individual Retirement Accounts (IRAs).
Το νέο γερμανικό σύστημα αναμένεται να ευνοήσει ιδιαίτερα τα χαμηλού κόστους ETFs, καθώς στον λεγόμενο τυποποιημένο λογαριασμό οι προμήθειες θα περιορίζονται στο 1%.
Όσοι επενδυτές είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν υψηλότερες προμήθειες θα μπορούν να αποκτούν πρόσβαση και σε άλλα προϊόντα, όπως τα European Long-Term Investment Funds (ELTIFs), τα ευρωπαϊκά επενδυτικά οχήματα που ανοίγουν στους ιδιώτες την πρόσβαση σε private equity, private credit και υποδομές.
Ανάλογα με την αποδοχή του νέου συστήματος, η S&P Global Ratings υπολογίζει ότι η μεταρρύθμιση θα μπορούσε να δημιουργήσει επιπλέον ετήσιες εισροές 26 έως 56 δισ. ευρώ στις γερμανικές ιδιωτικές συντάξεις, μετά από μια περίοδο προσαρμογής που μπορεί να διαρκέσει έως δύο χρόνια.
Για τον κλάδο διαχείρισης κεφαλαίων, αυτό δημιουργεί έναν ορατό δρόμο εισροών για ολόκληρη την επόμενη δεκαετία — υπό την προϋπόθεση ότι οι εταιρείες θα καταφέρουν να προσελκύσουν τους πελάτες από νωρίς.
«Μόλις μπεις, μπορεί να είσαι απρόθυμος να αλλάξεις», δήλωσε ο Μπέντζαμιν Χάινριχ, αναλυτής της S&P. «Νομίζω ότι υποτιμάται η αφοσίωση των Γερμανών πελατών. Ορισμένες τράπεζες το βλέπουν ως ευκαιρία που εμφανίζεται μία φορά σε μια γενιά. Μεγάλο μέρος των μεριδίων αγοράς θα κατανεμηθεί την επόμενη χρονιά».
Η μάχη για τα δισεκατομμύρια έχει ήδη αρχίσει
Οι ομάδες πωλήσεων των εταιρειών διαχείρισης κεφαλαίων έχουν ήδη ξεκινήσει να πιέζουν ώστε τα funds τους να συμπεριληφθούν στους νέους λογαριασμούς. Προβάλλουν τις χαμηλές χρεώσεις των ETFs και επιχειρούν να πείσουν τους συμβούλους για τα πλεονεκτήματα των επενδυτικών προϊόντων ιδιωτικών αγορών.
«Ο χρόνος μετρά αντίστροφα για όσους θέλουν να έχουν έτοιμα τα προϊόντα τους έως τον Ιανουάριο», δήλωσε ο Φάμπιαν Μπένκε, υπεύθυνος στρατηγικών λογαριασμών της Vanguard στη Γερμανία. Όπως ανέφερε, έχουν ήδη συμφωνηθεί ορισμένες συνεργασίες, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις με ασφαλιστικές εταιρείες, brokers και τράπεζες.
Η BlackRock συνεργάζεται επίσης με τράπεζες και neo-brokers για την παροχή πρόσβασης σε ETFs, ενεργά διαχειριζόμενα funds και επενδύσεις ιδιωτικών αγορών μέσω των πλατφορμών τους.
Παρά τα αρνητικά δημοσιεύματα που έχουν κατά καιρούς περιβάλλει το private credit, ο κλάδος κατάφερε να πείσει τη γερμανική κυβέρνηση να συμπεριλάβει τα ELTIFs στους νέους λογαριασμούς. Σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της BVI, Τόμας Ρίχτερ, ο μακροπρόθεσμος χαρακτήρας τους τα καθιστά κατάλληλα για συνταξιοδοτικές επενδύσεις.
«Το γεγονός ότι η Γερμανία δεν επιλέγει απλώς να απαγορεύει πράγματα είναι αυτό που έχει προκαλέσει τον ενθουσιασμό που βλέπουμε», δήλωσε.
Πίεση στις ασφαλιστικές και ευκαιρία για τους neo-brokers
Οι νέες εισροές αναμένεται να ωφελήσουν συνολικά τον χρηματοπιστωτικό κλάδο, αλλά ταυτόχρονα θα αυξήσουν τον ανταγωνισμό για τις ασφαλιστικές εταιρείες, οι οποίες κυριαρχούσαν επί δεκαετίες στην αγορά των ισόβιων συνταξιοδοτικών προϊόντων με εγγυημένο κεφάλαιο.
Οι αποταμιευτές θα εξακολουθούν να έχουν τη δυνατότητα να τοποθετούν χρήματα σε αντίστοιχα εγγυημένα προϊόντα, παράλληλα με τους νέους επενδυτικούς λογαριασμούς.
Σήμερα εκτιμάται ότι υπάρχουν περίπου 225 δισ. ευρώ σε κεφάλαια Riester. Περισσότερο από το ένα τέταρτο αυτών θα μπορούσε να μετακινηθεί στο νέο σύστημα, σύμφωνα με έκθεση των συμβουλευτικών Sirius Campus και Aeiforia.
«Οι neo-brokers είναι πιθανό να προσελκύσουν τον μεγαλύτερο αριθμό νέων πελατών μεταξύ των εύπορων και των νεότερων επενδυτών», εκτιμά ο Φίλιπ Φρανκ, εταίρος της συμβουλευτικής ZEB στη Φρανκφούρτη.
Η Allianz, η μεγαλύτερη ασφαλιστική εταιρεία της Γερμανίας, δηλώνει ότι θα προσφέρει μια σειρά προϊόντων τόσο με όσο και χωρίς εγγυήσεις. Παράλληλα, νέοι ανταγωνιστές, όπως η Trade Republic, η οποία έχει ήδη προσφέρει πρόσβαση σε private-credit funds με ποσά που ξεκινούν ακόμη και από 1 ευρώ, προετοιμάζονται για έντονο ανταγωνισμό.
Η State Street συνεργάστηκε νωρίτερα φέτος με ψηφιακό broker που ανήκει στη γερμανική Commerzbank για τη διάθεση ενός χαμηλού κόστους μετοχικού ETF και βρίσκεται σε συζητήσεις με άλλες γερμανικές πλατφόρμες για περαιτέρω ενίσχυση του δικτύου διανομής της.
Η δημογραφική βόμβα πίσω από τη μεταρρύθμιση
Η ανάγκη για αλλαγές έχει γίνει εδώ και χρόνια εμφανής σε ολόκληρη την Ευρώπη. Καθώς το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται και οι γεννήσεις μειώνονται, η βιωσιμότητα των παραδοσιακών συνταξιοδοτικών συστημάτων δοκιμάζεται ολοένα περισσότερο.
Στη Γερμανία, μέσα στην επόμενη δεκαετία θα αντιστοιχούν μόλις δύο άτομα σε ηλικία εργασίας για κάθε έναν άνθρωπο σε ηλικία συνταξιοδότησης, ενώ τα επιτόκια παραμένουν χαμηλά με βάση τα ιστορικά δεδομένα.
Το γερμανικό συνταξιοδοτικό σύστημα έχει περάσει από αρκετές μεταρρυθμίσεις μετά τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους. Ωστόσο, στην επόμενη φάση φαίνεται αναπόφευκτο ότι οι ίδιοι οι πολίτες θα πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για τη χρηματοδότηση της συνταξιοδότησής τους.
«Οι Γερμανοί γνωρίζουν αυτό το σύστημα για περισσότερα από 130 χρόνια, από την εποχή του Μπίσμαρκ. Το κράτος που φροντίζει για τις συντάξεις ήταν μέρος του DNA τους», δήλωσε ο Ρίχτερ της BVI. «Αυτό το σύστημα σιγά σιγά μας κατατρώει. Οι μεταρρυθμίσεις αποτελούν τεράστιο βήμα για τη Γερμανία, αλλά εξακολουθούμε να είμαστε πίσω από τις εξελίξεις».
Διαβάστε ακόμη
Δεκαπενταύγουστος 2026: Ποιοι θα πάρουν έξτρα χρήματα επειδή η σημερινή αργία πέφτει Σάββατο
Χρήματα στα παιδιά: Πότε η οικονομική βοήθεια ή το χαρτζιλίκι απαιτεί δήλωση στην εφορία;
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.