Για δεκαετίες, η σχέση μεταξύ ενεργειακών εταιρειών και καταναλωτών ήταν απλή, οι πρώτες πουλούσαν ενέργεια και οι δεύτεροι την αγόραζαν. Αυτό το μοντέλο αρχίζει να αλλάζει. Η εξάπλωση των φωτοβολταϊκών, των οικιακών μπαταριών και των ηλεκτρικών αυτοκινήτων επιτρέπει πλέον σε εκατομμύρια καταναλωτές να παράγουν ή να αποθηκεύουν ηλεκτρική ενέργεια και στη συνέχεια να πωλούν την περίσσεια πίσω στο δίκτυο. Για ένα αυξανόμενο μέρος αυτών, το επόμενο βήμα είναι ακόμη πιο προχωρημένο, αγοράζουν ρεύμα από το δίκτυο όταν είναι φθηνό, το αποθηκεύουν και το πωλούν όταν η τιμή ανεβαίνει. Πρόκειται δηλαδή, για μια μορφή αρμπιτράζ, αγοράζεις κάπου φθηνά και πουλάς αμέσως αλλού ακριβότερα, που μέχρι πρόσφατα ήταν διαθέσιμη κυρίως σε επαγγελματίες traders της αγοράς ενέργειας.
Πώς ένας ιδιοκτήτης κέρδισε 60 λίρες μέσα σε λίγες ώρες
Σύμφωνα με το Bloomberg, ο 34χρονος Άντριου Όστιν, ιδιοκτήτης κατοικίας στο Σρόπσαϊρ της Αγγλίας, εκμεταλλεύεται τις έντονες διακυμάνσεις στις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος. Στις 24 Ιουνίου, καθώς η θερμοκρασία στο Λονδίνο ξεπέρασε τους 34 βαθμούς Κελσίου, η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια αυξήθηκε. Όταν μειώθηκαν οι ηλιόλουστες ημέρες και τα φωτοβολταϊκά σταμάτησαν να παράγουν, παρατηρήθηκε απότομη αύξηση των τιμών.
Ο Όστιν είχε ήδη φορτίσει την οικιακή μπαταρία των 200 kWh χρησιμοποιώντας φθηνότερο ρεύμα από το δίκτυο κατά τη διάρκεια της ημέρας. Από τις 4 μ.μ. έως τις 9 μ.μ. πούλησε την αποθηκευμένη ενέργεια πίσω στο δίκτυο και κέρδισε περίπου 60 λίρες, ή 82 δολάρια, μέσα σε μία ημέρα. Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι δεν χρειάστηκε να κάνει τίποτα χειροκίνητα.
Έχει προγραμματίσει έναν υπολογιστή ώστε να παρακολουθεί τα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας ανά μισή ώρα και να αποφασίζει πότε συμφέρει να φορτίσει τις μπαταρίες και πότε να πουλήσει ενέργεια πίσω στο δίκτυο. Σύμφωνα με τον ίδιο, αφού καλύψει την κατανάλωση του σπιτιού και τη φόρτιση των ηλεκτρικών του αυτοκινήτων, η στρατηγική τού αποφέρει κατά μέσο όρο περίπου 400 λίρες τον μήνα το καλοκαίρι και 300 λίρες τον χειμώνα.
Γιατί τώρα γίνεται εφικτό
Τρεις μεγάλες αλλαγές έχουν δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για αυτό το νέο μοντέλο. Πρώτον, η ηλεκτροκίνηση και η ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών έχουν αυξήσει σημαντικά τη χρήση φωτοβολταϊκών, μπαταριών, αντλιών θερμότητας και ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Δεύτερον, η αυξανόμενη συμμετοχή των ΑΠΕ κάνει τις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος πολύ πιο ευμετάβλητες μέσα στην ίδια ημέρα. Και τρίτον, ορισμένες ρυθμιστικές αρχές επιτρέπουν πλέον στις εταιρείες ηλεκτρισμού να προσφέρουν δυναμικά τιμολόγια σε επίπεδο νοικοκυριού.
Οι διακυμάνσεις μπορεί να είναι τεράστιες. Οι τιμές χονδρικής του ηλεκτρικού ρεύματος μπορούν μέσα σε λίγες ώρες να αυξηθούν ακόμη και σε επίπεδα δέκα φορές υψηλότερα από τον μέσο όρο. Αντίθετα, σε περιόδους υπερπαραγωγής από ήλιο ή άνεμο, μπορούν ακόμη και να γίνουν αρνητικές, πράγμα που σημαίνει ότι ο καταναλωτής ουσιαστικά πληρώνεται για να χρησιμοποιήσει ρεύμα.
Ο ρόλος των έξυπνων μετρητών
Προϋπόθεση για να λειτουργήσει ένα τέτοιο σύστημα είναι ο καταναλωτής να γνωρίζει σχεδόν σε πραγματικό χρόνο πόσο κοστίζει η ηλεκτρική ενέργεια. Εδώ μπαίνουν στο παιχνίδι οι smart meters, οι οποίοι δεν μετρούν απλώς την κατανάλωση αλλά επικοινωνούν και την τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος τη στιγμή που χρησιμοποιείται. Χώρες όπως η Σουηδία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Φινλανδία, η Δανία και η Ολλανδία έχουν σχεδόν καθολική διείσδυση έξυπνων μετρητών, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ξεπερνά το 60%.
Στη Φινλανδία, σύμφωνα με την αναλύτρια της BloombergNEF Γιάρα βαν Ίνγκεν, οι καταναλωτές χρησιμοποιούν εφαρμογές που τους δείχνουν εκ των προτέρων τις ωριαίες τιμές. Έτσι μπορούν, για παράδειγμα, να βάζουν το πλυντήριο πιάτων ή να φορτίζουν το αυτοκίνητο όταν η τιμή είναι χαμηλή και να πουλούν ηλεκτρική ενέργεια όταν είναι υψηλή.
Ο Άαρον Γουίλκς, 36χρονος μηχανοδηγός στο Κεντ της Αγγλίας, ξεκίνησε εγκαθιστώντας αντλίες θερμότητας, φωτοβολταϊκά και μπαταρίες στο σπίτι του, ενώ στη συνέχεια απέκτησε δύο ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Ήθελε όμως να αυτοματοποιήσει όλες τις μικρές καθημερινές αποφάσεις για το πότε θα φορτίζονται οι συσκευές του και πότε θα πουλά ενέργεια. Χωρίς προηγούμενες γνώσεις προγραμματισμού, στράφηκε στο ChatGPT. Στη συνέχεια χρησιμοποίησε το Codex της OpenAI, δίνοντάς του πρόσβαση στους λογαριασμούς των ενεργειακών συσκευών του, ακόμη και στα δύο Tesla του, καθώς και στα δεδομένα τιμών της εταιρείας ηλεκτρισμού.
Με βάση απλές οδηγίες, όπως τη θερμοκρασία που θέλει στο σπίτι ή τις ώρες που πηγαίνει στη δουλειά, η AI αποφασίζει πότε συμφέρει να φορτιστεί το αυτοκίνητο, πότε να αδειάσει η μπαταρία και πότε να πουληθεί περίσσεια ρεύματος πίσω στο δίκτυο. Μέχρι στιγμής, για τον Γουίλκς το μεγαλύτερο όφελος δεν είναι το καθαρό κέρδος αλλά η μείωση του λογαριασμού ηλεκτρικού, καθώς οι πληρωμές που λαμβάνει από τις εξαγωγές ενέργειας είναι συνήθως κάτω από περίπου 10 λίρες τον μήνα.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι αλάνθαστη
Η αυτοματοποίηση μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα. Ο Γουίλκς έχει δει αρκετές φορές το σύστημα να παίρνει λάθος αποφάσεις. Σε μία περίπτωση, παρατήρησε ότι το ηλεκτρικό του αυτοκίνητο φορτιζόταν ενώ οι τιμές του ρεύματος ήταν πολύ υψηλές.
Η αιτία ήταν ότι η τεχνητή νοημοσύνη είχε χάσει την πρόσβαση στο αυτοκίνητο και δεν μπορούσε να διακόψει τη φόρτιση. Το λάθος ήταν ακριβό, αν και ο ίδιος είχε κάποια προστασία καθώς η Octopus Energy εφαρμόζει ανώτατο όριο περίπου 1 λίρα ανά kWh για αντίστοιχους πελάτες. Για τον λόγο αυτό, ακόμη και χώρες που έχουν ανοίξει την αγορά στα δυναμικά τιμολόγια παραμένουν επιφυλακτικές στο να εκθέσουν πλήρως τους καταναλωτές στις ακραίες κινήσεις της χονδρικής αγοράς.
Η Αυστραλία αποτελεί ένα από τα πιο προχωρημένα παραδείγματα αυτού του μοντέλου. Περισσότερο από 40% των κατοικιών διαθέτει φωτοβολταϊκά στις στέγες, δημιουργώντας πολύ φθηνή ή ακόμη και δωρεάν ηλεκτρική ενέργεια κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ο Μαρκ Πέρσελ, 59χρονος βετεράνος του ναυτικού και ηλεκτρολόγος μηχανικός στο Κουίνσλαντ, είδε κάποια στιγμή τους λογαριασμούς του να φτάνουν τα 1.000 δολάρια Αυστραλίας το τρίμηνο. Εγκατέστησε φωτοβολταϊκά και μπαταρίες και προγραμμάτισε έναν απλό υπολογιστή Raspberry Pi ώστε να αγοράζει ρεύμα όταν η τιμή ήταν χαμηλή και να το πουλά όταν ήταν υψηλή. Σε ορισμένες νύχτες, οι τιμές ανέβαιναν τόσο πολύ ώστε το σύστημα άδειαζε τις μπαταρίες και ο Πέρσελ μπορούσε να κερδίσει μέχρι και 200 δολάρια Αυστραλίας ενώ κοιμόταν.
Τα «εικονικά εργοστάσια ηλεκτρισμού»
Οι καταναλωτές δεν χρειάζεται απαραίτητα να προγραμματίσουν μόνοι τους ένα σύστημα trading. Μια άλλη λύση είναι τα λεγόμενα virtual power plants, στα οποία χιλιάδες οικιακές μπαταρίες συνδέονται ψηφιακά και λειτουργούν συλλογικά ως μία μεγάλη μονάδα αποθήκευσης. Ο 65χρονος Γκρεγκ Ρόμπινσον, που ζει κοντά στο Φοίνιξ της Αριζόνα, εγκατέστησε φωτοβολταϊκά και στη συνέχεια μπαταρίες στο σπίτι του.
Μέσω συμφωνίας της FranklinWH Energy Storage με την Ava Community Energy, μπορεί να διαθέτει 40%, 60% ή 80% της χωρητικότητας της μπαταρίας του στο δίκτυο όταν αυτό βρίσκεται υπό πίεση. Σε αντάλλαγμα, πληρώνεται για την ενέργεια που χρησιμοποιεί η εταιρεία. Τον Δεκέμβριο έλαβε 1.055 δολάρια για τη συμμετοχή του στο πρόγραμμα και την πώληση μέρους της ηλεκτρικής του ενέργειας. Το μειονέκτημα είναι ότι έχει μικρότερο έλεγχο στο πότε θα χρησιμοποιούνται οι μπαταρίες του και, επομένως, στο πότε θα κερδίζει χρήματα.
Παρά τις ευκαιρίες, δεν μπορεί κάθε νοικοκυριό να γίνει αυτόματα μικρός trader ηλεκτρικής ενέργειας. Τα πιθανά κέρδη εξαρτώνται από το δίκτυο της περιοχής, το μέγεθος των φωτοβολταϊκών και των μπαταριών, το ρυθμιστικό πλαίσιο, το τιμολόγιο ηλεκτρικού και τον τρόπο με τον οποίο έχει στηθεί η στρατηγική.
Μια κακή επιλογή μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε αγορές ηλεκτρικού ρεύματος σε πολύ υψηλές τιμές. Επιπλέον, τα ίδια τα δίκτυα ηλεκτρισμού δεν έχουν παντού την υποδομή για μεγάλες ποσότητες αμφίδρομης ροής ενέργειας. Ο Γουίλκς, για παράδειγμα, θα ήθελε να εγκαταστήσει πολύ μεγαλύτερες μπαταρίες, όμως ο τοπικός διαχειριστής του δικτύου τού ζήτησε επενδύσεις δεκάδων χιλιάδων δολαρίων για τις απαιτούμενες αναβαθμίσεις, καθιστώντας το σχέδιο οικονομικά ασύμφορο.
Η κατεύθυνση πάντως είναι σαφής, όσο οι μπαταρίες γίνονται φθηνότερες, τα δυναμικά τιμολόγια εξαπλώνονται και η AI απλοποιεί τη διαχείριση των συσκευών, η παραδοσιακή σχέση μεταξύ καταναλωτή και εταιρείας ηλεκτρισμού γίνεται όλο και περισσότερο αμφίδρομη. Το σπίτι δεν καταναλώνει πλέον απλώς ηλεκτρική ενέργεια. Μπορεί να την παράγει, να την αποθηκεύει, να επιλέγει πότε θα την αγοράσει, και σε ορισμένες αγορές, να αποφασίζει πότε είναι πιο συμφέρον να την πουλήσει.
Διαβάστε ακόμη
«Μην αντιμετωπίζετε τους πάντες το ίδιο» – Η μέθοδος ηγεσίας που λειτουργεί
Πλειστηριασμοί: Εβδομάδα με “Soukos Robots”, ακίνητο Τσιάρτα και… μυστήρια (pics)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ