Η πρώτη επαγγελματική ευκαιρία γίνεται ολοένα δυσκολότερη υπόθεση για εκατομμύρια νέους σε ολόκληρο τον κόσμο. Σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιχειρήσεις επενδύουν μαζικά στην αυτοματοποίηση και την Τεχνητή Νοημοσύνη, οι θέσεις που παραδοσιακά λειτουργούσαν ως το πρώτο σκαλοπάτι για την είσοδο στην αγορά εργασίας αρχίζουν να περιορίζονται. Το αποτέλεσμα είναι μια νέα πηγή πίεσης για τις νεότερες ηλικίες, ιδίως στις οικονομίες υψηλού εισοδήματος.
Το παγκόσμιο ποσοστό ανεργίας στις ηλικίες 15 έως 24 ετών έχει διαμορφωθεί στο 12,4%, αφήνοντας περίπου 67 εκατομμύρια νέους χωρίς εργασία. Η εικόνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα εάν συνυπολογιστούν όσοι βρίσκονται ταυτόχρονα εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή επαγγελματικής κατάρτισης.
Ο συγκεκριμένος δείκτης, γνωστός ως NEET, έχει φθάσει σχεδόν στο 20% του νεανικού πληθυσμού, δηλαδή αφορά περισσότερα από 257 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.
Οι προβλέψεις για το 2026 και το 2027 δείχνουν μια μικρή αποκλιμάκωση της ανεργίας των νέων στο 12,3%, αλλά η εικόνα κάθε άλλο παρά καθησυχαστική θεωρείται. Η ταυτόχρονη παρουσία υψηλής ανεργίας και πολύ μεγάλου αριθμού νέων εκτός παραγωγικής και εκπαιδευτικής διαδικασίας υποδηλώνει ότι η παγκόσμια οικονομία αντιμετωπίζει πλέον ένα δομικό πρόβλημα ένταξης της νέας γενιάς στην εργασία.
Το μεγαλύτερο πλήγμα στις ανεπτυγμένες οικονομίες
Η επιδείνωση δεν κατανέμεται ομοιόμορφα στον κόσμο. Μεταξύ 2023 και 2025, η ανεργία των νέων αυξήθηκε στις οκτώ από τις έντεκα μεγάλες γεωγραφικές περιοχές.
Ιδιαίτερα έντονες αυξήσεις εμφανίστηκαν στη Βόρεια Αμερική, στη Βόρεια Αφρική και σε μεγάλα τμήματα της Ευρώπης, με τις οικονομίες υψηλού εισοδήματος να βρίσκονται στο επίκεντρο της νέας πίεσης.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, επειδή αυτές ακριβώς οι οικονομίες διαθέτουν κατά κανόνα υψηλότερα επίπεδα εκπαίδευσης, πιο ανεπτυγμένες αγορές εργασίας και μεγαλύτερη πρόσβαση σε τεχνολογία. Ωστόσο, είναι επίσης οι χώρες στις οποίες η υιοθέτηση της αυτοματοποίησης και της γενετικής Τεχνητής Νοημοσύνης προχωρά ταχύτερα.
Παράλληλα, η ασθενέστερη οικονομική ανάπτυξη, οι γεωπολιτικές εντάσεις και η συγκράτηση των προσλήψεων έχουν περιορίσει την ικανότητα των επιχειρήσεων να δημιουργούν αρκετές νέες θέσεις εργασίας για όσους εισέρχονται για πρώτη φορά στην αγορά.
Έτσι, το πρόβλημα δεν αφορά μόνο το πόσες θέσεις χάνονται. Αφορά και το γεγονός ότι δημιουργούνται λιγότερες νέες ευκαιρίες ακριβώς τη στιγμή που εκατομμύρια νέοι ολοκληρώνουν τις σπουδές ή την κατάρτισή τους.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζει την «πόρτα εισόδου»
Η πιο ουσιαστική αλλαγή συντελείται στις θέσεις μεσαίου επιπέδου προσόντων. Για δεκαετίες, επαγγέλματα όπως η διοικητική υποστήριξη, οι πωλήσεις, οι εργασίες γραφείου, ορισμένα τεχνικά επαγγέλματα και θέσεις στη βιομηχανική παραγωγή αποτελούσαν τις βασικές πύλες εισόδου για νέους εργαζομένους.
Αυτές ακριβώς οι κατηγορίες βρίσκονται σήμερα μεταξύ των πιο εκτεθειμένων στην αυτοματοποίηση.
Λογισμικά Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούν ήδη να εκτελούν εργασίες όπως σύνταξη εγγράφων, επεξεργασία δεδομένων, εξυπηρέτηση πελατών, προγραμματισμό ραντεβού, βασική λογιστική υποστήριξη και διαχείριση τυποποιημένων διοικητικών διαδικασιών.
Για μια επιχείρηση, η δυνατότητα να αυτοματοποιήσει μέρος αυτών των καθηκόντων μεταφράζεται σε χαμηλότερο κόστος. Για τον νέο εργαζόμενο, όμως, μπορεί να σημαίνει ότι η πρώτη θέση εργασίας απλώς δεν ανοίγει ποτέ.
Περίπου το 6,1% των θέσεων που καταλαμβάνουν σήμερα άτομα ηλικίας 15 έως 29 ετών αφορά επαγγέλματα με υψηλή έκθεση στην Τεχνητή Νοημοσύνη.
Το ποσοστό μπορεί να φαίνεται περιορισμένο, όμως σε απόλυτους αριθμούς αντιστοιχεί σε εκατομμύρια εργαζομένους. Εάν χαθεί ακόμη και το 10% αυτών των θέσεων, περίπου 5,6 εκατομμύρια νέοι θα χρειαστεί να βρουν νέα απασχόληση, να αλλάξουν επαγγελματική κατεύθυνση ή να αντιμετωπίσουν περίοδο ανεργίας.
Ο κίνδυνος για την πρώτη εργασιακή εμπειρία
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις άμεσες απώλειες θέσεων. Η απουσία πρώτης εργασιακής εμπειρίας μπορεί να έχει συνέπειες που ακολουθούν έναν νέο για χρόνια.
Η είσοδος στην αγορά εργασίας αποτελεί το στάδιο κατά το οποίο αποκτώνται δεξιότητες, επαγγελματικές επαφές, εμπειρία και δυνατότητα εξέλιξης. Εάν οι αρχικές θέσεις περιοριστούν, οι νέοι μπορεί να εγκλωβιστούν σε ένα παράδοξο: οι επιχειρήσεις να ζητούν εμπειρία, αλλά να υπάρχουν όλο και λιγότερες δουλειές μέσω των οποίων αυτή μπορεί να αποκτηθεί.
Παράλληλα, δημιουργείται κίνδυνος μεγαλύτερης πόλωσης της αγοράς εργασίας. Από τη μία πλευρά, θα αυξάνεται η ζήτηση για πολύ υψηλά εξειδικευμένους εργαζομένους που μπορούν να σχεδιάζουν, να ελέγχουν ή να αξιοποιούν συστήματα ΤΝ. Από την άλλη, θα εξακολουθούν να υπάρχουν εργασίες χαμηλής ειδίκευσης που δύσκολα αυτοματοποιούνται πλήρως.
Στη μέση, όμως, το τμήμα της αγοράς που παραδοσιακά προσέφερε σταθερές θέσεις εισόδου και μεσαία εισοδήματα κινδυνεύει να συρρικνωθεί.
Εκπαίδευση και δεξιότητες στο επίκεντρο
Η νέα πραγματικότητα αυξάνει την πίεση και στα εκπαιδευτικά συστήματα. Η κατοχή ενός πτυχίου από μόνη της ενδέχεται να μην αρκεί πλέον για μια ομαλή επαγγελματική εκκίνηση.
Οι επιχειρήσεις αναζητούν όλο και περισσότερο συνδυασμούς τεχνικών και κοινωνικών δεξιοτήτων: ψηφιακή επάρκεια, χρήση εργαλείων ΤΝ, αναλυτική σκέψη, δημιουργικότητα, συνεργασία και ικανότητα επίλυσης σύνθετων προβλημάτων.
Αυτό σημαίνει ότι η επαγγελματική κατάρτιση θα χρειαστεί να προσαρμόζεται ταχύτερα στις αλλαγές της τεχνολογίας, ενώ η επανεκπαίδευση δεν θα αφορά μόνο εργαζομένους μεγαλύτερης ηλικίας αλλά και ανθρώπους που μόλις ξεκινούν την καριέρα τους.
Η μεγάλη πρόκληση, επομένως, δεν είναι να εμποδιστεί η διάδοση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Είναι να διασφαλιστεί ότι η αύξηση της παραγωγικότητας που μπορεί να προσφέρει δεν θα συνοδευτεί από μια γενιά νέων αποκλεισμένων από την πρώτη ουσιαστική επαγγελματική ευκαιρία.
Με 67 εκατομμύρια νέους ήδη χωρίς εργασία και περισσότερους από 257 εκατομμύρια εκτός εργασίας, εκπαίδευσης ή κατάρτισης, το διακύβευμα υπερβαίνει τα όρια της αγοράς εργασίας. Αγγίζει την ανάπτυξη, την κοινωνική κινητικότητα και την ικανότητα των οικονομιών να μετατρέψουν την τεχνολογική πρόοδο σε ευημερία για τη νέα γενιά.
Διαβάστε ακόμη
Βενετία: Γιατί ο Κλούνεϊ ανοίγει μέτωπο με Μασκ και Μπέζος (tweets)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.