Επί χρόνια ο Βλαντίμιρ Πούτιν απέφευγε επιμελώς να παρεμβαίνει στη νομισματική πολιτική της Ρωσίας. Υπερασπιζόταν την ανεξαρτησία της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας, στήριζε δημόσια τη διοικήτριά της Ελβίρα Ναμπιουλίνα και σπάνια, αν όχι ποτέ, εξέφραζε άποψη για την πορεία των επιτοκίων.
Πλέον, όμως, αυτή η στάση φαίνεται να αλλάζει. Μέσα σε διάστημα μόλις δύο εβδομάδων τον Ιούλιο, ο Ρώσος πρόεδρος παρενέβη δύο φορές δημόσια, αφήνοντας σαφές μήνυμα ότι επιθυμεί χαμηλότερα επιτόκια, λίγες ημέρες πριν από την επόμενη συνεδρίαση της κεντρικής τράπεζας, στις αρχές Σεπτεμβρίου.
Παρότι η Τράπεζα της Ρωσίας υποστήριξε ότι η απόφαση για μείωση του βασικού επιτοκίου κατά 25 μονάδες βάσης, στο 14%, ελήφθη αποκλειστικά με τεχνοκρατικά κριτήρια, η συνεδρίαση χαρακτηρίστηκε ασυνήθιστη.
Για πρώτη φορά επί των ημερών της Ναμπιουλίνα, η τράπεζα δεν δημοσίευσε κατευθυντήριες οδηγίες (forward guidance) για την επόμενη πορεία της νομισματικής πολιτικής, αυξάνοντας την αβεβαιότητα των αγορών.
Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο περισσότερο από τέσσερα χρόνια πολέμου στην Ουκρανία έχουν μεταβάλει τη λειτουργία των ρωσικών θεσμών. Η κεντρική τράπεζα, που άλλοτε αποτελούσε παράδειγμα τεχνοκρατικής ανεξαρτησίας, λειτουργεί πλέον σε ένα περιβάλλον όπου οι πολιτικές προτεραιότητες συνδέονται όλο και περισσότερο με τις αποφάσεις για τη νομισματική πολιτική, καθώς η πολεμική οικονομία επιβραδύνεται και οι κρατικές δαπάνες αυξάνονται.
«Ο πρόεδρος απέφευγε στο παρελθόν να σχολιάζει τις αποφάσεις της κεντρικής τράπεζας. Τώρα έχει αρχίσει να το κάνει», δήλωσε ο πρώην αναπληρωτής διοικητής της Τράπεζας της Ρωσίας, Όλεγκ Βιούγκιν, επισημαίνοντας ότι εδώ και μήνες οι μεγάλες επιχειρήσεις ασκούν επίσης έντονες πιέσεις για χαμηλότερα επιτόκια.
Πληθωρισμός και ανάπτυξη προβληματίζουν
Σύμφωνα με πηγή κοντά στη ρωσική κυβέρνηση, η Ναμπιουλίνα έχει αποδεχθεί ότι η κεντρική τράπεζα μπορεί προσωρινά να επιδείξει μεγαλύτερη ευελιξία απέναντι στον στόχο του 4% για τον πληθωρισμό, χωρίς όμως να υπάρχει επίσημη αλλαγή της στρατηγικής της.
Τον Ιούλιο, η κεντρική τράπεζα αναθεώρησε προς τα πάνω την πρόβλεψή της για τον πληθωρισμό στο τέλος του έτους, στο 6%-7%, έναντι προηγούμενης εκτίμησης 4,5%-5,5%, ενώ ταυτόχρονα υποβάθμισε την πρόβλεψη για την ανάπτυξη του ΑΕΠ το 2026 στο 0%-1%, από 0,5%-1,5%.
Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις εσωτερικές συζητήσεις, η απόφαση για μείωση των επιτοκίων ελήφθη έπειτα από έντονη αντιπαράθεση στο διοικητικό συμβούλιο, με τους υποστηρικτές της χαλάρωσης να επικρατούν οριακά.
Η βασική διαφωνία δεν αφορούσε τόσο τον πληθωρισμό, όσο το πώς θα αντιδράσουν τα νοικοκυριά στην αυξανόμενη οικονομική αβεβαιότητα: αν θα περιορίσουν τις δαπάνες τους ή αν θα επιταχύνουν τις αγορές τους για να προστατεύσουν την αξία των αποταμιεύσεών τους.
Οι πιέσεις από επιχειρήσεις και κυβέρνηση
Η πίεση για χαμηλότερα επιτόκια αυξάνεται εδώ και μήνες. Οι επικεφαλής των μεγαλύτερων κρατικών τραπεζών προειδοποιούν ότι το κόστος δανεισμού έχει γίνει δυσβάστακτο, ενώ κυβερνητικά στελέχη υποστηρίζουν ότι απαιτείται πιο χαλαρή νομισματική πολιτική για να στηριχθεί η οικονομία.
Ο επικεφαλής του μεγαλύτερου επιχειρηματικού λόμπι της Ρωσίας, Αλεξάντερ Σόχιν, προειδοποίησε μάλιστα ότι η διατήρηση των επιτοκίων στα σημερινά επίπεδα θα μπορούσε να οδηγήσει σε «κύμα πτωχεύσεων το φθινόπωρο».
Ακόμη μεγαλύτερη εντύπωση προκάλεσε η αλλαγή στάσης του υπουργού Οικονομικών Άντον Σιλουάνοφ, ο οποίος θεωρούνταν μέχρι πρόσφατα ένας από τους στενότερους συμμάχους της Ναμπιουλίνα στη χάραξη της οικονομικής πολιτικής. Από τον Ιούνιο, όμως, άρχισε και ο ίδιος να τάσσεται δημόσια υπέρ της μείωσης των επιτοκίων.
Η κριτική στις αποφάσεις της κεντρικής τράπεζας
Σύμφωνα με τα πρακτικά της τελευταίας συνεδρίασης, που έλαβε χώρα στις 24 Ιουλίου, η κεντρική τράπεζα αιτιολόγησε τη μείωση των επιτοκίων περισσότερο με εκτιμήσεις για τις μελλοντικές εξελίξεις παρά με τα τρέχοντα οικονομικά στοιχεία.
Οι αξιωματούχοι θεώρησαν ότι η αύξηση στις τιμές των καυσίμων, που προκλήθηκε από τις ουκρανικές επιθέσεις με drones σε ρωσικά διυλιστήρια, θα αποδειχθεί προσωρινή, καθώς η παραγωγή αναμένεται να αποκατασταθεί έως το τέλος του έτους.
Παράλληλα, η τράπεζα υποβάθμισε τη σημασία της ανόδου των πληθωριστικών προσδοκιών, παρότι στο παρελθόν χαρακτήριζε τον συγκεκριμένο δείκτη έναν από τους σημαντικότερους για τη χάραξη πολιτικής.
Αναλυτές της Bloomberg Economics προειδοποιούν ότι η εκτίμηση αυτή ενδέχεται να αποδειχθεί υπερβολικά αισιόδοξη, καθώς οι ουκρανικές επιθέσεις συνεχίζονται και αυξάνουν τον κίνδυνο νέων διαταραχών στην παραγωγή καυσίμων.
Το βλέμμα στον Σεπτέμβριο
Η Ναμπιουλίνα βρίσκεται στο τιμόνι της Κεντρικής Τράπεζας από το 2013, λίγο πριν από την προσάρτηση της Κριμαίας και την επιβολή των πρώτων δυτικών κυρώσεων. Κατά τη διάρκεια της θητείας της διατήρησε σταθερά αυστηρή στάση απέναντι στον πληθωρισμό, προχωρώντας επανειλημμένα σε σημαντικές αυξήσεις επιτοκίων κατά τη διάρκεια κρίσεων.
Τους τελευταίους μήνες, ωστόσο, ο Πούτιν όχι μόνο άρχισε να μιλά δημόσια για τα οφέλη των χαμηλότερων επιτοκίων, αλλά, σύμφωνα με πηγές κοντά στην κυβέρνηση, άφηνε το ίδιο μήνυμα και στις κατ’ ιδίαν συναντήσεις του με τη Ναμπιούλινα.
«Η πολιτική πίεση προς την κεντρική τράπεζα έχει αυξηθεί αισθητά, χωρίς όμως μέχρι στιγμής να έχει καταργηθεί επίσημα η ανεξαρτησία της», σχολίασε ο Αλεξάντερ Κολιάντρ της Eurasia Group.
Το επόμενο κρίσιμο τεστ αναμένεται στη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου, όταν η Τράπεζα της Ρωσίας θα αξιολογήσει τα νέα στοιχεία για τον πληθωρισμό. Όπως εκτιμούν αρκετοί αναλυτές, τα δεδομένα αυτά δύσκολα θα δικαιολογήσουν περαιτέρω χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής.
Διαβάστε ακόμη
Great Sea Interconnector: Πώς η γαλλική Meridiam θωρακίζει την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου
Aktor: Υπογράφτηκε η δεσμευτική συμφωνία με τη Motor Oil για το 75% των ΗΛΕΚΤΩΡ και THALIS
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.