Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν μια εκστρατεία με τίτλο «οικονομική D-Day» με στόχο να απομονώσουν το Ιράν από την παγκόσμια οικονομία, απειλώντας με κυρώσεις όσους «συνεργάζονται» και συνεχίζουν να συναλλάσσονται με την Τεχεράνη.
Η κίνηση αυτή εντάσσεται στην προσπάθεια της Ουάσινγκτον να διακόψει την εμπορική γραμμή που έχει στηρίξει την οικονομία της Τεχεράνης κατά τη διάρκεια σχεδόν έξι μηνών πολέμου.
Kίνα
Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου και αποτελεί ζωτικό σύνδεσμο της Τεχεράνης με την παγκόσμια οικονομία, καθώς, σύμφωνα με την αμερικανική κυβέρνηση, απορροφά περίπου το 90% των εξαγωγών πετρελαίου της χώρας.
Η Κίνα ανέφερε διμερές εμπόριο ύψους 9,96 δισεκατομμυρίων δολαρίων με το Ιράν το 2025, εξαιρουμένων των περίπου 31,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε μη δηλωμένες εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου προς την Κίνα εκείνη τη χρονιά.
Οι ανεξάρτητοι κινεζικοί διυλιστές απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος του, το οποίο συχνά χαρακτηρίζεται εκ νέου ως μαλαισιανό ή ινδονησιακό αργό και διακανονίζεται μέσω μεσαζόντων εκτός του συστήματος του δολαρίου, σύμφωνα με την Kpler. Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ επέβαλε φέτος κυρώσεις σε αρκετά από αυτά τα διυλιστήρια για αγορές ιρανικού πετρελαίου, ενώ απέφυγε να επιβάλει κυρώσεις σε κινεζικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Το Πεκίνο έχει αντιταχθεί ανοιχτά στις αμερικανικές κυρώσεις κατά του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι η οικονομική πίεση δεν θα επιλύσει τις διαφορές. Τον Μάιο, η Κίνα διέταξε τις εγχώριες εταιρείες να αγνοήσουν τις αμερικανικές κυρώσεις κατά πέντε διυλιστηρίων που συνδέονται με το εμπόριο ιρανικού πετρελαίου.
Αν και είναι απίθανο το Πεκίνο να αντιδράσει άμεσα στην πίεση των κυρώσεων από την Ουάσιγκτον, θα «ενισχύσει διακριτικά τη συμμόρφωση» μεταξύ των κρατικών τραπεζών και των πετρελαϊκών εταιρειών για να αποφύγει να μπλεχτεί στο δίχτυ, δήλωσε η Νταν Γουάνγκ, διευθύντρια για την Κίνα στην Eurasia Group, επισημαίνοντας «μια διχοτομία μεταξύ της επίσημης δήλωσης και της ιδιωτικής πρακτικής».
Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
Τα Εμιράτα, που βρίσκονται μόλις 50 μίλια από το Ιράν, αποτελούν από καιρό σημαντικό εμπορικό κόμβο για το Ιράν.
Το διμερές εμπόριο ανήλθε σε περίπου 28 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024, όταν τα Εμιράτα αποτελούσαν τη μεγαλύτερη πηγή εισαγωγών του Ιράν, συνεισφέροντας πάνω από το 30%, σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Τα ΗΑΕ ήταν επίσης ο τρίτος μεγαλύτερος προορισμός εξαγωγών του Ιράν, αντιπροσωπεύοντας το 12% των αποστολών του, συνολικής αξίας άνω των 7 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η σχέση αυτή αντιμετώπισε εμπόδια την περασμένη εβδομάδα, καθώς τα ΗΑΕ προχώρησαν στην αναστολή όλων των εμπορικών και χρηματοοικονομικών συναλλαγών με το Ιράν, μετά την εκτόξευση δύο βαλλιστικών πυραύλων προς το έδαφος των Εμιράτων, εκ των οποίων ο ένας είχε ως στόχο δεξαμενόπλοια ιδιοκτησίας των ΗΑΕ.
Το Ιράν βασιζόταν στις τράπεζες των ΗΑΕ και στο χρηματοπιστωτικό τους σύστημα για να έχει πρόσβαση στην παγκόσμια οικονομία μέσω παράνομων, συχνά αδιαφανών συναλλαγών, και η απομόνωση του Ιράν θα απαιτούσε πιο αποφασιστικές ενέργειες από τις αρχές των ΗΑΕ για την καταπολέμηση της αδιαφανούς χρηματοπιστωτικής και εμπορικής δραστηριότητας, σύμφωνα με το αμερικανικό κέντρο μελετών «The Washington Institute».
«Το μεγαλύτερο μέρος των δραστηριοτήτων μεταφόρτωσης, λαθρεμπορίου και σκιώδους τραπεζικού συστήματος του Ιράν λαμβάνει χώρα στο Ντουμπάι, οπότε η Ουάσινγκτον πρέπει να κάνει ό,τι μπορεί για να βοηθήσει τους ηγέτες των ΗΑΕ στο Άμπου Ντάμπι να πείσουν και να παρακινήσουν τους ηγέτες του Ντουμπάι να συνεργαστούν», ανέφερε ο Μάθιου Λέβιτ, πρώην αξιωματούχος του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ, σε σημείωμά του.
Τουρκία
Η Τουρκία διατηρεί σημαντικούς εμπορικούς δεσμούς με την Τεχεράνη, εισάγοντας ιρανικό φυσικό αέριο και εξάγοντας βιομηχανικά προϊόντα προς το νότο.
Το διμερές εμπόριο Τουρκίας-Ιράν έφτασε τα 5,7 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024, σύμφωνα με το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών, με την Άγκυρα να εξάγει κυρίως μηχανήματα και ανταλλακτικά, χημικά και γεωργικά προϊόντα, ενώ εισάγει ενεργειακά προϊόντα από την Τεχεράνη.
Εν τω μεταξύ, στο πλαίσιο μιας 25ετούς σύμβασης προμήθειας φυσικού αερίου μεταξύ των δύο χωρών που έληξε στα τέλη Ιουλίου, οι εισαγωγές ιρανικού φυσικού αερίου από την Τουρκία σημείωσαν ραγδαία αύξηση φέτος, ενώ το μερίδιο του Ιράν στις συνολικές εισαγωγές φυσικού αερίου της Τουρκίας αυξήθηκε στο 18,6%, σύμφωνα με τοπικά μέσα ενημέρωσης.
Αν και η Άγκυρα έχει επιδιώξει τη διαφοροποίηση προς άλλους προμηθευτές, επεκτείνοντας τις εισαγωγές μέσω αγωγών από το Αζερμπαϊτζάν και τη Ρωσία, μέχρι στιγμής δεν έχει δώσει σημάδια ότι προτίθεται να διακόψει τις σχέσεις με το Ιράν.
Ιράκ
Το Ιράκ, που εξαρτάται από την ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο του Ιράν, έχει ιστορικά πραγματοποιήσει εμπορικές συναλλαγές δισεκατομμυρίων με την Τεχεράνη.
Το Ιράν ανανέωσε τον Μάρτιο του 2024 μια πενταετή σύμβαση για την προμήθεια στο Ιράκ έως και σχεδόν 660 δισεκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου ετησίως, ενώ οι εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας από το Ιράν αντιπροσώπευαν πάνω από το 30% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας το 2023, σύμφωνα με την EIA.
Το εμπόριο μεταξύ Ιράκ και Ιράν ξεπέρασε τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025, σύμφωνα με το Reuters, με την Τεχεράνη να εξάγει τρόφιμα, καταναλωτικά αγαθά και άλλα προϊόντα στην ιρακινή αγορά. Το εμπόριο έχει μειωθεί φέτος εν μέσω αυξημένων κινδύνων ασφαλείας στην περιοχή και διαταραχών στα συνοριακά περάσματα από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου.
Σύμφωνα με πληροφορίες του CNBC, το Ιράκ καταβάλλει στο Ιράν περίπου 4 έως 5 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως για φυσικό αέριο προς παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Οι νέες αμερικανικές κυρώσεις ενδέχεται να περιορίσουν τις πληρωμές της Βαγδάτης για την ιρανική ενέργεια.
Ινδία
Η Ινδία, που συγκαταλέγεται στους πέντε κορυφαίους εμπορικούς εταίρους του Ιράν, έχει δει το διμερές εμπόριό της με το Ιράν να μειώνεται τα τελευταία χρόνια σε περίπου 1,6 δισεκατομμύρια δολάρια κατά το έτος που έληξε τον Μάρτιο του 2026, σύμφωνα με το Υπουργείο Εμπορίου της Ινδίας, από 2,3 δισεκατομμύρια δολάρια κατά το έτος που έληξε τον Μάρτιο του 2023.
Το Νέο Δελχί εξάγει κυρίως ρύζι, τσάι, ζάχαρη και φαρμακευτικά προϊόντα στο Ιράν, ενώ εισάγει αποξηραμένα και φρέσκα φρούτα από το Ιράν.
Τον Απρίλιο, η Ινδία επανέλαβε τις εισαγωγές αργού πετρελαίου από το Ιράν μετά από επτά χρόνια διακοπής, αφού οι ΗΠΑ ήραν προσωρινά τις κυρώσεις επί των εξαγωγών ιρανικού αργού.
Ωστόσο, αυτές οι εμπορικές συναλλαγές θα τεθούν πλέον υπό δοκιμασία εάν η Ουάσινγκτον υλοποιήσει την απειλή της να επιβάλει κυρώσεις σε οποιονδήποτε φορέα, συμπεριλαμβανομένων των ινδικών διυλιστηρίων, που έχει προμηθευτεί ιρανική ενέργεια.
Διαβάστε ακόμη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ