Η απόκτηση κατοικίας εξελίσσεται σε ολοένα πιο δύσκολο οικονομικό εγχείρημα για τους Ευρωπαίους, όμως η απόσταση από την ιδιοκατοίκηση δεν είναι ίδια για όλους. Οι γυναίκες βρίσκονται συχνότερα σε δυσμενέστερη θέση, καθώς ξεκινούν την προσπάθεια αγοράς ενός σπιτιού με χαμηλότερα εισοδήματα, μικρότερες αποταμιεύσεις και περιορισμένη δυνατότητα τραπεζικού δανεισμού.
Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός παράλληλου «στεγαστικού χάσματος» μεταξύ ανδρών και γυναικών, το οποίο ενισχύει τις συνέπειες της ευρύτερης κρίσης προσιτής κατοικίας. Οι υψηλές τιμές των ακινήτων, τα αυξημένα επιτόκια, τα ακριβά ενοίκια και το κόστος καθημερινής διαβίωσης λειτουργούν σωρευτικά, καθυστερώντας την αγορά πρώτης κατοικίας ή καθιστώντας την απαγορευτική.
Η πίεση είναι ήδη έντονη για τις νεότερες ηλικίες. Περισσότερο από το 10% των Ευρωπαίων ηλικίας 20 έως 29 ετών διαθέτει πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του για τη στέγαση, αφήνοντας περιορισμένο περιθώριο για αποταμίευση.
Για μια γυναίκα που επιχειρεί να αγοράσει σπίτι μόνη της, η εξίσωση γίνεται ακόμη δυσκολότερη. Το στεγαστικό κόστος έρχεται να συναντήσει ένα επίμονο μισθολογικό χάσμα, δημιουργώντας ένα οικονομικό μειονέκτημα που μπορεί να συσσωρεύεται επί χρόνια.
Από τις χαμηλότερες αποδοχές στη δυσκολότερη αγορά κατοικίας
Το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώθηκε στο 11,1% το 2024, με τις μέσες ωριαίες αποδοχές των γυναικών να παραμένουν χαμηλότερες από εκείνες των ανδρών. Στο Ηνωμένο Βασίλειο η αντίστοιχη διαφορά εκτιμάται στο 12,8%.
Η επίπτωση δεν περιορίζεται σε έναν χαμηλότερο μισθό κάθε μήνα. Σε βάθος δεκαετιών μεταφράζεται σε μικρότερο συνολικό εισόδημα, χαμηλότερη αποταμίευση και, τελικά, λιγότερο διαθέσιμο κεφάλαιο για την αγορά ακινήτου.
Οι γυναίκες απασχολούνται συχνότερα με καθεστώς μερικής απασχόλησης, ενώ οι διακοπές ή η επιβράδυνση της επαγγελματικής πορείας εξαιτίας οικογενειακών υποχρεώσεων επηρεάζουν επίσης τις αποδοχές τους.
Η φροντίδα παιδιών, ηλικιωμένων συγγενών και το μεγαλύτερο μέρος των υποχρεώσεων του νοικοκυριού εξακολουθούν να επιβαρύνουν δυσανάλογα τις γυναίκες. Οι συνέπειες γίνονται ορατές τόσο στην επαγγελματική εξέλιξη όσο και στην ικανότητα δημιουργίας περιουσίας.
Παράλληλα, οι γυναίκες εμφανίζονται λιγότερο πιθανό να διεκδικήσουν μισθολογική αύξηση, παράγοντας που μπορεί να διευρύνει ακόμη περισσότερο τη διαφορά στη διάρκεια της επαγγελματικής ζωής. Έτσι δημιουργείται ένας κύκλος στον οποίο το χαμηλότερο εισόδημα οδηγεί σε μικρότερη αποταμίευση και η μικρότερη αποταμίευση σε καθυστερημένη ή αδύνατη αγορά κατοικίας.
Η προκαταβολή ως πρώτο μεγάλο εμπόδιο
Η διαφορά γίνεται ιδιαίτερα εμφανής όταν συγκριθεί η τιμή μιας κατοικίας με τις ετήσιες αποδοχές. Στην Αγγλία, μια γυναίκα χρειάζεται ποσό που αντιστοιχεί σε περισσότερους από 12 ετήσιους μισθούς για να αποκτήσει κατοικία. Για έναν άνδρα η αντίστοιχη αναλογία βρίσκεται λίγο πάνω από τους οκτώ ετήσιους μισθούς.
Σε ακριβότερες αγορές, όπως το Λονδίνο, η απόσταση διευρύνεται ακόμη περισσότερο, καθώς οι τιμές των κατοικιών έχουν κινηθεί πολύ ταχύτερα από τους μισθούς.
Το πρώτο μεγάλο τεστ είναι η συγκέντρωση της προκαταβολής. Το 33% των γυναικών θεωρεί την αποταμίευση για την προκαταβολή το μεγαλύτερο εμπόδιο στην προσπάθεια αγοράς κατοικίας, έναντι 20% των ανδρών.
Το πρόβλημα επιδεινώνεται από τα υψηλά ενοίκια. Όσο μεγαλύτερο μέρος του μηνιαίου εισοδήματος κατευθύνεται στον ιδιοκτήτη, τόσο λιγότερα χρήματα απομένουν για τη δημιουργία του κεφαλαίου που απαιτείται για ένα στεγαστικό δάνειο. Το 76% των γυναικών δηλώνει δυσκολία στην κάλυψη του κόστους ενοικίασης, έναντι 67% των ανδρών.
Και ακόμη όταν συγκεντρωθεί η προκαταβολή, η αγορά ενός ακινήτου συνοδεύεται από πρόσθετες επιβαρύνσεις: φόρους, τραπεζικά και συμβολαιογραφικά έξοδα, ασφάλιση, επισκευές και πιθανή ανακαίνιση.
Για έναν αγοραστή που στηρίζεται αποκλειστικά σε ένα εισόδημα, ακόμη και ένα σχετικά μικρό πρόσθετο κόστος μπορεί να ανατρέψει ολόκληρο τον οικονομικό σχεδιασμό.
Χαμηλότερος μισθός, μικρότερη χρηματοδότηση
Το χάσμα μεταφέρεται και στην τραπεζική χρηματοδότηση. Το εισόδημα αποτελεί βασικό κριτήριο για τον καθορισμό του ύψους ενός στεγαστικού δανείου. Συνεπώς, χαμηλότερες αποδοχές σημαίνουν κατά κανόνα μικρότερο διαθέσιμο στεγαστικό δάνειο και περιορισμένες επιλογές ακινήτων.
Ρόλο παίζει επίσης η μορφή της απασχόλησης. Η μερική εργασία ή το εισόδημα από ελεύθερο επάγγελμα μπορεί να θεωρηθούν λιγότερο σταθερές πηγές εσόδων. Οι συγκεκριμένοι κανόνες δεν εφαρμόζονται διαφορετικά ανάλογα με το φύλο, επηρεάζουν όμως περισσότερο τις γυναίκες επειδή έχουν μεγαλύτερη παρουσία σε τέτοιες μορφές απασχόλησης.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η δυσκολία για τις γυναίκες που ζουν μόνες. Η απουσία δεύτερου εισοδήματος περιορίζει ταυτόχρονα την αποταμιευτική δυνατότητα και το ποσό που μπορεί να εγκρίνει μια τράπεζα.
Η συνθήκη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στις μεγαλύτερες ηλικίες, καθώς οι γυναίκες είναι πιθανότερο να διατηρούν μονοπρόσωπο νοικοκυριό. Σε μια αγορά όπου οι τιμές έχουν σχεδιαστεί στην πράξη γύρω από τη δυνατότητα δύο εισοδημάτων, η αγορά κατοικίας από έναν μόνο μισθό γίνεται αισθητά δυσκολότερη.
Αντίστοιχα, ένα διαζύγιο μπορεί να έχει ισχυρότερο οικονομικό αντίκτυπο στις γυναίκες. Ακόμη και όταν υπάρχει κεφάλαιο από την πώληση και τον διαμοιρασμό της κοινής κατοικίας, το ποσό που απομένει μπορεί να μην επαρκεί για νέα αγορά από έναν μόνο άνθρωπο.
Έτσι, γυναίκες που είχαν ήδη αποκτήσει κατοικία μπορεί να επιστρέψουν στην αγορά ενοικίων και να βρεθούν αντιμέτωπες με υψηλότερες τιμές και μικρότερη δυνατότητα νέας αποταμίευσης.
Το χάσμα στις χρηματοοικονομικές γνώσεις
Στην οικονομική ανισότητα προστίθεται και μία λιγότερο εμφανής παράμετρος: το χάσμα χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού. Υψηλό επίπεδο χρηματοοικονομικών γνώσεων εμφανίζει μόλις το 15% των γυναικών, έναντι 27% των ανδρών.
Η απόσταση αυτή έχει πρακτική σημασία όταν κάποιος πρέπει να συγκρίνει στεγαστικά προϊόντα, να κατανοήσει τη σχέση σταθερού και κυμαινόμενου επιτοκίου, να υπολογίσει το πραγματικό κόστος ενός δανείου ή να διαπραγματευτεί τους όρους χρηματοδότησης.
Σε μια σύνθετη αγορά, η μικρότερη εξοικείωση με χρηματοοικονομικά προϊόντα μπορεί να περιορίσει τις επιλογές ή ακόμη και να αποθαρρύνει έναν υποψήφιο αγοραστή πριν φτάσει στην τράπεζα.
Το στεγαστικό χάσμα μεταξύ των φύλων, επομένως, δεν εξηγείται από έναν μεμονωμένο παράγοντα. Δημιουργείται σταδιακά μέσα από μια αλληλουχία οικονομικών μειονεκτημάτων: χαμηλότερες αποδοχές, μικρότερες αποταμιεύσεις, συχνότερες διακοπές στην επαγγελματική πορεία, μεγαλύτερο βάρος φροντίδας και μικρότερη δυνατότητα χρηματοδότησης.
Και όσο η αξία των ακινήτων αυξάνεται ταχύτερα από τα εισοδήματα, το αρχικό μειονέκτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Μια σχετικά μικρή μισθολογική απόσταση μπορεί, σε βάθος χρόνου, να μετατραπεί σε πολύ μεγαλύτερη διαφορά στην περιουσία και στην πρόσβαση στην ιδιοκατοίκηση.
Το αποτέλεσμα δεν αφορά μόνο το αν κάποιος μπορεί να αγοράσει σήμερα ένα σπίτι. Η κατοικία αποτελεί βασικό μηχανισμό δημιουργίας περιουσίας και οικονομικής ασφάλειας για τις επόμενες δεκαετίες. Επομένως, η δυσκολότερη πρόσβαση των γυναικών στην ιδιοκατοίκηση μπορεί να διευρύνει και το χάσμα πλούτου μεταξύ των φύλων, μεταφέροντας τις συνέπειες της σημερινής στεγαστικής κρίσης πολύ πιο μακριά στο μέλλον.
Διαβάστε ακόμη
Πάρος: Πώς έγινε ο αγαπημένος προορισμός εφήβων και εικοσάρηδων
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.