Η σύγκρουση του Ντόναλντ Τραμπ με τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης περνά πλέον σε μια νέα και πολύ πιο σοβαρή φάση, καθώς τα μεγαλύτερα τηλεοπτικά δίκτυα των ΗΠΑ σχηματίζουν ένα σπάνιο κοινό μέτωπο απέναντι στον Λευκό Οίκο.
Τα ABC News, CBS News, CNN, NBC News και Fox News, δηλαδή τα πέντε δίκτυα που αποτελούν τον παραδοσιακό τηλεοπτικό πυρήνα του λεγόμενου White House pool, ήτοι της τακτικής δημοσιογραφικής κάλυψης του Προέδρου, αποφάσισαν ότι δεν θα συμμετέχουν στο εξής στην κάλυψη εκδηλώσεων του Ντόναλντ Τραμπ, μετά την εκδίωξη των CNN, MS Now και Politico από την «δημοσιογραφική δεξαμενή».
Η απόφαση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα ειδικά για την περίπτωση του CNN, διότι είχε αναλάβει στο πλαίσιο του press pool να αναλάβει από σήμερα Δευτέρα να συνοδεύσει και να καλύψει το ταξίδι του Τραμπ στη Νέα Υόρκη για τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών.
Η απόφαση των άλλων δικτύων να μην αντικαταστήσουν το CNN στο τηλεοπτικό «press pool», δεν αποτελεί απλώς μια συμβολική κίνηση αλληλεγγύης. Αγγίζει έναν μηχανισμό που εδώ και σχεδόν έναν αιώνα βρίσκεται στην καρδιά της δημοσιογραφικής κάλυψης της αμερικανικής Προεδρίας.
Τι είναι όμως το White House press pool και γιατί έχει τόσο μεγάλη σημασία;
Το «pool» είναι ουσιαστικά μια μικρή ομάδα δημοσιογράφων, φωτογράφων και τεχνικών που εκπροσωπεί ολόκληρο το δημοσιογραφικό σώμα όταν οι πρακτικές συνθήκες δεν επιτρέπουν την παρουσία εκατοντάδων εκπροσώπων του Τύπου δίπλα στον Πρόεδρο.
Το σύστημα έχει τις ρίζες του στην εποχή του Φράνκλιν Ντ. Ρούζβελτ και δημιουργήθηκε για να αντιμετωπίσει δύο πολύ πρακτικά προβλήματα: τον περιορισμένο χώρο και το μεγάλο κόστος της προεδρικής κάλυψης.
Εκατοντάδες δημοσιογράφοι θέλουν να καλύπτουν τον άνθρωπο που βρίσκεται στο ισχυρότερο πολιτικό αξίωμα του κόσμου, αλλά είναι πρακτικά αδύνατο να χωρέσουν όλοι στο Οβάλ Γραφείο, σε μια προεδρική αυτοκινητοπομπή ή στο Air Force One. Στην καμπίνα Τύπου του προεδρικού αεροσκάφους, για παράδειγμα, υπάρχουν μόλις 13 θέσεις.
Η λύση είναι η εκ περιτροπής παρουσία μιας μικρής αντιπροσωπείας. Οι δημοσιογράφοι που βρίσκονται κάθε φορά στο pool λειτουργούν ως «μάτια και αυτιά» όλων των υπολοίπων. Παρακολουθούν τον Πρόεδρο, καταγράφουν τις δηλώσεις και τις κινήσεις του, υποβάλλουν ερωτήσεις όταν τους δίνεται η δυνατότητα και στη συνέχεια μοιράζονται το υλικό με τα Μέσα που δεν μπορούσαν να βρίσκονται εκεί.
Με άλλα λόγια, ένα τηλεοπτικό δίκτυο μπορεί να μην έχει κάμερα μέσα στο Οβάλ Γραφείο, αλλά εξακολουθεί να αποκτά εικόνα και ήχο επειδή το δίκτυο που έχει εκείνη την ημέρα τη βάρδια του pool οφείλει να διαθέσει το υλικό στους υπόλοιπους.
Πώς λειτουργεί στην πράξη
Στο τηλεοπτικό pool η διαδικασία είναι εξαιρετικά οργανωμένη. ABC, CBS, CNN, Fox και NBC, ήτοι τα κορυφαία δίκτυα των ΗΠΑ, εναλλάσσονται καθημερινά στην ευθύνη της κάλυψης, στέλνοντας συνήθως τριμελές συνεργείο: έναν εικονολήπτη, έναν τεχνικό ήχου και έναν παραγωγό ή δημοσιογράφο.
Ο εικονολήπτης και ο τεχνικός καταγράφουν την εικόνα και τον ήχο του Προέδρου, ενώ ο παραγωγός ή δημοσιογράφος συντονίζει τη μετάδοση, κρατά σημειώσεις και επιχειρεί να υποβάλει ερωτήσεις. Το υλικό μεταδίδεται ζωντανά ή διανέμεται στα υπόλοιπα δίκτυα και, μέσω αυτών, μπορεί να καταλήξει σε δελτία ειδήσεων και ενημερωτικές εκπομπές σε ολόκληρη τη χώρα και διεθνώς.
Για τους δημοσιογράφους του γραπτού Τύπου η λειτουργία είναι αντίστοιχη. Ο δημοσιογράφος του pool κρατά λεπτομερείς σημειώσεις για όσα λέει και κάνει ο Πρόεδρος και συντάσσει ενημερωτικά σημειώματα, τα οποία αποστέλλονται ηλεκτρονικά στο ευρύτερο σώμα των διαπιστευμένων συντακτών.
Οι πληροφορίες αυτές μπορεί να φαίνονται ενίοτε ασήμαντες – για παράδειγμα η ακριβής ώρα κατά την οποία η προεδρική αυτοκινητοπομπή αναχώρησε από τον White House για μια παρτίδα γκολφ. Μπορεί όμως μέσα σε λίγα λεπτά να μετατραπούν σε είδηση παγκόσμιας σημασίας, εάν προκύψει μια κρίση ασφαλείας, μια έκτακτη δήλωση ή ακόμη και μια απόπειρα δολοφονίας.
Από τον Ρούζβελτ και τον Κένεντι μέχρι τον Ρίγκαν
Η ιστορία δείχνει γιατί αυτή η φαινομενικά τεχνική δημοσιογραφική διαδικασία θεωρείται κρίσιμη. Δημοσιογράφοι του pool βρίσκονταν στο Γουόρμ Σπρινγκς της Τζόρτζια όταν πέθανε ο Φράνκλιν Ντ. Ρούζβελτ το 1945. Ήταν στο Ντάλας όταν δολοφονήθηκε ο Τζον Φ. Κένεντι το 1963 και έξω από το Washington Hilton όταν πυροβολήθηκε ο Ρόναλντ Ρίγκαν το 1981.
Υπήρξαν φυσικά περιπτώσεις κατά τις οποίες η σύνθεση του pool περιορίστηκε για λόγους ασφαλείας, σε ακόμη λιγότερα άτομα, όπως μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, αλλά και πάλι η σημασία του για τη μετάδοση των ειδήσεων ήταν τεράστια.
Υπάρχει όμως και μια λιγότερο ορατή πλευρά του συστήματος: το κόστος.
Η καθημερινή κάλυψη του Αμερικανού Προέδρου είναι εξαιρετικά ακριβή. Τα μέσα πληρώνουν τα δικά τους έξοδα όταν οι δημοσιογράφοι τους ταξιδεύουν με το Air Force One, μένουν σε ξενοδοχεία ή χρησιμοποιούν οχήματα που παρέχει η κυβέρνηση στο πλαίσιο του pool. Το pool λειτουργεί επομένως και ως μηχανισμός επιμερισμού αυτών των δαπανών. Αντί κάθε τηλεοπτικό δίκτυο να διατηρεί πλήρες συνεργείο σε κάθε σημείο και σε κάθε μετακίνηση του Προέδρου, τα δίκτυα μοιράζονται εκ περιτροπής το βάρος.
Αυτό εξηγεί γιατί ο αποκλεισμός κυρίως του CNN μπορεί να διαταράξει ολόκληρο το μοντέλο, αλλά και γιατί η άρνηση των άλλων δικτύων να το αντικαταστήσουν έχει τεράστια πρακτική αλλά και συμβολική σημασία.
«Κανείς δεν παίρνει τη θέση του CNN»
Σε αυτό ακριβώς το σημείο αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα η αντίδραση των δικτύων. Αντί να μοιράσουν μεταξύ τους τις βάρδιες του CNN και να συνεχίσουν κανονικά, επέλεξαν να μην καλύψουν το κενό.
ABC News, CBS News, CNN και NBC News, αλλά ακόμη και το φιλοτραμπικό FOX News Media υπογράμμισαν σε κοινή ανακοίνωσή τους ότι το κοινό έχει ζωτικό συμφέρον να λαμβάνει ακριβή και ανεξάρτητη ενημέρωση για την κυβέρνησή του και ότι καμία κυβέρνηση δεν θα πρέπει να περιορίζει έναν ειδησεογραφικό οργανισμό επειδή διαφωνεί με τη δημοσιογραφική του κάλυψη.
Η στάση αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό επειδή φέρνει στην ίδια πλευρά μέσα με πολύ διαφορετικές δημοσιογραφικές και πολιτικές ταυτότητες. Το Fox News, για παράδειγμα, συντάσσεται με το CNN, αντιμετωπίζοντας την υπόθεση όχι ως διαφωνία για το περιεχόμενο της κάλυψης, αλλά ως ζήτημα των κανόνων πρόσβασης του Τύπου στην Προεδρία.
Στην ημερήσια ενημέρωση του Λευκού Οίκου τη Δευτέρα δεν εμφανίστηκε κανένα από τα πέντε δίκτυα ως κύριο τηλεοπτικό pool. Αντίθετα, η Hearst, που διαθέτει τοπικούς τηλεοπτικούς σταθμούς σε ολόκληρη τη χώρα, αναφερόταν ως «δευτερεύον» τηλεοπτικό συνεργείο στην Ουάσιγκτον, ενώ το φιλοτραμπικό Real America’s Voice είχε αντίστοιχο ρόλο για το ταξίδι του Προέδρου στη Νέα Υόρκη.
Κανονικά, όμως, το «δευτερεύον» συνεργείο μπορεί να συμμετέχει σε εκδηλώσεις και να υποβάλλει ερωτήσεις, αλλά δεν αναλαμβάνει τις υποχρεώσεις του κύριου TV pool, δηλαδή τη συστηματική παραγωγή και διανομή του υλικού προς τα υπόλοιπα δίκτυα. Έτσι, παραμένει ασαφές κατά πόσο το βίντεο από τις προεδρικές εμφανίσεις θα διατίθεται με την ίδια ταχύτητα και έκταση στην ευρύτερη αμερικανική ενημέρωση.
Η δικαστική αντεπίθεση
Η συλλογική αντίδραση των τηλεοπτικών δικτύων συμπίπτει με τη δικαστική αντεπίθεση των CNN, MS NOW και POLITICO. Τα τρία μέσα προσέφυγαν τη Δευτέρα στη Δικαιοσύνη ζητώντας την άμεση αποκατάσταση της πρόσβασης των δημοσιογράφων τους στον Λευκό Οίκο, μετά την κατάσχεση των διαπιστεύσεών τους από τις υπηρεσίες ασφαλείας.
Ο Τραμπ είχε ανακοινώσει την Παρασκευή τον αποκλεισμό τους «με άμεση ισχύ», κατηγορώντας τα για «FAKE NEWS» και αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να επεκτείνει τα μέτρα και σε άλλα μέσα, μεταξύ των οποίων οι The New York Times και Washington Post.
Τη Δευτέρα επανήλθε μέσω Truth Social, περιγράφοντας την κίνησή του ως επίθεση στις «ψευδείς ειδήσεις», τις οποίες υποστήριξε ότι έχουν εξαπλωθεί «σαν καρκίνος» στις ΗΠΑ. Χαρακτήρισε την κατάσταση «διεφθαρμένη», «σκόπιμη», «διάχυτη», «πλήρως συντονισμένη» και «εντελώς εκτός ελέγχου», υποστηρίζοντας ότι αποτελεί απειλή για την εθνική ασφάλεια.
Το προηγούμενο του Fox News
Η σημερινή σύγκρουση έχει ένα ενδιαφέρον ιστορικό προηγούμενο, με σχεδόν αντεστραμμένους ρόλους.
Το 2009, επί κυβέρνησης Μπαράκ Ομπάμα, το υπουργείο Οικονομικών επιχείρησε τότε να αποκλείσει το συντηρητικό Fox News από σειρά συνεντεύξεων με τον Κένεθ Φάινμπεργκ, τότε αρμόδιο για το Troubled Asset Relief Program, το πρόγραμμα που είχε δημιουργηθεί μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008.
Οι επικεφαλής των γραφείων της Ουάσιγκτον των πέντε μεγάλων τηλεοπτικών δικτύων αντέδρασαν συλλογικά: συμφώνησαν ότι κανένας από τους δημοσιογράφους τους δεν θα συμμετείχε στις συνεντεύξεις εάν δεν επιτρεπόταν η παρουσία του Fox News.
Η κυβέρνηση Ομπάμα υποχώρησε και επέτρεψε τελικά στο Fox News να συμμετάσχει.
Δεκαεπτά χρόνια αργότερα, το Fox News – παρά τη φιλοτραμπική του γραμμή- βρίσκεται στην άλλη πλευρά της ίδιας εξίσωσης: συμμετέχει στην κοινή αντίδραση για τον αποκλεισμό του CNN. Και αυτή είναι ίσως η ουσία της σημερινής σύγκρουσης. Το White House press pool δεν είναι απλώς ένας τρόπος οργάνωσης των δημοσιογράφων. Είναι ένας μηχανισμός που βασίζεται στην αμοιβαιότητα μεταξύ ανταγωνιστών, στον επιμερισμό του κόστους και στην παραδοχή ότι όποιος βρίσκεται κάθε φορά δίπλα στον Πρόεδρο δεν εργάζεται μόνο για το δικό του μέσο, αλλά εκπροσωπεί, εκείνη τη στιγμή, ένα πολύ μεγαλύτερο δημοσιογραφικό σώμα.
Η άρνηση των υπόλοιπων δικτύων να πάρουν τη θέση του CNN είναι επομένως κάτι περισσότερο από μια διαμαρτυρία. Είναι μια συντονισμένη επίδειξη δημοσιογραφικής αλληλεγγύης που δοκιμάζει στην πράξη εάν ένας μηχανισμός συνεργασίας σχεδόν ενός αιώνα μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί όταν ένα από τα βασικά μέλη του αποκλείεται από την κυβέρνηση.
Διαβάστε ακόμη
Τράπεζες: Στο κυνήγι νέων επενδυτών με στοίχημα την αναβάθμιση
Goldman Sachs: «Ταύρος» για το ελληνικό χρηματιστήριο – Στόχος οι 2.900 μονάδες
ΤτΕ: Πάνω από 13,5 δισ. οι τουριστικές εισπράξεις στο επτάμηνο – Αλμα 12%
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ