Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Add Newmoney.gr on Google

Η εύθραυστη ισορροπία στον Περσικό Κόλπο δοκιμάζεται εκ νέου, καθώς η εκεχειρία ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν, που τέθηκε σε ισχύ στις 8 Απριλίου, βρίσκεται πλέον υπό έντονη πίεση, μετά από αλλεπάλληλα στρατιωτικά επεισόδια και ραγδαίες γεωπολιτικές εξελίξεις.

Η σύγκρουση, που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου με τους βομβαρδισμούς των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, έχει ήδη προκαλέσει περισσότερους από 5.500 νεκρούς, κυρίως στο Ιράν και στον Λίβανο, ενώ οδήγησε και στο ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ — ενός κρίσιμου περάσματος από το οποίο, σε καιρό ειρήνης, διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Ανταλλαγές πυρών και στρατιωτική ένταση

Τη Δευτέρα, η ένταση κορυφώθηκε, όταν ΗΠΑ και Ιράν αντάλλαξαν πυρά στα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με την αμερικανική Κεντρική Διοίκηση, οι δυνάμεις των ΗΠΑ απέκρουσαν επιθέσεις με drones, πυραύλους και ταχύπλοα σκάφη, ενώ συνόδευαν δύο πλοία υπό αμερικανική σημαία, τα USS Truxtun και USS Mason, τα οποία πέρασαν από την περιοχή με την υποστήριξη ελικοπτέρων Apache και άλλων αεροσκαφών.

Ο Αμερικανός ναύαρχος Μπραντ Κούπερ δήλωσε ότι το Πολεμικό Ναυτικό εξουδετέρωσε έξι μικρά ιρανικά σκάφη που επιχείρησαν να παρεμποδίσουν εμπορική ναυσιπλοΐα, ισχυριζόμενος ότι το Ιράν στοχοποιούσε πλοία με πυραύλους κρουζ. Το Ιράν, μέσω κρατικής τηλεόρασης, διέψευσε τους ισχυρισμούς.

Παράλληλα, οι ΗΠΑ απέρριψαν ιρανικούς ισχυρισμούς ότι δύο πύραυλοι έπληξαν αμερικανικό πολεμικό πλοίο κοντά στο νησί Τζασκ, ενώ ιρανικά μέσα υποστήριξαν ότι το πλοίο αναγκάστηκε να αποχωρήσει.

Το «Project Freedom» και οι απειλές Τραμπ

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε την έναρξη της επιχείρησης «Project Freedom», με στόχο τη συνοδεία και απεγκλωβισμό εκατοντάδων εμπορικών πλοίων που έχουν ακινητοποιηθεί στον Κόλπο.

Ο Τραμπ ανέφερε ότι πρόκειται για μία από τις «μεγαλύτερες στρατιωτικές επιχειρήσεις που έχουν γίνει ποτέ», τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν ανώτερο εξοπλισμό και παγκόσμια στρατιωτική παρουσία.

Μιλώντας στο Fox News,  προειδοποίησε ότι το Ιράν θα «εξαφανιστεί από το πρόσωπο της Γης» εάν στοχοποιήσει αμερικανικά πλοία που διασφαλίζουν την εμπορική ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών.

Σε ξεχωριστή ανάρτηση στο Truth Social, ο Τραμπ ανέφερε ότι νοτιοκορεατικό φορτηγό πλοίο δέχθηκε πυρά στο πέρασμα, προσθέτοντας: «Ίσως είναι ώρα η Νότια Κορέα να έρθει και να συμμετάσχει στην αποστολή!»

Η Τεχεράνη απάντησε ότι οποιαδήποτε ξένη στρατιωτική δύναμη που πλησιάζει τα Στενά θα αποτελέσει στόχο, χαρακτηρίζοντας το «Project Freedom» ως «Project Deadlock».

Επιθέσεις στον Κόλπο και εμπλοκή των Εμιράτων

Η κρίση επεκτάθηκε και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία ανακοίνωσαν ότι αναχαίτισαν τρεις από τέσσερις πυραύλους κρουζ που εκτοξεύτηκαν από το Ιράν, ενώ ένας έπεσε στη θάλασσα.

Παράλληλα, επίθεση με drone προκάλεσε πυρκαγιά στο λιμάνι της Φουτζάιρα, τραυματίζοντας τρία άτομα, ενώ δεξαμενόπλοιο της ADNOC επλήγη από ιρανικά drones σε ξεχωριστό περιστατικό.

Τα Εμιράτα κατήγγειλαν «επικίνδυνη κλιμάκωση» και διαμήνυσαν ότι διατηρούν το δικαίωμα ανταπόδοσης, ενώ οι επιθέσεις προκάλεσαν συναγερμούς πυραύλων για πρώτη φορά μετά την έναρξη της εκεχειρίας.

Πώς θα επηρεάσει τις αποφάσεις για την εκεχειρία το ταξίδι του Τραμπ στην Κίνα

Στο μεταξύ, το προγραμματισμένο ταξίδι του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ στην Κίνα την επόμενη εβδομάδα ενδέχεται να περιπλέξει περαιτέρω οποιαδήποτε απόφαση για την πορεία της εκεχειρίας με το Ιράν.

Η επίσκεψη είχε αρχικά μετατεθεί από τον Απρίλιο, εν μέσω της έντασης που επικρατούσε στην περιοχή. Το Πεκίνο έχει καλέσει επανειλημμένα για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται μεγάλο μέρος των ενεργειακών προμηθειών που χρειάζεται η κινεζική οικονομία.

Η άφιξη του Τραμπ στο Πεκίνο με τη σύγκρουση είτε άλυτη είτε σε φάση νέας κλιμάκωσης θα μπορούσε να τον φέρει σε πιο αδύναμη διαπραγματευτική θέση στις συνομιλίες με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ.

Μιλώντας στο Fox News τη Δευτέρα, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ —ο οποίος ηγείται των προκαταρκτικών επαφών με την κινεζική πλευρά ενόψει της επίσκεψης— ανέφερε ότι η Κίνα θα μπορούσε να ασκήσει μεγαλύτερη πίεση στο Ιράν, προκειμένου να επιτραπεί η διέλευση πλοίων από τα Στενά.

Αντιδράσεις και διπλωματική αβεβαιότητα

Μέσα σε όλα αυτά δεν άργησαν να έρθουν και οι διεθνείς αντιδράσεις. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έκανε λόγο για «ξεκάθαρη παραβίαση της κυριαρχίας» των Εμιράτων, ενώ ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ ζήτησε αποκλιμάκωση.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν χαρακτήρισε «απαράδεκτα» τα ιρανικά πλήγματα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, όπου οι αρχές έκαναν λόγο χθες Δευτέρα για τις πρώτες επιθέσεις της Τεχεράνης έπειτα από έναν και πλέον μήνα κατάπαυσης του πυρός στη Μέση Ανατολή, με μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα και με πυραύλους κρουζ.

«Τα ιρανικά πλήγματα εναντίον πολιτικών υποδομών των Εμιράτων είναι αδικαιολόγητα και απαράδεκτα», κατήγγειλε ο κ. Μακρόν μέσω X, διαβεβαιώνοντας τα ΗΑΕ για την «υποστήριξη» της Γαλλίας και καλώντας για ακόμη μια φορά να ανοίξει το στενό του Ορμούζ και να κλειστεί συμφωνία που θα παρέχει εγγυήσεις ασφαλείας για τις χώρες της περιοχής.

Από την πλευρά της, η Σαουδική Αραβία προειδοποίησε κατά περαιτέρω στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Από την πλευρά του, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί υπογράμμισε ότι «δεν υπάρχει στρατιωτική λύση σε μια πολιτική κρίση», καλώντας τις ΗΠΑ να μην εγκλωβιστούν σε νέο αδιέξοδο, ενώ σημείωσε ότι οι συνομιλίες προχωρούν με τη μεσολάβηση του Πακιστάν.

Ωστόσο, οι προσπάθειες επανέναρξης διαπραγματεύσεων παραμένουν άκαρπες, με τις διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών να χαρακτηρίζονται «πελώριες».

Ενεργειακό σοκ και αναταράξεις στις αγορές

Η γεωπολιτική ένταση έχει ήδη ισχυρό αντίκτυπο στις αγορές ενέργειας. Οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν μετά τις επιθέσεις, με το Brent να διαπραγματεύεται κοντά στα 114 δολάρια το βαρέλι και το WTI κάτω από τα 105 δολάρια, πριν καταγράψουν μικρή υποχώρηση την Τρίτη.

Συγκεκριμένα, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για το διεθνές σημείο αναφοράς Brent με παράδοση τον Ιούλιο υποχώρησαν κατά 0,60% στα 113,77 δολάρια ανά βαρέλι σήμερα Τρίτη, ενώ τα συμβόλαια του αμερικανικού West Texas Intermediate κατέγραψαν πτώση 1,35% στα 105,06 δολάρια ανά βαρέλι. Τη Δευτέρα, το Brent και το WTI είχαν ενισχυθεί κατά 6% και 4% αντίστοιχα.

Σε ετήσια βάση, το Brent έχει αυξηθεί σχεδόν κατά 90%, καθώς η σύγκρουση έχει αφαιρέσει εκατομμύρια βαρέλια από την αγορά, ενώ τα Στενά παραμένουν σχεδόν αδιάβατα.

Η Goldman Sachs προειδοποιεί ότι, αν και τα παγκόσμια αποθέματα δεν έχουν φτάσει σε κρίσιμα επίπεδα, η ταχεία μείωση και η άνιση κατανομή τους αυξάνει τον κίνδυνο τοπικών ελλείψεων, ιδιαίτερα σε προϊόντα όπως νάφθα, LPG και καύσιμα αεροσκαφών.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Chevron, Μάικ Γουίρθ, προειδοποίησε ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι τιμές αλλά και η διαθεσιμότητα καυσίμων, εκτιμώντας ότι οι επιπτώσεις θα γίνουν πιο αισθητές τις επόμενες εβδομάδες.

«Καθώς οι αγορές αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα των εξαιρετικά περιορισμένων προμηθειών, δεν πρόκειται πλέον μόνο για ζήτημα τιμών», δήλωσε  στο CNBC και στον Ντέιβιντ Φέιμπερ, στο περιθώριο του συνεδρίου Milken Institute Global Conference. «Το πραγματικό ερώτημα είναι αν μπορούμε να εξασφαλίσουμε καύσιμα. Εκτιμώ ότι τις επόμενες εβδομάδες αυτές οι επιπτώσεις θα αρχίσουν να διαχέονται σε ολόκληρο το σύστημα».

Τα συνολικά παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου, συμπεριλαμβανομένου του αργού και των διυλισμένων προϊόντων που βρίσκονται τόσο στην ξηρά όσο και στη θάλασσα, εκτιμώνται σήμερα σε επίπεδα που καλύπτουν περίπου 101 ημέρες ζήτησης και ενδέχεται να υποχωρήσουν στις 98 ημέρες έως τα τέλη Μαΐου, σύμφωνα με τη Goldman Sachs. Παρότι τα επίπεδα αυτά παραμένουν πάνω από τα όρια έκτακτης ανάγκης, τα συγκεντρωτικά στοιχεία αποκρύπτουν εντονότερες ελλείψεις σε συγκεκριμένες περιοχές και προϊόντα, ιδίως όπου οι περιορισμοί στις εξαγωγές περιορίζουν τις ροές εφοδιασμού.

«Οι εκτιμήσεις μας για την προσφορά διυλισμένων προϊόντων και τα αποθέματα αργού των ίδιων των χωρών δείχνουν αυξημένους κινδύνους ελλείψεων σε αγορές όπως η Νότια Αφρική, η Ινδία, η Ταϊλάνδη και η Ταϊβάν», επισημαίνουν οι αναλυτές της τράπεζας, εκτιμώντας ότι η κατάσταση παραμένει «ρευστή», με αυξημένη πιθανότητα παρατεταμένης σύγκρουσης, που θα διατηρήσει τις τιμές της ενέργειας σε υψηλά επίπεδα και θα εντείνει την αβεβαιότητα στην παγκόσμια οικονομία.

Διαβάστε ακόμη:

Ανάλυση BBC: Τι θα συμβεί στη Βενεζουέλα μετά τη σύλληψη του Μαδούρο από τις ΗΠΑ

Τραμπ: Συλλάβαμε τον Μαδούρο και τον βγάλαμε εκτός Βενεζουέλας

Κρίστιαν Χατζημηνάς (Theon Group): Χτίζοντας έναν european prime της αμυντικής βιομηχανίας

 

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ