Οι εσωτερικές ισορροπίες στο Ιράν δοκιμάζονται έντονα, καθώς οι σκληροπυρηνικές πτέρυγες του καθεστώτος στρέφονται ανοιχτά εναντίον της πολιτικής ηγεσίας, κατηγορώντας την ότι επιχειρεί ένα «ήπιο πραξικόπημα» εις βάρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η αντιπαράθεση εκδηλώνεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία, με την εύθραυστη εκεχειρία με τις Ηνωμένες Πολιτείες να βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση και τις εσωτερικές συγκρούσεις να απειλούν τη συνοχή του καθεστώτος.
Σύμφωνα με το CNN, η ένταση έγινε εμφανής ακόμη και κατά τη διάρκεια της κηδείας του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ στην Τεχεράνη. Την ώρα που ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν συνόδευε το φέρετρο του εκλιπόντος, μέρος του συγκεντρωμένου πλήθους δεν περιορίστηκε στα συνθήματα προς τιμήν του Χαμενεΐ, αλλά στράφηκε εναντίον του προέδρου, φωνάζοντας «θάνατος στον ενδοτικό».
Λίγο αργότερα, στόχος της οργής έγινε και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος είχε διαπραγματευτεί την εκεχειρία με την κυβέρνηση Τραμπ και τη μερική χαλάρωση των κυρώσεων. Ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας αποδοκιμάστηκε έντονα, δέχθηκε πέτρες από συγκεντρωμένους και αναγκάστηκε να αποχωρήσει από την τελετή, ενώ αρκετοί τον χαρακτήριζαν «προδότη».
Η θεωρία του «ήπιου πραξικοπήματος»
Οι επιθέσεις εναντίον κορυφαίων κυβερνητικών στελεχών αποτυπώνουν μια αντίληψη που φαίνεται να κερδίζει έδαφος στους πιο ακραίους κύκλους του καθεστώτος. Σύμφωνα με αυτή, όσοι διαπραγματεύτηκαν τη συμφωνία με την Ουάσιγκτον επιχειρούν να μεταβάλουν τον χαρακτήρα της Ισλαμικής Δημοκρατίας, απομακρύνοντάς την από τις αρχές της Επανάστασης του 1979.
Οι σκληροπυρηνικοί υποστηρίζουν ότι η πολιτική ηγεσία, αντί να επιδιώξει εκδίκηση για τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ, αποδέχθηκε μια συμφωνία που αντιβαίνει στις κατευθύνσεις του νέου ανώτατου ηγέτη, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, γιου και διαδόχου του εκλιπόντος.
Ωστόσο, ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ εξακολουθεί να παραμένει σχεδόν αόρατος στη δημόσια ζωή. Δεν έχει απευθυνθεί στον ιρανικό λαό ούτε έχει εμφανιστεί να ασκεί ενεργά τα καθήκοντά του, γεγονός που τροφοδοτεί εικασίες και ενισχύει την αβεβαιότητα γύρω από το πραγματικό κέντρο λήψης αποφάσεων.
Λίγες ημέρες πριν από την κηδεία, ο ακραίος βουλευτής Μαχμούντ Ναμπαβιάν έγραψε στην πλατφόρμα Χ: «Προειδοποίηση προς τον λαό του Ιράν: Έρχεται πραξικόπημα;». Μετά την τελετή υποστήριξε ότι «την ώρα που αποχαιρετούμε τον μάρτυρα Ιμάμη Χαμενεΐ υψώνουμε τη σημαία της εκδίκησης και στεκόμαστε απέναντι στο πραξικόπημα».
Στο στόχαστρο η πολιτική ηγεσία
Με τον νέο ανώτατο ηγέτη να απουσιάζει από το δημόσιο προσκήνιο, τα πιο προβεβλημένα πρόσωπα της μεταπολεμικής ηγεσίας έχουν γίνει ο πρόεδρος Πεζεσκιάν, ο πρόεδρος της Βουλής Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γαλιμπάφ και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.
Ο αναλυτής Αράς Αζίζι, συγγραφέας του βιβλίου «Τι θέλουν οι Ιρανοί», εκτιμά ότι η απουσία του Μοτζταμπά Χαμενεΐ έχει δημιουργήσει πολιτικό κενό, επιτρέποντας στον Γαλιμπάφ και στους συμμάχους του να ενισχύσουν την επιρροή τους.
Όπως δήλωσε στο CNN, οι υπερσκληροπυρηνικοί θεωρούν πλέον ότι τόσο ο Γαλιμπάφ όσο και ο Πεζεσκιάν σχεδιάζουν ένα πραξικόπημα εναντίον του νέου ανώτατου ηγέτη.
Παράλληλα, κύκλοι των συντηρητικών κατηγορούν την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να αναβαθμίσει τον ρόλο του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, περιορίζοντας την επιρροή τόσο του ανώτατου ηγέτη όσο και του κοινοβουλίου.
Η εκεχειρία υπό αμφισβήτηση
Οι τελετές για τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ, αντί να λειτουργήσουν ως μήνυμα ενότητας, εξελίχθηκαν σε επίδειξη δύναμης των πιο αδιάλλακτων υποστηρικτών του καθεστώτος, οι οποίοι απαίτησαν συνέχιση της σύγκρουσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και απέρριψαν κάθε προοπτική συνεννόησης με τον Ντόναλντ Τραμπ.
Οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ ενίσχυσαν ακόμη περισσότερο τη θέση τους. Η εκεχειρία ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον άρχισε να δοκιμάζεται μετά τις επιθέσεις των Φρουρών της Επανάστασης εναντίον πλοίων στην περιοχή και την απάντηση των ΗΠΑ με νέα στρατιωτικά πλήγματα.
Υπό αυτές τις συνθήκες, οι πιο ακραίοι κύκλοι ζητούν πλέον την πλήρη εγκατάλειψη της συμφωνίας με την Ουάσιγκτον.
Απειλές ακόμη και κατά του προέδρου
Οι επιθέσεις κατά της κυβέρνησης είχαν ξεκινήσει ήδη πριν από την αναζωπύρωση των συγκρούσεων.
Σε δημόσια τελετή, ο θρησκευτικός τραγουδιστής Μοχαμάντ Αλί Μπακσί, που διατηρεί δεσμούς με το καθεστώς, εξαπέλυσε ευθεία απειλή κατά του προέδρου Πεζεσκιάν.
«Κύριε πρόεδρε, αν δεν τηρηθούν οι όροι του ηγέτη, θα είμαστε εμείς, η λεπίδα και ο λαιμός σας. Θα φέρουμε την κόλαση πάνω σας», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η δημόσια αυτή απειλή προκάλεσε αντιδράσεις, ωστόσο, σύμφωνα με το CNN, ο Μπακσί δεν έχει αντιμετωπίσει μέχρι σήμερα καμία νομική συνέπεια.
Οι «υπερεπαναστάτες» πιέζουν για σύγκρουση
Στην αιχμή αυτής της πίεσης βρίσκεται το κίνημα «Τζέμπχε-γιε Παϊντάρι» (Μέτωπο Αντοχής), τα μέλη του οποίου συχνά αποκαλούνται «υπερεπαναστάτες».
Η συγκεκριμένη πολιτική τάση θεωρεί εαυτήν θεματοφύλακα της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979 και αντιμετωπίζει κάθε προσπάθεια προσέγγισης με τη Δύση ως υπαρξιακή απειλή για το καθεστώς.
Παρ’ όλα αυτά, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η σημερινή πολιτική ηγεσία επιδιώκει να περιορίσει την επιρροή τους.
«Βλέπουμε τον Γαλιμπάφ να προσπαθεί να παραμερίσει αυτά τα σκληροπυρηνικά στοιχεία. Έχουν γίνει ιδιαίτερα κοστοβόρα για το σύστημα και οι συγκρούσεις τους διεξάγονται πλέον δημόσια, ειδικά όσο η κατάσταση στο Ιράν γίνεται πιο ασταθής», σημειώνει ο Χαμιντρεζά Αζίζι του Γερμανικού Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων και Ασφάλειας.
Παρά τις έντονες αντιπαραθέσεις στο εσωτερικό του καθεστώτος, οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι όλες οι πλευρές εξακολουθούν να συμμερίζονται έναν βασικό στρατηγικό στόχο: τον τερματισμό της σύγκρουσης με όρους που θα επιτρέψουν την άρση των κυρώσεων, διατηρώντας παράλληλα τον έλεγχο της Τεχεράνης στα Στενά του Ορμούζ.
Την ίδια στιγμή, όμως, η παρατεταμένη απουσία του Μοτζταμπά Χαμενεΐ από τη δημόσια σκηνή, η αμφιλεγόμενη στάση του απέναντι στην εκεχειρία, η ενισχυμένη επιρροή των Φρουρών της Επανάστασης και η δυναμική παρουσία των σκληροπυρηνικών στις εκδηλώσεις για τον θάνατο του πατέρα του ενθαρρύνουν όσους επιδιώκουν την κλιμάκωση της σύγκρουσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
Χαρακτηριστική ήταν η δήλωση του πρώην υπουργού Εξωτερικών και προβεβλημένου σκληροπυρηνικού Μανουσέχρ Μοτακί: «Η πρότασή μου είναι να πάμε σε μία από τις αμερικανικές βάσεις στην περιοχή, όπου υπάρχουν εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες Αμερικανοί τρομοκράτες. Θα αρκούσε να πάρουμε 100 στρατιώτες και να τους φέρουμε πίσω στο Ιράν».
Διαβάστε ακόμη
Goldman Sachs: Οι ΗΠΑ θα δεχθούν πληθωριστικές πιέσεις λόγω της ΤΝ
Γιατί το ράλι στις αγορές εξαρτάται περισσότερο από την ΤΝ παρά από το πετρέλαιο
Apple: Αυξήσεις τιμών σε iPhone 17, Apple Watch και AirPods – Ποια αγορά επηρεάζεται
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.