Για έναν νέο άνθρωπο που μόλις ολοκλήρωσε τις σπουδές του, η είσοδος στην αγορά εργασίας θα έπρεπε να αποτελεί το φυσικό επόμενο βήμα. Στην πράξη, όμως, η πρώτη πρόσληψη εξελίσσεται ολοένα και περισσότερο σε έναν δύσκολο γρίφο, καθώς οι εργοδότες ζητούν από τους υποψηφίους να διαθέτουν εμπειρία που συχνά είναι δύσκολο να αποκτηθεί χωρίς να έχει προηγηθεί η πρώτη τους επαγγελματική ευκαιρία.
Η περίπτωση της 22χρονης Ρέιτσελ Γκράντις είναι χαρακτηριστική. Πριν ακόμη πάρει το πτυχίο της στη στρατηγική επικοινωνία από το Πανεπιστήμιο Elon τον περασμένο Μάιο, είχε ήδη περάσει αρκετά χρόνια χτίζοντας ένα βιογραφικό με διαφορετικές εμπειρίες.
Για περίπου πέντε χρόνια εργάστηκε ως δημιουργός περιεχομένου για το αθλητικό τμήμα του πανεπιστημίου, διαχειρίστηκε τους λογαριασμούς της σχολής διοίκησης επιχειρήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και έκανε αρκετές πρακτικές ασκήσεις στους τομείς του social media και του μάρκετινγκ. Παράλληλα, είχε εργαστεί σε εστιατόρια και θερινές κατασκηνώσεις.
Παρά το γεγονός ότι είχε συγκεντρώσει σημαντική εμπειρία ήδη από τα φοιτητικά της χρόνια, η μετάβαση από το πανεπιστήμιο στην πλήρη απασχόληση δεν ήταν εύκολη. Μετά την αποφοίτησή της, διαπίστωσε ότι πολλές αγγελίες απαιτούσαν προϋπηρεσία που για έναν νέο πτυχιούχο είναι δύσκολο να υπάρχει.
«Για αυτές τις εταιρείες, νέος εργαζόμενος θεωρείται κάποιος που έχει ήδη τρία χρόνια εμπειρίας στην αγορά», σχολιάζει η ίδια. Το πρόβλημα, όπως εξηγεί, είναι ότι οι εργοδότες ζητούν σημαντική προϋπηρεσία, χωρίς να προσφέρουν στους νέους την πρώτη ευκαιρία που θα τους επέτρεπε να την αποκτήσουν.
Η νέα «παγίδα» των προσλήψεων
Η Γκράντις εκτιμά ότι ένα ακόμη εμπόδιο μπορεί να βρίσκεται στα αυτοματοποιημένα συστήματα που χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις για την αξιολόγηση των βιογραφικών. Αναρωτιέται εάν τα συστήματα παρακολούθησης αιτήσεων που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη εντοπίζουν ότι είναι απόφοιτη του 2026 και, στη συνέχεια, την αποκλείουν από τη διαδικασία επειδή δεν διαθέτει αρκετά χρόνια επαγγελματικής εμπειρίας.
Το αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: ο υποψήφιος έχει αποκτήσει γνώσεις και πρακτική εμπειρία κατά τη διάρκεια των σπουδών του, όμως το αυτοματοποιημένο φίλτρο ενδέχεται να μην αξιολογεί αυτές τις εμπειρίες με τον ίδιο τρόπο που θα το έκανε ένας άνθρωπος.
«Αν είχα την ευκαιρία να μιλήσω με κάποιον και να εξηγήσω όλες τις εμπειρίες που απέκτησα μέσα στο πανεπιστήμιο», σημειώνει, θα μπορούσε να έχει περισσότερες πιθανότητες να περάσει στην επόμενη συνέντευξη.
Το πρόβλημα δεν φαίνεται να αφορά μόνο μία κατηγορία νέων εργαζομένων. Μεγάλο ποσοστό πρόσφατων αποφοίτων θεωρεί ότι οι απαιτήσεις των επιχειρήσεων για τις θέσεις εισαγωγικού επιπέδου έχουν γίνει υπερβολικά υψηλές.
Το 77% των νέων αποφοίτων θεωρεί ότι οι εργοδότες ζητούν περισσότερη εμπειρία από αυτή που θα ήταν λογικό να απαιτείται για μια θέση αρχικού επιπέδου. Παράλληλα, το 75% εκτιμά ότι υπάρχουν πολύ λίγες πραγματικές θέσεις που απευθύνονται σε νέους πτυχιούχους χωρίς προηγούμενη εργασιακή εμπειρία.
Τα στοιχεία προκύπτουν από έρευνα που πραγματοποιήθηκε από τον Απρίλιο έως τον Αύγουστο του 2026 και περιλαμβάνει τις απαντήσεις 931 υπευθύνων προσλήψεων, 759 διδασκόντων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και 1.100 πρόσφατων αποφοίτων στις ΗΠΑ. Οι συμμετέχοντες διέθεταν πτυχία, επαγγελματικά προσόντα ή πιστοποιήσεις.
Υψηλότερες απαιτήσεις από τους νέους εργαζόμενους
Η αγορά εργασίας φαίνεται να έχει ανεβάσει τον πήχη για όσους βρίσκονται στην αρχή της επαγγελματικής τους διαδρομής. Οι επιχειρήσεις δεν αναζητούν μόνο τυπικά προσόντα ή σχετική προϋπηρεσία, αλλά δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα σε δεξιότητες που θεωρούν κρίσιμες για ένα περιβάλλον όπου η τεχνολογία μεταβάλλεται με ταχύτητα.
Ιδιαίτερη θέση σε αυτή τη λίστα έχουν η κριτική σκέψη και η ικανότητα λήψης αποφάσεων. Καθώς οι επιχειρήσεις επενδύουν ολοένα περισσότερο στην τεχνητή νοημοσύνη, αναζητούν εργαζομένους που δεν θα περιορίζονται στην εκτέλεση συγκεκριμένων καθηκόντων, αλλά θα μπορούν να προσαρμόζονται στις αλλαγές και να αξιοποιούν αποτελεσματικά τα νέα εργαλεία.
Παράλληλα, οι εργοδότες αναφέρουν ελλείψεις σε κοινωνικές και οργανωτικές δεξιότητες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η ικανότητα συντονισμού μιας ομάδας, σχεδιασμού ενός έργου και επίλυσης προβλημάτων.
Το παράδοξο είναι ότι πολλές από αυτές τις δεξιότητες θεωρείται ότι μπορούν να αποκτηθούν κατά τη διάρκεια των σπουδών, μέσα από τη συμμετοχή σε φοιτητικούς συλλόγους, πρακτικές ασκήσεις, ομαδικά projects και άλλες δραστηριότητες. Παρ’ όλα αυτά, αρκετοί εργοδότες εκτιμούν ότι οι νέοι υποψήφιοι δεν τις έχουν αναπτύξει στον βαθμό που απαιτεί η αγορά.
Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει και τις απαιτήσεις
Η ταχύτητα με την οποία αλλάζει η αγορά εργασίας αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που περιπλέκει την κατάσταση. Το 72% των εργοδοτών θεωρεί ότι οι συνεχείς μεταβολές στην οικονομία και την τεχνολογία έχουν καταστήσει δύσκολο για τα κολέγια και τα πανεπιστήμια να ανανεώνουν εγκαίρως τα προγράμματα που προετοιμάζουν τους φοιτητές για την αγορά εργασίας.
Την ίδια στιγμή, όμως, οι επιχειρήσεις εμφανίζονται λιγότερο πρόθυμες να αναλάβουν οι ίδιες την εκπαίδευση των νέων εργαζομένων.
Η προσδοκία είναι όλο και περισσότερο ένας νέος εργαζόμενος να μπορεί να παράγει αποτελέσματα από την πρώτη ημέρα, χωρίς να χρειάζεται εκτεταμένη εκπαίδευση στις βασικές επαγγελματικές δεξιότητες.
Η αλλαγή αυτή δημιουργεί μια έντονη αντίθεση. Από τη μία πλευρά, η αγορά εργασίας μετασχηματίζεται τόσο γρήγορα ώστε τα πανεπιστήμια δυσκολεύονται να ακολουθήσουν. Από την άλλη, οι επιχειρήσεις εμφανίζονται λιγότερο διατεθειμένες να επενδύσουν χρόνο στην εκπαίδευση ενός νέου ανθρώπου.
Έτσι, η ευθύνη για την προσαρμογή μεταφέρεται όλο και περισσότερο στον ίδιο τον υποψήφιο.
Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα δύσκολη για όσους βρίσκονται στην αρχή της καριέρας τους, καθώς καλούνται να αποδείξουν ότι διαθέτουν εμπειρία και δεξιότητες που παραδοσιακά αποκτώνται μέσα από την ίδια την εργασία. Η απαίτηση για άμεση παραγωγικότητα περιορίζει ταυτόχρονα τον αριθμό των θέσεων που λειτουργούν πραγματικά ως πρώτο βήμα στην αγορά εργασίας.
Το πτυχίο χάνει μέρος της αξίας του;
Η δυσκολία εύρεσης εργασίας επηρεάζει πλέον και τον τρόπο με τον οποίο οι νέοι αξιολογούν την ίδια την επένδυση στις σπουδές τους.
Μόλις το 37% των αποφοίτων θεωρεί σήμερα ότι η εκπαίδευσή του άξιζε το κόστος που απαιτήθηκε για την απόκτησή της. Το ποσοστό είναι αισθητά χαμηλότερο από το 68% που είχε καταγραφεί μεταξύ νέων αποφοίτων το 2022.
Η υποχώρηση αυτή συνδέεται με την αυξανόμενη δυσκολία μετάβασης από την εκπαίδευση στην απασχόληση. Ένα πτυχίο εξακολουθεί να αποτελεί βασικό προσόν για πολλές θέσεις, όμως από μόνο του δεν φαίνεται πλέον να αρκεί για να εξασφαλίσει στον νέο εργαζόμενο την είσοδο στην αγορά.
Η πίεση γίνεται εντονότερη σε μια περίοδο κατά την οποία περιορίζονται οι προσλήψεις σε πολλές κατηγορίες θέσεων εισαγωγικού επιπέδου.
Τον Αύγουστο, οι προσλήψεις για θέσεις αρχικού επιπέδου στις ΗΠΑ ακολούθησαν περίπου την ίδια πορεία με το σύνολο των προσλήψεων. Και οι δύο κατηγορίες κατέγραψαν πτώση περίπου 6,5% σε σύγκριση με τον Αύγουστο του 2025.
Οι κλάδοι που δυσκολεύουν περισσότερο τους νέους
Για τους νεότερους εργαζομένους, η εικόνα είναι ακόμη πιο δύσκολη σε κλάδους που παραδοσιακά λειτουργούσαν ως βασική πύλη εισόδου στην αγορά εργασίας.
Οι προσλήψεις σε χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, τεχνολογία, πληροφορική και μέσα ενημέρωσης έχουν υποχωρήσει σημαντικά σε σχέση με τα επίπεδα του 2021. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η μείωση κυμαίνεται από 33% έως 43% από τον Ιούνιο του 2021, ανάλογα με τον κλάδο.
Οι συγκεκριμένες εξελίξεις δημιουργούν ένα δυσμενές περιβάλλον για τους νέους πτυχιούχους, ιδιαίτερα για όσους προσπαθούν να αποκτήσουν την πρώτη τους πλήρη θέση εργασίας.
Το πρόβλημα δεν είναι πλέον μόνο η έλλειψη θέσεων. Είναι και η αναντιστοιχία ανάμεσα σε αυτό που θεωρείται «entry-level» και στις απαιτήσεις που συνοδεύουν αυτές τις θέσεις.
Για έναν νέο απόφοιτο, μια θέση που χαρακτηρίζεται ως αρχικού επιπέδου μπορεί να απαιτεί ήδη αρκετά χρόνια εμπειρίας, τεχνικές γνώσεις, οργανωτικές ικανότητες και εξοικείωση με εργαλεία που αλλάζουν συνεχώς. Και όταν η πρώτη ευκαιρία δεν έρχεται, η απόκτηση της απαιτούμενης εμπειρίας γίνεται ακόμη πιο δύσκολη.
Αυτό ακριβώς είναι το παράδοξο που αντιμετωπίζει η Γκράντις και χιλιάδες ακόμη νέοι εργαζόμενοι: για να αποκτήσουν την εμπειρία που ζητά η αγορά, χρειάζονται πρώτα μια θέση εργασίας, αλλά για να πάρουν τη θέση εργασίας η αγορά ζητά ήδη την εμπειρία.
Διαβάστε ακόμη
Η Τουρκία σε τροχιά υποβάθμισης – Καμπανάκι από τον MSCI
Ρεύμα: Ξανά πάνω από τα 200 ευρώ η μεγαβατώρα στο Χρηματιστήριο Ενέργειας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ