Η αποκλιμάκωση του γενικού δείκτη τιμών δεν έχει ακόμη μεταφραστεί σε ουσιαστική ανακούφιση στο ταμείο για τους καταναλωτές. Παρότι ο πληθωρισμός υποχώρησε αισθητά τον Ιούλιο, οι τιμές σε αρκετά βασικά είδη διατροφής παραμένουν σημαντικά υψηλότερες σε σχέση με έναν χρόνο πριν, διατηρώντας ισχυρές πιέσεις στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Η καθημερινότητα στο σούπερ μάρκετ, στο κρεοπωλείο και στις υπόλοιπες αγορές τροφίμων εξακολουθεί έτσι να χαρακτηρίζεται από αυξημένο κόστος. Για πολλά νοικοκυριά, η προσαρμογή γίνεται πλέον μέσω του περιορισμού της κατανάλωσης, της αναζήτησης οικονομικότερων επιλογών και της αγοράς μόνο όσων θεωρούνται πραγματικά απαραίτητα.
Η εικόνα αυτή αναδεικνύει και μία από τις βασικές ιδιαιτερότητες του πληθωρισμού: η επιβράδυνση του ρυθμού αύξησης των τιμών δεν σημαίνει επιστροφή των τιμών στα προηγούμενα επίπεδα. Σημαίνει ότι αυτές αυξάνονται με χαμηλότερη ταχύτητα, ενώ οι ανατιμήσεις που έχουν ήδη συσσωρευτεί εξακολουθούν να επιβαρύνουν τους καταναλωτές.
Χαρακτηριστική είναι η περιγραφή καταναλωτή, ο οποίος συνοψίζει την αλλαγή στις αγοραστικές συνήθειες λέγοντας ότι πλέον προμηθεύεται «τα απολύτως απαραίτητα, ακριβώς τίποτα παραπάνω», καθώς τα διαθέσιμα χρήματα δεν επαρκούν για μεγαλύτερες αγορές.
Πτώση του πληθωρισμού, αλλά υψηλές τιμές
Ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 3,4% τον Ιούλιο, καταγράφοντας σημαντική επιβράδυνση από το 4,4% του Ιουνίου και το 5,2% του Μαΐου.
Ωστόσο, πίσω από τη βελτιωμένη συνολική εικόνα παραμένουν μεγάλες ετήσιες αυξήσεις σε προϊόντα που βρίσκονται σταθερά στο καλάθι των νοικοκυριών. Και ακριβώς επειδή πρόκειται για αγαθά καθημερινής ή συχνής κατανάλωσης, οι ανατιμήσεις γίνονται άμεσα αισθητές.
Στις μεγαλύτερες αυξήσεις βρίσκεται το μοσχαρίσιο κρέας, η τιμή του οποίου είναι αυξημένη κατά 14,3% σε ετήσια βάση. Ακολουθούν το αρνί και το κατσίκι με αύξηση 12,4%, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο το κόστος αγοράς κρέατος.
Ανοδικά κινούνται και άλλες κατηγορίες τροφίμων. Στα αλίπαστα ψάρια η αύξηση φτάνει το 9,6%, ενώ η μαργαρίνη και τα υπόλοιπα φυτικά λίπη έχουν ανατιμηθεί κατά 8,6%. Στο χοιρινό η ετήσια αύξηση διαμορφώνεται στο 3,4%.
Οι αριθμοί αυτοί αποτυπώνονται και στην καθημερινή εμπειρία των καταναλωτών, οι οποίοι διαπιστώνουν σημαντικές διαφορές στις τιμές κρέατος, ψαριών και άλλων βασικών προϊόντων.
Όπως περιγράφουν άνθρωποι της αγοράς, οι αυξήσεις στις πρώτες ύλες και στις τιμές προμήθειας μεταφέρονται αναπόφευκτα και στη λιανική. Επαγγελματίας σημειώνει χαρακτηριστικά ότι μοσχάρια, κατσίκια, αρνιά και χοιρινά έχουν ακριβύνει, δημιουργώντας πίεση και στις επιχειρήσεις για αναπροσαρμογή των τελικών τιμών.
Ενδεικτική της έντασης που μπορούν να εμφανίσουν οι αυξήσεις σε συγκεκριμένα προϊόντα είναι η περίπτωση του καπνιστού σκουμπριού, για το οποίο επαγγελματίας αναφέρει ότι η τιμή από τα 18 ευρώ το κιλό έχει φτάσει στα 30 ευρώ.
Οι καταναλωτές αλλάζουν το καλάθι τους
Η παρατεταμένη ακρίβεια έχει αρχίσει να επηρεάζει όχι μόνο το ποσό που πληρώνουν τα νοικοκυριά, αλλά και το τι τελικά επιλέγουν να αγοράσουν.
Όταν το διαθέσιμο εισόδημα δεν αυξάνεται με αντίστοιχη ταχύτητα, οι καταναλωτές αναγκάζονται να επαναπροσδιορίσουν τις προτεραιότητές τους. Οι μεγαλύτερες ποσότητες, οι αυθόρμητες αγορές ή προϊόντα που θεωρούνται λιγότερο αναγκαία είναι συνήθως τα πρώτα που περιορίζονται.
Η τάση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την αγορά, καθώς μια παρατεταμένη περίοδος υψηλών τιμών μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγή της καταναλωτικής συμπεριφοράς ακόμη και όταν ο πληθωρισμός αρχίζει να υποχωρεί.
Με άλλα λόγια, η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού δεν αρκεί από μόνη της για να αποκαταστήσει άμεσα την αγοραστική δύναμη που έχει χαθεί από τις σωρευτικές ανατιμήσεις προηγούμενων μηνών και ετών.
Η ακρίβεια γίνεται αισθητή και στους τουρίστες
Η εικόνα των αυξημένων τιμών δεν περιορίζεται στους μόνιμους κατοίκους. Επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε περιοχές με τουριστική κίνηση διαπιστώνουν ότι και οι ξένοι επισκέπτες εμφανίζονται περισσότερο συγκρατημένοι στις δαπάνες τους.
Όπως αναφέρουν άνθρωποι της αγοράς, ακόμη και τουρίστες που στο παρελθόν είχαν μεγαλύτερη ευχέρεια στις αγορές τους αντιλαμβάνονται πλέον ως υψηλό το κόστος αρκετών προϊόντων και υπηρεσιών.
Η εξέλιξη αποκτά πρόσθετη σημασία για την ελληνική οικονομία, καθώς η κατανάλωση των επισκεπτών αποτελεί σημαντικό τμήμα των τουριστικών εσόδων και επηρεάζει άμεσα ένα ευρύ φάσμα επιχειρήσεων, από την εστίαση έως το λιανεμπόριο.
Υπάρχουν πάντως και κατηγορίες που λειτουργούν ως αντίβαρο στις αυξήσεις. Οι χαμηλότερες τιμές σε ελαιόλαδο, φρούτα και λαχανικά συνέβαλαν στον περιορισμό της συνολικής επιβάρυνσης στα τρόφιμα και στην αποκλιμάκωση του γενικότερου πληθωριστικού δείκτη.
Το πρόβλημα για τα νοικοκυριά, ωστόσο, παραμένει η ήδη υψηλή βάση των τιμών. Ακόμη και όταν ο ρυθμός των ανατιμήσεων μειώνεται ή ορισμένα προϊόντα γίνονται φθηνότερα, πολλές καθημερινές αγορές εξακολουθούν να απαιτούν μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος.
Έτσι, η ακρίβεια παραμένει μία από τις βασικές πιέσεις για τον οικογενειακό προϋπολογισμό, με τους καταναλωτές να προσαρμόζουν το καλάθι τους και να επιλέγουν όλο και περισσότερο με βασικό κριτήριο την αναγκαιότητα και την τιμή.
Διαβάστε ακόμη
METLEN: Συστήνει holding υποδομών που θα εισαχθεί στο Χρηματιστήριο
Στεγαστικό πακέτο 2027: Φθηνά δάνεια, ανοιχτά σπίτια και ακριβότερη «πόρτα» για τους ξένους
Αφορολόγητο κληρονομιάς: Το αόρατο πλεονέκτημα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.