Μητσοτάκης: Να δοθεί τέλος στο «κρατικό μονοπώλιο» στην ανώτατη εκπαίδευση

Συνταγματική αναθεώρηση, προκειμένου να δοθεί τέλος στο «κρατικό μονοπώλιο» στην ανώτατη εκπαίδευση, ζήτησε ο πρόεδρος της ΝΔ, Κυριάκος Μητσοτάκης.

Ο αρχηγός του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης υπογράμμισε ότι η αλλαγή θα πρέπει να επιτρέψει στην ίδρυση «μη κρατικών και ιδιωτικών πανεπιστημίων», ενώ παράλληλα ζήτησε αναβάθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος, που θα του προσδώσει μεγαλύτερη αυτονομία και εξωστρέφεια.

Μιλώντας σε εκδήλωση του ιδρύματος «Κωνσταντίνος Μητσοτάκης», ο πρόεδρος της ΝΔ άφησε αιχμές και για τις πρόσφατες αλλαγές που πέρασε το υπουργείο Παιδείας για κατάργηση της αριστείας στην επιλογή των σημαιοφόρων στο Δημοτικό.

Επισήμανε πως η οργανωμένη κοινωνία οφείλει «να επιβραβεύει όσους δεν συμβιβάζονται με τη μετριότητα», διαφορετικά «οδηγούμαστε μοιραία στην ισοπέδωση».

Σε σκωπτικό ύφος, τόνισε ότι, εάν κάποιοι δεν αντέχουν τη λέξη «αριστεία», μπορούν να χρησιμοποιήσουν παλαιότερους όρους, όπως «προκοπή» ή «αξιοσύνη».

Αναλυτικά η ομιλία Μητσοτάκη

Κυρίες και κύριοι,

Με μεγάλη χαρά προλογίζω την σημερινή εκδήλωση που συνδιοργανώνουν το Ίδρυμα «Κωνσταντίνος Μητσοτάκης» και η έδρα Ελληνικών Σπουδών «Κωνσταντίνος Μητσοτάκης» του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ.

Αποτελεί, χωρίς αμφιβολία, μεγάλη τιμή και για τη χώρα μας να διαθέτει έδρα με το όνομα ενός Έλληνα πολιτικού ένα από τα κορυφαία Πανεπιστήμια στον κόσμο. Ακόμα μεγαλύτερη είναι η συγκίνηση σήμερα, καθώς είναι η πρώτη εκδήλωση μετά το θάνατο του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Αν ήταν απόψε μαζί μας ο πατέρας μου, θα αισθανόταν ιδιαίτερα υπερήφανος. Είχε ο ίδιος εξάλλου χαρακτηρίσει την ίδρυση της έδρας ως μία από τις σημαντικότερες στιγμές της ζωής του.

Η έδρα «Κωνσταντίνος Μητσοτάκης» ιδρύθηκε το 2005. Σκοπός της είναι η μελέτη της συνδρομής του ελληνικού πνεύματος και του ελληνικού πολιτισμού στην εξέλιξη του κόσμου και της επιστήμης. Αλλά και η ανάδειξη των επιτευγμάτων των Ελλήνων ανά τους αιώνες: από την αρχαία Ελλάδα μέχρι την σύγχρονη εποχή. Ειδικά προς το τέλος της ζωής του, όταν είχε αρχίσει να αποτραβιέται από την ενεργό πολιτική, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης ήθελε να συμβάλλει, με το δικό του τρόπο, στην πληρέστερη μελέτη της ιστορίας της χώρας μας. Δημιούργησε ένα σπουδαίο αρχείο στο Ίδρυμα «Κωνσταντίνος Μητσοτάκης». Και ταύτισε το όνομά του με μια πανεπιστημιακή έδρα σε ένα κορυφαίο Πανεπιστήμιο για τη μελέτη της ελληνικής ιστορίας και του ελληνικού πολιτισμού.

Στην ομιλία του στο Στάνφορντ, τον Οκτώβριο του 2005, είχε ο ίδιος πει: «Χαίρομαι ιδιαίτερα, που οι αξίες που εκπροσωπεί η αρχαία Ελλάδα, η ελευθερία, η δημοκρατία, η καλλιτεχνική έκφραση, η πνευματική διαύγεια, η αγάπη για τη ζωή θα διερευνηθούν σε ένα τόσο διακεκριμένο και αξιοσέβαστο Πανεπιστήμιο, όπως αυτό του Στάνφορντ. Ό,τι δημιούργησαν οι αρχαίοι Έλληνες πριν από 25 αιώνες περίπου έχει συνδράμει στην διαμόρφωση του δυτικού πολιτισμού έκτοτε. Ενίοτε σκοτεινιάζει, αλλά στη συνέχεια πάντα κάτι καινούργιο αναδύεται».

Η έδρα «Κωνσταντίνος Μητσοτάκης» δεν θα είχε ιδρυθεί χωρίς τη στήριξη της οικογένειας του κ. Άγγελου Τσακόπουλου, ενός σπουδαίου Έλληνα της διασποράς. Ο Άγγελος Τσακόπουλος, η κόρη του Ελένη και ο σύζυγός της Μάρκος, ήταν αυτοί που χρηματοδότησαν και στήριξαν την έδρα. Κάτι που έκαναν επί σειρά ετών για πολλά προγράμματα ελληνικών σπουδών σε κορυφαία Πανεπιστήμια της Αμερικής. Η στήριξή τους για τη δημιουργία της έδρας «Κωνσταντίνος Μητσοτάκης» είναι ανεκτίμητη, όπως ανεκτίμητη είναι συνολικά η προσφορά τους στην πατρίδα μας και στον Ελληνισμό. Και τους είμαστε βαθιά ευγνώμονες για αυτό.

Είναι μεγάλο ευτύχημα ότι κάτοχος της έδρας είναι ο καθηγητής Josiah Ober. Ένας διεθνούς εμβέλειας και υψηλού κύρους καθηγητής πολιτικής επιστήμης και κλασικών σπουδών, με ειδίκευση στη μελέτη της πολιτικής θεωρίας και των θεσμών στην Αρχαία Ελλάδα. Με σημαντικό συγγραφικό έργο, που έχει μεταφραστεί σε πολλές χώρες και έχει αποσπάσει πολλές βραβεύσεις και διακρίσεις.

Με την ομιλία του, ο καθηγητής Ober εγκαινιάζει έναν ετήσιο κύκλο διαλέξεων στη μνήμη του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, που θα συνδιοργανώνει το Ίδρυμα «Κωνσταντίνος Μητσοτάκης» και η έδρα Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Ο Josiah Ober θα μας μιλήσει σήμερα για την «Παρακαταθήκη της Αρχαίας Ελλάδας για τη Δημοκρατία του αύριο». Για το πώς οι θεμελιώδεις αξίες της κλασικής Δημοκρατίας μπορούν να εμπνεύσουν τη σημερινή Δημοκρατία. Είναι μια συζήτηση ενδιαφέρουσα και εξαιρετικά επίκαιρη. Η Δημοκρατία αποτελεί ανθρώπινο δημιούργημα. Και όπως όλοι οι άνθρωποι έχει τις δικές της ατέλειες. Είναι πολύπλοκη, γι’ αυτό και πρέπει να εξελίσσεται. Να βρίσκει απαντήσεις στις απειλές που δοκιμάζουν τα όριά της. Να θωρακίζεται προκειμένου να διαφυλάξει τον πυρήνα των αξιών της.

Στις μέρες μας, οι προκλήσεις για τη Δημοκρατία είναι πολλές. Είναι η διπλή πρόκληση της παγκοσμιοποίησης και της τεχνολογικής προόδου που κάνει ολοένα και περισσότερους πολίτες να δυσκολεύονται να βρουν τη θέση τους σε ένα κόσμο που αλλάζει ταχύτατα. Είναι ο κίνδυνος της περιθωριοποίησης των τμημάτων του πληθυσμού, που ενδέχεται να αναζητήσουν καταφύγιο στον εξτρεμισμό, στο θρησκευτικό φανατισμό. Είναι η συγκέντρωση ισχύος, οικονομικής, μιντιακής ή άλλης, που μπορεί να απειλήσει δημοκρατικές κυβερνήσεις και να χειραγωγήσει πολιτικές αποφάσεις.

Σε παγκόσμια κλίμακα συντελούνται αλλαγές που ανατρέπουν δεδομένα πάνω στα οποία οικοδομήθηκε η δυτική Δημοκρατία. Δημογραφικές αλλαγές. Ισχυρά μεταναστευτικά ρεύματα. Διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων. Αλλαγές στην εθνοτική, φυλετική και θρησκευτική σύνθεση των κοινωνιών. Αναδιανομή του παγκόσμιου πλούτου με την ισχυροποίηση χωρών με θεσμούς διαφορετικούς από αυτούς της δημοκρατικής Δύσης. Ένας ιστορικός κύκλος, που άνοιξε μετά τον τέλος του 2ου Παγκόσμιου Πολέμου, κλείνει. Και ο σύγχρονος κόσμος, που ανοίγεται μπροστά μας, προκαλεί σε πολλούς περισσότερο φόβο και λιγότερη ελπίδα.

Στο σημείο αυτό πρέπει να επισημάνω το εξής παράδοξο: Παρά το γεγονός ότι οι πολίτες έχουν σήμερα μεγαλύτερη πληροφόρηση από οποιαδήποτε άλλη εποχή – και παρά το γεγονός ότι οι κυβερνώντες είναι εκτεθειμένοι στη δημόσια θέα και στη δημόσια κριτική, σε πολύ μεγαλύτερη ένταση στις μέρες μας – βιώνουμε σήμερα μια σημαντική κρίση αντιπροσώπευσης. Με τους πολίτες να νιώθουν πιο αποξενωμένοι από την πολιτική και τις ηγεσίες τους σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν. Κάτι που, με τη σειρά του, οδήγησε στην έξαρση του δημαγωγικού λαϊκισμού, που ζήσαμε τα τελευταία χρόνια. Ο λαϊκισμός ήρθε να αμφισβητήσει πολλές πτυχές της δυτικής Δημοκρατίας, όπως τις ξέρουμε σήμερα. Είναι μια φάση από την οποία δυστυχώς δεν ξέφυγε η χώρα μας.

Το ερώτημα που πρέπει να μας απασχολήσει απόψε είναι αν η κλασική σκέψη μπορεί να δώσει απαντήσεις στα σύγχρονα προβλήματα. Γι’ αυτό θα μιλήσει αναλυτικά ο καθηγητής Ober και έχει πολλά και ενδιαφέροντα να μας πει.

Καταθέτω εισαγωγικά κάποιους δικούς μου προβληματισμούς, που πιστεύω θα τους βρείτε χρήσιμους. Οι εποχές ασφαλώς δεν είναι οι ίδιες. Στοιχεία της Αθηναϊκής Δημοκρατίας, όπως η δουλεία ή ο αποκλεισμός των γυναικών από την ενεργό συμμετοχή στην πολιτική, έχουν εξοβελιστεί από τη φιλελεύθερη Δημοκρατία, όπως αυτή άρχισε να σχηματοποιείται στις αρχές του 19ου αιώνα.

Σήμερα, ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχει αποκτήσει καθολικό χαρακτήρα. Έχει καταστεί ακρογωνιαίος λίθος του δυτικού πολιτισμού. Η κατανόηση, ωστόσο, της αρχαίας ελληνικής Δημοκρατίας μας παρέχει τα αξιακά θεμέλια πάνω στα οποία μπορούμε να ανοικοδομήσουμε μια πιο στέρεη, μια πιο προοδευτική Δημοκρατία.

Επιτρέψτε μου να σταθώ σε τρία χαρακτηριστικά της Αθηναϊκής Δημοκρατίας, τα οποία θεωρώ ότι και σήμερα είναι εξαιρετικά σημαντικά. Ένα πρώτο θα έπρεπε εν πολλοίς να είναι αυτονόητο: Η συμμετοχή των πολιτών στη λήψη των αποφάσεων. Η Δημοκρατία είναι το πολίτευμα του λαού, από τον λαό και για τον λαό. Η δυνατότητα των ελεύθερων πολιτών να αποφασίζουν κυρίαρχα για τα του οίκου τους. Είναι το λογικό αξίωμα: ότι οι πολίτες θα νοιάζονται περισσότερο για την πόλη τους και θα λειτουργούν με μεγαλύτερη ευθύνη αν μετέχουν στη λήψη αποφάσεων και στη διοίκησή της. Ένας από τους λόγους που μπήκαμε στην πολιτική και οικονομική περιδίνηση των τελευταίων ετών είναι η αδυναμία ταύτισης ατομικού και συλλογικού συμφέροντος.

Η Αθηναϊκή Δημοκρατία έδινε στους Αθηναίους πολίτες πολλά δικαιώματα. Δεν παρέβλεπε, όμως, ποτέ να τους θυμίζει τις υποχρεώσεις τους απέναντι στο κοινωνικό σύνολο. Όλοι απολάμβαναν τα οφέλη της συμμετοχής σε μια ευημερούσα και ασφαλή πολιτεία. Και μοιράζονταν δίκαια το κόστος της συμμετοχής στην κοινή προσπάθεια. Είτε είναι η πληρωμή των φόρων, είτε είναι η συμμετοχή στην άμυνα της πόλης, είτε είναι η ανάληψη δημόσιου αξιώματος.

Με άλλα λόγια, στην Αθηναϊκή Δημοκρατία δεν υπήρχαν έξυπνοι και κορόιδα. Δεν υπήρχαν free riders, όπως θα έλεγαν οι σύγχρονοι οικονομολόγοι. Αυτήν ακριβώς την θεμελιώδη αξία της ισορροπίας μεταξύ δικαιωμάτων και υποχρεώσεων πρέπει και πάλι να την αναδείξουμε. Η συμμετοχή στα κοινά είναι ταυτόχρονα δικαίωμα και υποχρέωση. Σε μια Δημοκρατία το σημαντικότερο αξίωμα είναι αυτό του πολίτη. Και το καλύτερο όπλο απέναντι σε κάθε δημοκρατικό κίνδυνο είναι ο υπεύθυνος, ενημερωμένος και ενεργός πολίτης. Η Δημοκρατία θέλει ενεργούς, σκεπτόμενους και ενημερωμένους πολίτες, οι οποίοι θα στέκουν ως το κύριο αντίβαρο απέναντι στην αυθαιρεσία της κρατικής εξουσίας.

Διαβάστε περισσότερα στο protothema.gr