Η πιθανότητα συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ αντιμετωπίστηκε από τις αγορές ως η πρώτη σοβαρή ένδειξη αποκλιμάκωσης της μεγαλύτερης ενεργειακής αναταραχής των τελευταίων ετών. Ωστόσο, πίσω από την αισιοδοξία για επανέναρξη της κυκλοφορίας πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι ναυτιλιακές εταιρείες και οι ενεργειακοί όμιλοι προειδοποιούν ότι η επιστροφή στην κανονικότητα θα είναι αργή, εύθραυστη και γεμάτη κινδύνους.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν τη σημαντικότερη ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη. Πριν από τη σύγκρουση με το Ιράν, περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και LNG περνούσε καθημερινά από τη στενή θαλάσσια δίοδο που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον υπόλοιπο κόσμο. Η πολύμηνη διακοπή της κυκλοφορίας δημιούργησε τεράστιες πιέσεις στις αγορές, εκτόξευσε τα ασφάλιστρα μεταφοράς και επανέφερε φόβους για νέο κύμα παγκόσμιου πληθωρισμού.
Οι εταιρείες ενέργειας δεν θεωρούν ότι το άνοιγμα των Στενών θα οδηγήσει άμεσα σε πτώση των τιμών. Αντίθετα, εκτιμούν ότι η διαδικασία ομαλοποίησης μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες ή ακόμη και μήνες, καθώς η κρίση έχει αφήσει πίσω της επιχειρησιακά, στρατιωτικά και ασφαλιστικά προβλήματα που δεν λύνονται με μία διπλωματική ανακοίνωση.
Η δύσκολη επανεκκίνηση της ναυτιλίας
Σχεδόν 1.500 πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο μετά από σχεδόν τρεις μήνες περιορισμών και στρατιωτικής έντασης. Οι ναυτιλιακές εταιρείες καλούνται τώρα να διαχειριστούν μια πρωτοφανή επιχείρηση σταδιακής επανεκκίνησης των μεταφορών, χωρίς να υπάρχει ακόμη σαφές πλαίσιο για το ποια πλοία θα κινηθούν πρώτα και υπό ποιους όρους.
Τα Στενά του Ορμούζ έχουν πλάτος μόλις 21 ναυτικών μιλίων στο στενότερο σημείο τους, κάτι που σημαίνει ότι οποιοδήποτε λάθος ή καθυστέρηση θα μπορούσε να προκαλέσει νέα συμφόρηση ή ατύχημα. Οι ναυτιλιακοί όμιλοι ζητούν ξεκάθαρες οδηγίες για τις διαδρομές, τα όρια ταχύτητας, τις συνοδείες ασφαλείας και τις άδειες διέλευσης.
Παράλληλα, ο κίνδυνος από θαλάσσιες νάρκες εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους φόβους της αγοράς. Δυτικές στρατιωτικές υπηρεσίες εκτιμούν ότι το Ιράν έχει αναπτύξει νάρκες στην περιοχή, γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και με πολιτική συμφωνία θα απαιτηθούν εκτεταμένες επιχειρήσεις αποναρκοθέτησης πριν επανέλθει η κανονική κυκλοφορία.
Αυτό μεταφράζεται σε υψηλά ασφάλιστρα, αυξημένο λειτουργικό κόστος και περιορισμένη διαθεσιμότητα πλοίων, παράγοντες που συνεχίζουν να κρατούν ακριβές τις μεταφορές ενέργειας διεθνώς.
Γιατί οι τιμές δεν θα πέσουν γρήγορα
Η αγορά πετρελαίου μπορεί να αντιδράσει άμεσα στις ειδήσεις περί συμφωνίας, όμως η πραγματική επιστροφή των ροών πετρελαίου και LNG στα προπολεμικά επίπεδα απαιτεί χρόνο. Οι ενεργειακές εταιρείες τονίζουν ότι ακόμη και αν ανοίξουν πλήρως τα Στενά, θα χρειαστούν εβδομάδες μέχρι να αποκατασταθούν τα δρομολόγια, να οργανωθούν νέα φορτία και να επαναλειτουργήσει ολόκληρη η αλυσίδα εφοδιασμού.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στη διαδρομή. Πολλά δεξαμενόπλοια έχουν παραμείνει ακινητοποιημένα για εβδομάδες στα θερμά νερά του Περσικού Κόλπου, με αποτέλεσμα να εμφανίζουν τεχνικές δυσλειτουργίες, χαμηλότερες ταχύτητες και αυξημένες ανάγκες συντήρησης. Η κατάσταση αυτή μειώνει προσωρινά τη διαθέσιμη μεταφορική ικανότητα του παγκόσμιου στόλου.
Ταυτόχρονα, οι εταιρείες φοβούνται νέα κλιμάκωση είτε στα Στενά του Ορμούζ είτε στην Ερυθρά Θάλασσα, όπου οι Χούθι συνεχίζουν να θεωρούνται απειλή για τη διεθνή ναυσιπλοΐα. Παρά τη μείωση των επιθέσεων, πολλές ναυτιλιακές εξακολουθούν να αποφεύγουν συγκεκριμένες διαδρομές, γεγονός που επιμηκύνει τα ταξίδια και αυξάνει το κόστος μεταφοράς.
Η ενεργειακή αγορά σε καθεστώς επιφυλακής
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι ακόμη και σε ένα θετικό σενάριο, η εμπορική κίνηση στα Στενά του Ορμούζ δύσκολα θα επιστρέψει άμεσα πάνω από το 40%-50% των φυσιολογικών επιπέδων. Αυτό σημαίνει ότι οι αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου θα συνεχίσουν να λειτουργούν υπό καθεστώς αβεβαιότητας.
Η παρατεταμένη κρίση έχει ήδη προκαλέσει νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων σε Ευρώπη και ΗΠΑ, αυξάνοντας το κόστος καυσίμων, μεταφορών και ηλεκτρικής ενέργειας. Οι κεντρικές τράπεζες παρακολουθούν πλέον στενά την κατάσταση, καθώς ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να επηρεάσει ξανά την ανάπτυξη και τη νομισματική πολιτική.
Για τις αγορές, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πότε θα ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ, αλλά αν η παγκόσμια οικονομία μπορεί να εμπιστευθεί ξανά ότι η σημαντικότερη ενεργειακή δίοδος του κόσμου θα παραμείνει σταθερή και ασφαλής.
Διαβάστε ακόμη
Οι ΗΠΑ πλήττουν ξανά το Ιράν – Η Τεχεράνη κλείνει τα Στενά του Ορμούζ
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.