Οι ευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας στέλνουν το ισχυρότερο προειδοποιητικό σήμα από την ενεργειακή κρίση του 2022, καθώς η ήπειρος εισέρχεται στον χειμώνα με τις τιμές ρεύματος να καταγράφουν νέα σημαντική άνοδο.
Στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, τα προθεσμιακά συμβόλαια ηλεκτρικής ενέργειας για τον Ιανουάριο διαπραγματεύονται πάνω από τα 180 ευρώ ανά μεγαβατώρα στο European Energy Exchange, σημειώνοντας αύξηση άνω του 60% σε σχέση με ένα χρόνο πριν.
Ο βασικός παράγοντας πίσω από την άνοδο είναι το φυσικό αέριο, η τιμή του οποίου έχει ενισχυθεί σημαντικά τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς η Ευρώπη δυσκολεύεται να αναπληρώσει τα αποθέματά της ενόψει του χειμώνα, ενώ εντείνεται ο παγκόσμιος ανταγωνισμός για τα διαθέσιμα φορτία.
Παράλληλα, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει αυξήσει περαιτέρω την πίεση, καθώς η διακοπή της λειτουργίας των θαλάσσιων διαδρομών μέσω των Στενών του Ορμούζ περιορίζει τις προμήθειες υγροποιημένου φυσικού αερίου από το Κατάρ.
Το φυσικό αέριο παραμένει ο αδύναμος κρίκος της Ευρώπης
Η νέα άνοδος των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη επιχειρεί να επιταχύνει την ηλεκτροποίηση της οικονομίας και να μειώσει την εξάρτησή της από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Παρά τη σημαντική πρόοδο μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε, η τρέχουσα συγκυρία δείχνει ότι η ευρωπαϊκή οικονομία εξακολουθεί να παραμένει ευάλωτη στις διεθνείς αναταράξεις στις αγορές ενέργειας.
Οι υψηλότερες τιμές ρεύματος απειλούν να αυξήσουν ξανά τους λογαριασμούς των νοικοκυριών και το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις, την ώρα που οι επενδυτές προεξοφλούν περαιτέρω αυξήσεις επιτοκίων.
Παράλληλα, δημιουργούν πολιτικές πιέσεις στις κυβερνήσεις, οι οποίες έχουν ήδη διαθέσει δισεκατομμύρια ευρώ για την προστασία των καταναλωτών από τις ενεργειακές ανατιμήσεις, ενώ ταυτόχρονα προωθούν τη μετάβαση σε καθαρότερες μορφές ενέργειας.
Πυρηνικά, υδροηλεκτρικά και καιρός επιβαρύνουν το ενεργειακό σύστημα
Η πίεση στις αγορές ηλεκτρισμού δεν οφείλεται μόνο στο φυσικό αέριο.
Η μειωμένη παραγωγή από τον γαλλικό πυρηνικό στόλο, λόγω υψηλών θερμοκρασιών και απεργιακών κινητοποιήσεων, αλλά και τα χαμηλά αποθέματα υδροηλεκτρικής ενέργειας έχουν επιβαρύνει περαιτέρω το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα.
Εάν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνεχιστεί, οι πιέσεις στις τιμές ενδέχεται να ενταθούν.
«Υπάρχει πιθανότητα για υψηλότερες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και ίσως για μια ταχύτερη άνοδο από αυτή που έχουμε δει μέχρι σήμερα», ανέφερε ο Ουλφ Εκ, επικεφαλής επενδύσεων της Northlander Commodity Advisors.
Σύμφωνα με τον ίδιο, σε περίπτωση ενός ψυχρού χειμώνα με περιορισμένες προμήθειες από τη Μέση Ανατολή, οι χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας θα μπορούσαν να αυξηθούν έως και 50%.
Η επίδραση στους τελικούς λογαριασμούς των καταναλωτών, ωστόσο, αναμένεται να είναι μικρότερη, καθώς οι πάροχοι αγοράζουν συνήθως ηλεκτρική ενέργεια εκ των προτέρων σε χαμηλότερες τιμές και οι επιπτώσεις διαφέρουν σημαντικά ανά χώρα.
Στη Βρετανία, οι λογαριασμοί ενέργειας των νοικοκυριών αναμένεται να αυξηθούν κατά 25% τον Ιανουάριο, ενώ στη Νορβηγία οι κρατικές επιδοτήσεις αναμένεται να περιορίσουν σημαντικά την επίπτωση στους καταναλωτές.
Η Ευρώπη είναι πιο προετοιμασμένη από το 2022
Παρά τις νέες πιέσεις, η κατάσταση δεν συγκρίνεται με την ενεργειακή κρίση του 2022, όταν η απώλεια των ρωσικών αγωγών φυσικού αερίου είχε εκτοξεύσει τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας πάνω από τα 1.000 ευρώ ανά μεγαβατώρα.
Έκτοτε, η Ευρώπη έχει ενισχύσει τις υποδομές εισαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), έχει μειώσει την κατανάλωση καυσίμων και έχει διαφοροποιήσει τους προμηθευτές της, μειώνοντας τον κίνδυνο μιας μεγάλης έλλειψης.
Ωστόσο, αυτή η ανθεκτικότητα έχει και κόστος. Η Ευρώπη εξαρτάται πλέον περισσότερο από τη διεθνή αγορά LNG, όπου ανταγωνίζεται άλλες οικονομίες για τα διαθέσιμα φορτία.
Έτσι, μια αναταραχή χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά μπορεί να μεταφερθεί γρήγορα στις ευρωπαϊκές αγορές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι ΑΠΕ περιορίζουν το σοκ αλλά δεν αρκούν
Η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έχει λειτουργήσει ως «ασπίδα» απέναντι στις ακραίες διακυμάνσεις των ορυκτών καυσίμων.
Χωρίς τη νέα ηλιακή ισχύ που προστέθηκε στην Ευρώπη από το 2021, οι μέσες τιμές χονδρικής ηλεκτρικής ενέργειας το φετινό καλοκαίρι θα ήταν περίπου 30% υψηλότερες, σύμφωνα με ανάλυση της Baringa.
Ωστόσο, η ηλιακή παραγωγή έχει πολύ μικρότερη συμβολή τον χειμώνα, ιδιαίτερα στη βόρεια Ευρώπη, όπου οι μικρές και συννεφιασμένες ημέρες περιορίζουν την παραγωγή.
Αυτό αφήνει την αιολική ενέργεια να διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο, αλλά περίοδοι άπνοιας, που συχνά συμπίπτουν με κύματα ψύχους, μπορούν να οδηγήσουν ξανά σε υψηλές τιμές.
«Δεν υπάρχουν πολλά που μπορούν να προστατεύσουν τις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας», δήλωσε η Φλόρενς Σμιτ, ενεργειακή στρατηγικός αναλυτής της Rabobank, σημειώνοντας ότι η ανάπτυξη των ΑΠΕ δεν έχει ακόμη περιορίσει την εξάρτηση από το φυσικό αέριο.
Οι μονάδες φυσικού αερίου παραμένουν απαραίτητες
Παρά την ενεργειακή μετάβαση, οι μονάδες φυσικού αερίου εξακολουθούν να αποτελούν βασικό εργαλείο για την ισορροπία του ηλεκτρικού συστήματος.
Η Γερμανία έχει ήδη προχωρήσει σε διαγωνισμούς για την κατασκευή νέων μονάδων φυσικού αερίου, ενώ η Βρετανία εξετάζει υψηλότερες αποζημιώσεις για να ενθαρρύνει επενδύσεις σε νέους σταθμούς παραγωγής.
Η τελική εικόνα για τον χειμώνα θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την πορεία της σύγκρουσης ΗΠΑ – Ιράν, τις καιρικές συνθήκες και την πορεία των τιμών φυσικού αερίου.
Ένας ήπιος, υγρός και ανεμώδης χειμώνας θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τις πιέσεις, μέσω χαμηλότερης ζήτησης και υψηλότερης παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.
Όμως, όπως σημειώνει ο οικονομολόγος της Baringa Κάσπιαν Κόνραν, «θα είναι ένας δύσκολος χειμώνας», με σημαντική επιβάρυνση στους ενεργειακούς λογαριασμούς, αλλά χωρίς να αναμένεται επανάληψη των ακραίων συνθηκών της κρίσης μετά την εισβολή στην Ουκρανία.
Διαβάστε ακόμη
Πετρέλαιο: Το νησί-«κλειδί» στην Ερυθρά Θάλασσα που μπορεί να εκτοξεύσει ξανά τις τιμές
Τι προβλέπει η συμφωνία του Τραμπ με τη Δανία για «μόνιμο έλεγχο ασφαλείας» των ΗΠΑ στη Γροιλανδία
Στα μεγάλα «σαλόνια» των διεθνών αγορών το Χρηματιστήριο της Αθήνας – Τι φέρνει η νέα εποχή
Για όλες τις υπόλοιπεςειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ