Η ευρωπαϊκή αναζήτηση για ασφαλέστερες και πιο προβλέψιμες πηγές φυσικού αερίου φέρνει ξανά την Τουρκία στο επίκεντρο των ενεργειακών σχεδιασμών. Μετά τη βίαιη απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο και τη στροφή στο ακριβότερο LNG, αρκετές χώρες της Ευρώπης εξετάζουν πλέον εναλλακτικές διαδρομές τροφοδοσίας μέσω αγωγών, με χαμηλότερο κόστος και μικρότερη έκθεση σε διεθνείς αναταράξεις.
Σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη σημασία αποκτά το μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψε η ιταλική Edison με την τουρκική BOTAS, με αντικείμενο την αξιολόγηση πιθανών συνεργασιών στους τομείς του φυσικού αερίου και του LNG. Η συμφωνία ανοίγει ουσιαστικά τη συζήτηση για μια νέα ενεργειακή γέφυρα ανάμεσα στην Τουρκία και την Ιταλία, με πιθανή συμμετοχή υποδομών που περνούν και από την Ελλάδα.
Η συνεργασία Edison–BOTAS
Οι δύο εταιρείες είχαν προηγουμένως πραγματοποιήσει πολύμηνες επαφές για την ανάπτυξη νέας υποδομής ενεργειακού εφοδιασμού. Το μνημόνιο υπεγράφη στις 11 Μαΐου στη Ρώμη, με βασικό αντικείμενο την πιθανή κατασκευή διασυνδετήριου αγωγού μεταξύ Τουρκίας και Ιταλίας, ο οποίος θα μπορούσε να μεταφέρει τόσο φυσικό αέριο όσο και υδρογόνο.
Ακολούθησε, στις 22 Μαΐου, επίσημη τελετή υπογραφής στην Κωνσταντινούπολη, παρουσία εκπροσώπων των δύο εταιρειών και τουρκικών αρχών. Τη συμφωνία ανακοίνωσε ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας και Φυσικών Πόρων, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, παρουσιάζοντάς τη ως στρατηγικό άνοιγμα στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη.
Σύμφωνα με την τουρκική πλευρά, η συνεργασία καλύπτει ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, από το εμπόριο φυσικού αερίου και LNG έως κοινές εμπορικές ευκαιρίες και πιθανή σύνδεση αγωγού μεταξύ Τουρκίας και Ιταλίας. Προβλέπεται επίσης η σύσταση κοινής ομάδας εργασίας, η οποία θα αξιοποιήσει την τεχνική και εμπορική εμπειρία των δύο πλευρών.
Η Άγκυρα θεωρεί ότι η συμφωνία μπορεί να ενισχύσει τη θέση της στη Μεσόγειο και να συμβάλει στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της ευρύτερης περιοχής. Πίσω από τη διπλωματική γλώσσα, ωστόσο, διακρίνεται ένας σαφής στόχος: η ανάδειξη της Τουρκίας σε βασικό κόμβο μεταφοράς φυσικού αερίου προς την Ευρώπη.
Η Ευρώπη μετά το ρωσικό αέριο
Η συμφωνία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη επιχειρεί να ξαναχτίσει την ενεργειακή της στρατηγική. Η εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο έχει ήδη μειωθεί δραστικά και ο στόχος είναι να μηδενιστεί έως το τέλος του 2027. Όμως η αντικατάσταση των ρωσικών ποσοτήτων από LNG έχει αυξήσει το κόστος και έχει καταστήσει την ευρωπαϊκή αγορά πιο ευάλωτη στις διεθνείς κρίσεις.
Το φυσικό αέριο μέσω αγωγών θεωρείται από αρκετές χώρες πιο σταθερή και οικονομική επιλογή, εφόσον προέρχεται από διαφοροποιημένες πηγές και δεν δημιουργεί νέα μονομερή εξάρτηση. Η Τουρκία, λόγω γεωγραφικής θέσης και δικτύων, μπορεί να λειτουργήσει ως πύλη για ποσότητες από την Κασπία, τη Μέση Ανατολή, την Ανατολική Μεσόγειο ή ακόμη και LNG που επαναεριοποιείται στις τουρκικές εγκαταστάσεις.
Σε αυτό το σενάριο φαίνεται να δείχνει ενδιαφέρον και η Γερμανία, η οποία βρέθηκε απότομα από το φθηνό ρωσικό αέριο στο πολύ ακριβότερο LNG. Το Βερολίνο φέρεται να βλέπει θετικά τα σχέδια της Edison για συνεργασία με την Τουρκία, καθώς ένας νέος διάδρομος προς την Ιταλία θα μπορούσε δυνητικά να τροφοδοτήσει και την κεντρική ευρωπαϊκή αγορά.
Τα κρίσιμα ερωτήματα
Η συμφωνία Edison–BOTAS, πάντως, ανοίγει δύο μεγάλα ζητήματα. Το πρώτο αφορά την προέλευση του αερίου. Εφόσον η Ευρώπη έχει αποφασίσει να τερματίσει την εξάρτησή της από τη Ρωσία, θα πρέπει να υπάρξουν σαφείς μηχανισμοί που να διασφαλίζουν ότι οι ποσότητες που θα φτάνουν στην Ιταλία μέσω Τουρκίας δεν θα είναι ρωσικές.
Το δεύτερο ζήτημα αφορά τη διαδρομή. Αν και το μνημόνιο κάνει γενική αναφορά σε πιθανή σύνδεση αγωγού μεταξύ Τουρκίας και Ιταλίας, παράγοντες της αγοράς επαναφέρουν στο προσκήνιο τον αγωγό IGI Poseidon. Πρόκειται για ένα έργο που είχε σχεδιαστεί για να συνδέει την Τουρκία με την Ιταλία μέσω Ελλάδας, με αρχικό στόχο τη μεταφορά αζερικού φυσικού αερίου.
Το σχέδιο δεν προχώρησε τότε, καθώς στην κούρσα των αγωγών επικράτησε ο TAP. Ωστόσο, ο Poseidon παραμένει ώριμο έργο, με προβλεπόμενη δυναμικότητα 12 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως, η οποία μπορεί να αυξηθεί έως τα 20 δισ. κυβικά μέτρα.
Ο ρόλος της Ελλάδας
Η πιθανή επαναφορά του Poseidon δημιουργεί εύλογο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, καθώς το έργο συνδέεται με την ελληνική επικράτεια και με τη ΔΕΠΑ, η οποία συμμετέχει μαζί με την Edison στον IGI. Εντύπωση προκαλεί, ωστόσο, ότι η Edison φαίνεται να κινείται αυτοτελώς στη νέα συζήτηση με την BOTAS, χωρίς να έχει προηγηθεί επίσημη ενημέρωση του ελληνικού εταίρου της.
Το πιθανότερο είναι ότι η ελληνική πλευρά θα εμπλακεί ουσιαστικότερα εφόσον το σχέδιο ωριμάσει και αποκτήσει πιο συγκεκριμένα τεχνικά και εμπορικά χαρακτηριστικά. Σε κάθε περίπτωση, η νέα κινητικότητα δείχνει ότι ο ενεργειακός χάρτης της Νοτιοανατολικής Ευρώπης αναδιατάσσεται.
Για την Ευρώπη, το ζητούμενο είναι η ασφάλεια εφοδιασμού χωρίς νέα εξάρτηση. Για την Τουρκία, η ευκαιρία είναι η αναβάθμιση του ρόλου της σε ενεργειακό κόμβο. Για την Ελλάδα, το ερώτημα είναι αν θα βρεθεί στο κέντρο ενός νέου διαδρόμου φυσικού αερίου ή αν θα παρακολουθήσει τις εξελίξεις να σχεδιάζονται ερήμην της.
Διαβάστε ακόμη
Το μυστικό ραντεβού Μητσοτάκη – Κυρανάκη που κλείδωσε την επιλογή του νέου γραμματέα της ΝΔ
Τι σηματοδοτεί η απόφαση του Αρείου Πάγου για τους δανειολήπτες του Νόμου Κατσέλη
Google: Το μεγάλο σχέδιο για τα data centers και την ενέργεια στην Ευρώπη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.