Ενεργειακή κρίση: Το γαλλικό σχέδιο για απελευθέρωση αποθεμάτων ντίζελ και η πίεση των ΗΠΑ

Η ενεργειακή κρίση περνά σε νέο στάδιο, με την Ευρώπη να εξετάζει συντονισμένη αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων ντίζελ, την ώρα που οι ΗΠΑ πιέζουν για άμεση αύξηση της προσφοράς και ο Εμανουέλ Μακρόν επιχειρεί να μεταφέρει το ζήτημα σε επίπεδο G7.

Ο Γάλλος Πρόεδρος αναμένεται να πραγματοποιήσει τηλεδιάσκεψη με τους ηγέτες των χωρών του G7, προκειμένου να συζητηθούν τρόποι παρέμβασης στις διεθνείς αγορές αργού πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων. Η πρωτοβουλία έρχεται μετά από τηλεφωνική επικοινωνία του Μακρόν με τον Ντόναλντ Τραμπ και ενώ η Ουάσινγκτον ζητεί από τους Ευρωπαίους συμμάχους της να διαθέσουν περισσότερα καύσιμα στην αγορά.

Παράλληλα, η Γαλλία έχει ζητήσει από τους εταίρους της στην ΕΕ να προχωρήσουν σε πρόσθετη αποδέσμευση αποθεμάτων ντίζελ, σύμφωνα με πληροφορίες που έγιναν γνωστές την Παρασκευή. Η γαλλική πρόταση εντάσσεται στις συζητήσεις για κοινή ευρωπαϊκή απάντηση στην εκτίναξη των τιμών των καυσίμων.

Η πρόταση Μακρόν για συντονισμένη απάντηση

Ο Μακρόν υπογράμμισε την ανάγκη οι χώρες του G7 να κινηθούν από κοινού απέναντι στην άνοδο των τιμών των καυσίμων και στις πιέσεις που δημιουργούνται στην αγορά των διυλισμένων προϊόντων.

Η γαλλική θέση περιλαμβάνει την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι οι ροές καυσίμων παραμένουν χωρίς περιορισμούς στις εξαγωγές, ώστε μια παρέμβαση σε μία αγορά να μη μετατραπεί σε νέα διαταραχή στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.

Στο ευρωπαϊκό επίπεδο, η συζήτηση αφορά πλέον συγκεκριμένο σχέδιο για την απελευθέρωση αποθεμάτων. Η Γαλλία έχει προτείνει να διατεθούν περίπου 50 εκατ. βαρέλια ντίζελ, ενώ παράλληλα εξετάζεται από χώρες-μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας η αποδέσμευση επιπλέον 50 εκατ. βαρελιών αργού πετρελαίου.

Η πρόταση βρίσκεται ακόμη σε στάδιο διαπραγμάτευσης. Κρίσιμο ζήτημα για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι εάν μια τέτοια κίνηση θα συνοδευτεί από δέσμευση της Ουάσινγκτον ότι δεν θα προχωρήσει μονομερώς σε απαγόρευση των εξαγωγών αμερικανικού ντίζελ.

Η απειλή Τραμπ και το αμερικανικό τελεσίγραφο

Η κινητοποίηση στην Ευρώπη έχει ενταθεί μετά την πίεση της κυβέρνησης Τραμπ προς τη Γαλλία και τη Γερμανία να χρησιμοποιήσουν τα στρατηγικά αποθέματα ντίζελ, με την απειλή ενός ενδεχόμενου αμερικανικού περιορισμού στις εξαγωγές εάν οι ευρωπαϊκές χώρες δεν κινηθούν.

Ο Αμερικανός Πρόεδρος έχει δηλώσει ότι εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο περιορισμού των εξαγωγών ντίζελ, με στόχο να αυξηθεί η διαθέσιμη ποσότητα στην αμερικανική αγορά και να περιοριστούν οι τιμές πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ έχει ζητήσει από τους Ευρωπαίους συμμάχους να επιταχύνουν τις υφιστάμενες δεσμεύσεις τους και να διαθέσουν άμεσα πρόσθετες ποσότητες καυσίμων για την αντιμετώπιση των διαταραχών στην αγορά.

Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδόθηκαν από το Reuters, η Ουάσινγκτον έχει ζητήσει από την ΕΕ να απελευθερώσει έως και 120 εκατ. βαρέλια ντίζελ σε διάστημα έξι μηνών.

Η απαίτηση αυτή δημιουργεί μια δύσκολη εξίσωση για την Ευρώπη: η απελευθέρωση αποθεμάτων μπορεί να αυξήσει άμεσα την προσφορά και να περιορίσει τις πιέσεις στις τιμές, όμως ταυτόχρονα μειώνει το «μαξιλάρι» ασφαλείας σε περίπτωση νέας επιδείνωσης της ενεργειακής κρίσης.

Σε συναγερμό η Ευρώπη

Οι υπουργοί και οι αρμόδιες υπηρεσίες της ΕΕ βρίσκονται ήδη σε επαφές για κοινή αντίδραση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει συγκαλέσει επείγουσες συζητήσεις με τα κράτη-μέλη, ενώ στο τραπέζι βρίσκεται και η συνεργασία με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.

Η Βρετανία έχει επίσης συμμετάσχει στις διαβουλεύσεις, καθώς το ενεργειακό σοκ είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για τη χώρα. Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν διαθέτει επαρκή δυναμικότητα διύλισης για να καλύψει τις ανάγκες του σε ντίζελ και περίπου το ένα τρίτο των εισαγωγών ντίζελ το 2025 προήλθε από τις ΗΠΑ.

Η μέση τιμή του ντίζελ στη Βρετανία έχει ήδη φτάσει σε ιστορικό υψηλό, εντείνοντας τις ανησυχίες για το κόστος μετακίνησης, μεταφορών και παραγωγής.

Η Ευρώπη, πάντως, διαθέτει σημαντική εγχώρια παραγωγή. Περίπου 70% της κατανάλωσης ντίζελ καλύπτεται από ευρωπαϊκά διυλιστήρια, γεγονός που περιορίζει τον κίνδυνο άμεσης έλλειψης. Το πρόβλημα είναι ότι η απώλεια αμερικανικών φορτίων θα ανάγκαζε τις ευρωπαϊκές χώρες να στραφούν περισσότερο στη διεθνή αγορά, αυξάνοντας τον ανταγωνισμό για διαθέσιμες ποσότητες και ενδεχομένως τις τιμές.

Η νέα αναταραχή στην αγορά καυσίμων συνδέεται άμεσα με τη διαταραχή των ενεργειακών ροών λόγω του πολέμου με το Ιράν.

Το Brent κινείται κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, από περίπου 72 δολάρια πριν από την έναρξη του πολέμου, επιβαρύνοντας το κόστος όχι μόνο των καυσίμων αλλά και των μεταφορών, της βιομηχανίας και της γεωργίας.

Παράλληλα, η Κίνα έχει περιορίσει τις εξαγωγές διυλισμένων προϊόντων για τον Οκτώβριο, ενώ οι επιθέσεις σε ρωσικές εγκαταστάσεις διύλισης έχουν περιορίσει επιπλέον την προσφορά. Η Ρωσία έχει επίσης παρατείνει την απαγόρευση εξαγωγών ντίζελ έως το τέλος Οκτωβρίου.

Η δύσκολη ισορροπία των αποθεμάτων

Για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, το δίλημμα είναι πλέον διπλό. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η ανάγκη να αυξηθεί άμεσα η προσφορά ώστε να περιοριστούν οι τιμές για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Από την άλλη, η διατήρηση επαρκών αποθεμάτων θεωρείται κρίσιμη ενόψει του χειμώνα και μιας πιθανής περαιτέρω κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή.

Η συζήτηση στο G7 που προωθεί ο Μακρόν επιχειρεί να δώσει διεθνή διάσταση στην αντιμετώπιση της κρίσης, ώστε οι κινήσεις στα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου και ντίζελ να γίνουν συντονισμένα και να μη δημιουργήσουν νέες ανισορροπίες στην αγορά.

Το βασικό ζητούμενο για τις επόμενες ημέρες είναι πλέον εάν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα συμφωνήσουν σε συγκεκριμένες ποσότητες αποδέσμευσης και εάν η Ουάσινγκτον θα συνδέσει την κίνηση αυτή με τη διατήρηση ανοικτών των αμερικανικών εξαγωγών ντίζελ.

Σε κάθε περίπτωση, η αγορά καυσίμων εισέρχεται σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας, με ΗΠΑ, ΕΕ και G7 να αναζητούν κοινό βηματισμό απέναντι σε ένα ενεργειακό σοκ που πλέον απειλεί να μεταφερθεί ευρύτερα στο κόστος της ευρωπαϊκής οικονομίας.