Η πυρηνική ενέργεια επιστρέφει δυναμικά στο ευρωπαϊκό ενεργειακό τραπέζι και η Ελλάδα, έστω διστακτικά, αρχίζει να κοιτάζει προς αυτή την κατεύθυνση. Οι διερευνητικές επαφές της γαλλικής EDF στην Αθήνα, το αυξανόμενο ενδιαφέρον μεγάλων ελληνικών ενεργειακών ομίλων και η πρόθεση της κυβέρνησης να συγκροτήσει δύο επιτροπές για τη διαμόρφωση εθνικής στρατηγικής συνθέτουν ένα νέο τοπίο που μέχρι πριν λίγα χρόνια θα φάνταζε πολιτικά αδιανόητο.
Το μήνυμα που εκπέμπεται πλέον από κυβερνητικά και επιχειρηματικά κέντρα είναι ότι η πυρηνική ενέργεια αντιμετωπίζεται όχι ως άμεση επιλογή, αλλά ως πιθανή μακροπρόθεσμη απάντηση στο μεγάλο πρόβλημα της ενεργειακής ασφάλειας και της μεταβλητότητας των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Η μεγάλη ανησυχία αφορά κυρίως το πώς θα καλυφθεί το φορτίο βάσης ενός ενεργειακού συστήματος, που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη εξάρτηση από φωτοβολταϊκά και αιολικά ως απότοκο μιας επιθετικής διείσδυσης των ΑΠΕ. Το πρόβλημα αυτό περιέγραψε πρόσφατα και ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, επισημαίνοντας ότι σε χώρες όπως η Ελλάδα η ενέργεια από φωτοβολταϊκά μπορεί το μεσημέρι να είναι σχεδόν μηδενικού κόστους, ωστόσο λίγες ώρες αργότερα οι τιμές μπορούν να εκτοξευθούν ακόμη και στα 200 με 220 ευρώ ανά μεγαβατώρα ακριβώς επειδή το σύστημα εξακολουθεί να χρειάζεται μονάδες φυσικού αερίου για να καλύψει τη βραδινή ζήτηση.
Μέχρι να υπάρξουν οικονομικά βιώσιμες λύσεις αποθήκευσης μεγάλης διάρκειας, οι ευρωπαϊκές οικονομίες θα συνεχίσουν να χρειάζονται σταθερές μονάδες βάσης που θα λειτουργούν συμπληρωματικά προς τις ΑΠΕ. Σε αυτό ακριβώς το σημείο έρχεται στο προσκήνιο η συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια, και ειδικά για τους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες (SMR), οι οποίοι προβάλλονται διεθνώς ως πιθανή λύση για σταθερή ηλεκτροπαραγωγή χωρίς εκπομπές άνθρακα.
Η κινητικότητα της γαλλικής πλευράς μόνο τυχαία δεν θεωρείται, καθώς το Παρίσι παραμένει η κατεξοχήν πυρηνική δύναμη της Ευρώπης, διαθέτοντας τη μεγαλύτερη τεχνογνωσία στην ήπειρο σε όλο το φάσμα της ατομικής ενέργειας – από την κατασκευή και λειτουργία αντιδραστήρων μέχρι τη διαχείριση καυσίμου, τα δίκτυα και τις υποδομές αποθήκευσης. Η EDF αποτελεί τον βασικό πυλώνα αυτής της στρατηγικής, διαχειριζόμενη έναν από τους μεγαλύτερους πυρηνικούς στόλους παγκοσμίως, ενώ πρωταγωνιστεί και στη νέα γενιά τεχνολογιών, όπως οι SMR.
Για τη Γαλλία η πυρηνική ενέργεια δεν αποτελεί μόνο ενεργειακή επιλογή, αλλά και εργαλείο γεωπολιτικής και βιομηχανικής επιρροής στην Ευρώπη. Υπό αυτό το πρίσμα, οι επαφές της EDF στην Αθήνα ερμηνεύονται ως μέρος μιας ευρύτερης γαλλικής στρατηγικής εμβάθυνσης της παρουσίας της στην ελληνική αγορά ενέργειας, μετά και τη στρατηγική συμφωνία των δύο χωρών στην άμυνα με τις φρεγάτες Belharra. Οι Γάλλοι επιδιώκουν πλέον να ανοίξουν δίαυλο συνεργασίας όχι μόνο στις ΑΠΕ, στην αποθήκευση και τα data centers, αλλά και στις τεχνολογίες πυρηνικής ενέργειας, που θεωρούν ότι θα αποτελέσουν κρίσιμο κομμάτι της επόμενης φάσης της ενεργειακής μετάβασης στην Ευρώπη.
Η EDF στην Αθήνα και οι επαφές με τους ελληνικούς ομίλους
Η επίσκεψη του προέδρου της EDF, Μπερνάρ Φοντανά, στην Αθήνα και οι συναντήσεις με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, αλλά και τους επικεφαλής της Metlen Ευάγγελο Μυτιληναίο και της ΔΕΗ Γιώργο Στάσση επιβεβαιώνουν τις γαλλικές προθέσεις. Οι συζητήσεις είχαν μάλλον διερευνητικό χαρακτήρα, ωστόσο αποτύπωσαν ξεκάθαρα ότι η EDF αναζητά στρατηγικές συνεργασίες στην Ελλάδα για την επόμενη μέρα της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρισμού.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η γαλλική πλευρά πέρα από κρούσεις για joint venture στις ΑΠΕ παρουσίασε σχέδια ανάπτυξης δύο διαφορετικών τύπων πυρηνικών αντιδραστήρων νέας γενιάς: ενός μικρού αντιδραστήρα περίπου 400 MW και ενός μεγαλύτερου περίπου 1.500 MW. Η στρατηγική της EDF φαίνεται να βασίζεται στην «τυποποίηση» αυτών των μονάδων ώστε να μπορούν να κατασκευάζονται και να αναπτύσσονται ευκολότερα σε ευρωπαϊκές αγορές, αντιμετωπίζοντας τα πυρηνικά περισσότερο ως βιομηχανικό προϊόν.
Στην ελληνική αγορά, η Μetlen είναι από τους πρώτους ενεργειακούς και βιομηχανικούς ομίλους που δημόσια έχουν εκφράσει ενδιαφέρον για την πυρηνική τεχνολογία, παρά το γεγονός ότι όπως εκτιμάται θα χρειαστεί χρόνος για να παράξει πρακτικά αποτελέσματα. Στην ίδια όχθη του ποταμού βρίσκεται και η ναυτιλία, η οποία επίσης οργανώνεται στα πυρηνικά, με τους Ελληνες πλοιοκτήτες να εξετάζουν μακροπρόθεσμα σενάρια πυρηνοκίνητων πλοίων υπό την πίεση των στόχων απανθρακοποίησης της Ε.Ε. Από την πλευρά της ΔΕΗ, το ενδιαφέρον παραμένει επισήμως επικεντρωμένο στην αντλησιοταμίευση και τα υδροηλεκτρικά, τομέας ισχυρού ενδιαφέροντος και από την πλευρά της EDF. Ωστόσο, στην αγορά θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι εφόσον υπάρξει σε βάθος χρόνου κυβερνητική βούληση και ωρίμανση της τεχνολογίας των SMR, η επιχείρηση δύσκολα θα μείνει εκτός σχεδιασμού. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη θέση που έχει αποκτήσει η ΔΕΗ στη ρουμανική αγορά μετά την εξαγορά της Enel Romania, σε μια χώρα με ισχυρή πυρηνική παράδοση και σχέδια ανάπτυξης νέων μονάδων και αρθρωτών αντιδραστήρων με αμερικανική υποστήριξη.
H αλλαγή κλίματος στην Ευρώπη
Το γεγονός ότι η συζήτηση για τα πυρηνικά μεταφέρεται πλέον και σε πολιτικό επίπεδο επιβεβαιώνεται από την πρόθεση της κυβέρνησης να ανοίξει διάλογο με την αγορά και να συγκροτήσει επιτροπές για τη διαμόρφωση εθνικής στρατηγικής. Με την πρόσφατη τοποθέτησή του στο συνέδριο των «Financial Times» για την ενέργεια, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε για πρώτη φορά τόσο καθαρό στίγμα ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να αγνοήσει τις νέες τεχνολογίες γύρω από τα πυρηνικά, ξεκαθαρίζοντας πάντως ότι πρόκειται για μια μακροπρόθεσμη προοπτική που απαιτεί χρόνο ώστε να ωριμάσει τεχνικά και οικονομικά. Η αλλαγή στάσης δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Στην Ισπανία, η συζήτηση για τα πυρηνικά άνοιξε ξανά μετά το πρόσφατο μπλακ άουτ, ενώ ακόμη και η Δανία εξετάζει πλέον το ενδεχόμενο άρσης της απαγόρευσης χρήσης πυρηνικής ενέργειας που ισχύει εδώ και δεκαετίες. Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων άνοιξε την πόρτα στη χρηματοδότηση πυρηνικών έργων, ενώ και η Παγκόσμια Τράπεζα αποφάσισε πρόσφατα να άρει την απαγόρευση χρηματοδότησης πυρηνικών επενδύσεων που ίσχυε από το 1959. Η επαναφορά των πυρηνικών στο επίκεντρο συνδέεται άμεσα τόσο με την ανάγκη ενεργειακής ασφάλειας όσο και με τη ραγδαία αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας από data centers και εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης, που απαιτούν σταθερή ηλεκτροπαραγωγή σε 24ωρη βάση.
Παρά τη σαφή μεταστροφή του κλίματος, πάντως, όλοι αναγνωρίζουν ότι η τεχνολογία των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων παραμένει ακόμη σε πρώιμο στάδιο, με αβέβαιο κόστος και σημαντικές τεχνικές και ρυθμιστικές προκλήσεις. Ειδικά για την Ελλάδα, η υψηλή σεισμικότητα της χώρας εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα που καθιστά κάθε σχεδιασμό εξαιρετικά σύνθετο. Ωστόσο, το γεγονός και μόνο ότι η συζήτηση έχει πλέον ανοίξει σε πολιτικό, επιχειρηματικό και ευρωπαϊκό επίπεδο θεωρείται από μόνο του ένδειξη μιας βαθιάς αλλαγής στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η πυρηνική ενέργεια στην επόμενη φάση της ενεργειακής μετάβασης.
Διαβάστε ακόμη
Εξωδικαστικός: Οι 4 αλλαγές που δίνουν ευκαιρίες σε 1 εκατομμύριο οφειλέτες
Νέος συναγερμός για τα δημόσια έργα: Αυξήσεις έως 35% στα υλικά-Ανησυχία για πληθωρισμό και καύσιμα
Fourlis: Γιατί επιταχύνει τον μετασχηματισμό και ποιο είναι το στοίχημα της επόμενης ημέρας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα