Η δεύτερη μεγάλη ενεργειακή αναταραχή μέσα σε διάστημα μόλις τεσσάρων ετών φαίνεται πως αφήνει βαθύτερο αποτύπωμα από όσο αρχικά εκτιμούσαν οι αγορές. Πέρα από τις άμεσες επιπτώσεις στις τιμές και στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, διαμορφώνεται σταδιακά μια νέα στρατηγική συμπεριφορά από τα κράτη, τα οποία επιδιώκουν να ενισχύσουν τα ενεργειακά τους αποθέματα ώστε να είναι καλύτερα προετοιμασμένα απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις.
Η μεταστροφή αυτή ενδέχεται να έχει μακροχρόνιες συνέπειες για την αγορά πετρελαίου. Ακόμη και αν οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή αποκλιμακωθούν, η αυξημένη διάθεση των κυβερνήσεων να διατηρούν μεγαλύτερα αποθέματα μπορεί να στηρίξει τις τιμές της ενέργειας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, περιορίζοντας την πιθανότητα επιστροφής στα προπολεμικά επίπεδα.
Το τελευταίο διάστημα οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, ενώ η μεταβλητότητα έχει αυξηθεί εξαιτίας νέων στρατιωτικών επεισοδίων που απείλησαν εύθραυστες εκεχειρίες και διατήρησαν την αβεβαιότητα στην αγορά.
Παράλληλα, η αγορά εξακολουθεί να αποτιμά τον κίνδυνο νέων διαταραχών στην προσφορά. Αν και τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης δείχνουν ότι οι επενδυτές αναμένουν περαιτέρω άνοδο των τιμών, οι προσδοκίες είναι πλέον πιο συγκρατημένες σε σχέση με εκείνες που κυριαρχούσαν στις αρχές της άνοιξης, όταν τα αισιόδοξα στοιχήματα είχαν φτάσει στο υψηλότερο σημείο τους.
Η δύσκολη επιστροφή στην κανονικότητα
Ακόμη και σε ένα σενάριο πλήρους αποκλιμάκωσης της κρίσης, η ομαλοποίηση της αγοράς δεν θεωρείται εύκολη υπόθεση. Σημαντικές ποσότητες πετρελαίου παραμένουν εγκλωβισμένες σε δεξαμενόπλοια που περιμένουν να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ, ενώ οι ασφαλιστικές εταιρείες και οι ναυλωτές εξακολουθούν να αξιολογούν με προσοχή τους κινδύνους που συνδέονται με τη διέλευση από την περιοχή.
Υπολογίζεται ότι περίπου 100 εκατομμύρια βαρέλια βρίσκονται ήδη σε αναμονή για μεταφορά, γεγονός που υποδηλώνει ότι η αποκατάσταση των κανονικών ροών θα απαιτήσει σημαντικό χρόνο. Την ίδια στιγμή, η κατανάλωση αποθεμάτων εκτός Περσικού Κόλπου έχει δημιουργήσει ένα τεράστιο κενό το οποίο πρέπει να αναπληρωθεί.
Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι σχεδόν 500 εκατομμύρια βαρέλια αργού και προϊόντων διύλισης θα χρειαστούν για να επανέλθουν τα παγκόσμια αποθέματα στα επίπεδα πριν από την κρίση. Το μέγεθος αυτό αυξάνεται καθημερινά όσο διαρκούν οι περιορισμοί στις μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Ακόμη και σε ένα αισιόδοξο σενάριο, όπου η παγκόσμια αγορά θα αποκτούσε ξαφνικά πλεόνασμα ενός εκατομμυρίου βαρελιών ημερησίως, θα απαιτούνταν περισσότερο από ένας χρόνος για να ανακτηθούν πλήρως τα αποθέματα που χάθηκαν.
Οι κυβερνήσεις στρέφονται στην αποθήκευση
Η εμπειρία της πρόσφατης κρίσης φαίνεται πως αλλάζει τον τρόπο σκέψης πολλών χωρών. Η επιστροφή στα προπολεμικά επίπεδα αποθεμάτων δεν θεωρείται πλέον επαρκής στόχος. Αντίθετα, διαμορφώνεται η αντίληψη ότι απαιτούνται μεγαλύτερα στρατηγικά αποθέματα ώστε να υπάρχει επαρκής προστασία απέναντι σε νέες αναταράξεις.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Πακιστάν, το οποίο δεν διέθετε μέχρι σήμερα στρατηγικό απόθεμα πετρελαίου και πλέον σχεδιάζει τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου συστήματος αποθήκευσης. Στα σχέδια περιλαμβάνεται η ανάπτυξη εμπορικών αποθεμάτων από διεθνείς παραγωγούς σε μια νέα ενεργειακή ζώνη κοντά στο Καράτσι.
Ανάλογες κινήσεις καταγράφονται και στις Φιλιππίνες, οι οποίες προχωρούν στη δημιουργία του πρώτου εθνικού προγράμματος στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου. Την ίδια ώρα, η Ινδονησία σχεδιάζει νέες εγκαταστάσεις αποθήκευσης, ενώ η Ινδία επεκτείνει τις υπάρχουσες δυνατότητές της.
Σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη αυτή παίζει και η Ιαπωνία, η οποία έχει ανακοινώσει χρηματοδοτική στήριξη ύψους 10 δισ. δολαρίων για έργα αποθήκευσης και δημιουργίας αποθεμάτων σε ασιακές χώρες. Η αυξημένη ζήτηση για στρατηγικά αποθέματα εκτιμάται ότι θα συνεχίσει να διατηρεί την αγορά σε καθεστώς σχετικής στενότητας.
Η αγορά πετρελαίου παραμένει υπό πίεση
Ακόμη και αν οι μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ αποκατασταθούν σύντομα, οι ισορροπίες στην αγορά δεν αναμένεται να επανέλθουν άμεσα. Οι προβλέψεις συγκλίνουν στο ότι η προσφορά θα εξακολουθήσει να υπολείπεται της ζήτησης για αρκετούς μήνες ακόμη.
Μόνο προς το τέλος του έτους αναμένεται να εμφανιστεί ένα περιορισμένο πλεόνασμα παραγωγής, το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την αναπλήρωση των αποθεμάτων που εξαντλήθηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσης.
Παράλληλα, κορυφαίοι παραγωγοί εκτιμούν ότι η πλήρης αποκατάσταση των πετρελαϊκών ροών θα είναι μια μακρόχρονη διαδικασία. Οι προβλέψεις αναφέρουν ότι θα χρειαστούν αρκετοί μήνες για να επανέλθει η διακίνηση στο μεγαλύτερο μέρος των προπολεμικών επιπέδων, ενώ η πλήρης εξομάλυνση ενδέχεται να μετατεθεί ακόμη και για το 2027.
Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διαθέτουν τη δυνατότητα να αυξήσουν σχετικά γρήγορα την παραγωγή τους. Ωστόσο, άλλες χώρες της περιοχής αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες λόγω της εξάρτησής τους από ξένους παρόχους υπηρεσιών και επενδύσεων στον πετρελαϊκό τομέα.
Η επόμενη ημέρα της ζήτησης
Το μεγαλύτερο ερώτημα αφορά το πώς θα διαμορφωθεί η παγκόσμια ζήτηση τα επόμενα χρόνια. Η ιστορία δείχνει ότι κάθε μεγάλη ενεργειακή κρίση οδηγεί τελικά σε αλλαγές πολιτικής και καταναλωτικής συμπεριφοράς.
Οι πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του ’70 λειτούργησαν ως καταλύτης για μεγαλύτερη ενεργειακή αποδοτικότητα και για αναζήτηση εναλλακτικών πηγών ενέργειας. Κάτι αντίστοιχο φαίνεται να αρχίζει να συμβαίνει και σήμερα.
Πέρα από την ενίσχυση των στρατηγικών αποθεμάτων, αρκετές χώρες εξετάζουν τρόπους αύξησης της εγχώριας παραγωγής ενέργειας. Στην Ευρώπη, συζητείται πλέον πιο ανοιχτά η αξιοποίηση τοπικών πηγών πετρελαίου και φυσικού αερίου, μια συζήτηση που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα φαινόταν εξαιρετικά δύσκολη.
Την ίδια στιγμή, η διάδοση οικονομικότερων ηλεκτρικών οχημάτων και η αυξημένη εγκατάσταση ηλιακών συστημάτων προσφέρουν νέες επιλογές στις χώρες που επιδιώκουν να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Παρ’ όλα αυτά, η μετάβαση σε ένα διαφορετικό ενεργειακό μοντέλο δεν μπορεί να ολοκληρωθεί γρήγορα. Για το ορατό μέλλον, η ανάγκη δημιουργίας ισχυρότερων αποθεμάτων και η αναζήτηση μεγαλύτερης ενεργειακής ασφάλειας αναμένεται να αποτελέσουν τους βασικούς παράγοντες που θα καθορίζουν τις εξελίξεις στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου.
Διαβάστε ακόμη
Morgan Stanley: Ψήφος εμπιστοσύνης στις ελληνικές τράπεζες – Βλέπει περιθώριο ανόδου έως 25%
Γιώργος Προκοπίου: Χωρίς ελεύθερες θάλασσες και φθηνή ενέργεια δεν υπάρχει παγκόσμια ανάπτυξη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.