Πετρέλαιο στα 150 δολάρια και βενζίνη πάνω από τα 2,20 ευρώ. Ένα σενάριο που πριν από μερικούς μήνες έμοιαζε ακραίο, πλέον αντιμετωπίζεται όλο και πιο σοβαρά από τις μεγάλες επενδυτικές τράπεζες και τις αγορές ενέργειας, όσο η κρίση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει χωρίς ορατή αποκλιμάκωση.
Η πιθανότητα ενός παρατεταμένου αποκλεισμού της σημαντικότερης ενεργειακής θαλάσσιας αρτηρίας του πλανήτη επαναφέρει μνήμες από τις μεγαλύτερες πετρελαϊκές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών. Από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου, γεγονός που μετατρέπει κάθε διαταραχή στην περιοχή σε άμεση απειλή για την παγκόσμια οικονομία, τον πληθωρισμό και το κόστος ζωής.
Οι νέες προβλέψεις της JP Morgan αποτυπώνουν ακριβώς αυτόν τον φόβο. Στο δυσμενέστερο σενάριο που επεξεργάζεται η αμερικανική τράπεζα, εάν η ομαλή ναυσιπλοΐα δεν αποκατασταθεί μέχρι και την 1η Σεπτεμβρίου 2026, τότε η μέση τιμή του Brent στο τέταρτο τρίμηνο θα μπορούσε να εκτιναχθεί στα 151 δολάρια ανά βαρέλι.
Η αγορά δεν φοβάται μόνο την έλλειψη πετρελαίου. Φοβάται κυρίως τον συνδυασμό περιορισμένης προσφοράς, αυξημένης θερινής ζήτησης και ταυτόχρονης εξάντλησης των αποθεμάτων, κάτι που μπορεί να προκαλέσει συνθήκες ακραίας νευρικότητας σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού.
Το σημείο καμπής στα Στενά του Ορμούζ
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν το πιο κρίσιμο ενεργειακό choke point του πλανήτη. Από τη συγκεκριμένη δίοδο περνούν καθημερινά τεράστιες ποσότητες πετρελαίου και LNG από τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ, το Ιράκ και το Κατάρ προς την Ευρώπη και την Ασία.
Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, οι αγορές αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο παρατεταμένης διακοπής της ναυσιπλοΐας ως μία από τις σοβαρότερες ενεργειακές απειλές της σύγχρονης εποχής. Ακόμη και η παραμικρή καθυστέρηση στη ροή φορτίων αρκεί για να εκτοξεύσει τα ασφάλιστρα, τα μεταφορικά κόστη και τις τιμές των συμβολαίων πετρελαίου.
Στο βασικό σενάριο της JP Morgan, το οποίο προβλέπει επαναλειτουργία των Στενών από την 1η Ιουνίου, το Brent εκτιμάται ότι θα κινηθεί κοντά στα 96 δολάρια κατά μέσο όρο για το σύνολο του 2026. Ακόμη όμως και σε αυτή την περίπτωση, οι τιμές αναμένεται να διατηρηθούν πάνω από τα 100 δολάρια κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Όσο μετατίθεται χρονικά η ομαλοποίηση της κατάστασης, τόσο επιδεινώνεται το ισοζύγιο προσφοράς και ζήτησης. Αν η επαναλειτουργία καθυστερήσει μέχρι τον Ιούλιο, η JP Morgan προβλέπει Brent στα 116 με 117 δολάρια το δεύτερο εξάμηνο του έτους. Σε περίπτωση ανοίγματος τον Αύγουστο, οι τιμές κινούνται ακόμη υψηλότερα, ενώ το ακραίο σενάριο του Σεπτεμβρίου οδηγεί την αγορά σε επίπεδα που προσεγγίζουν ή και ξεπερνούν τα 150 δολάρια.
Αποθέματα σε «λειτουργικό στρες»
Ένας από τους μεγαλύτερους φόβους των αναλυτών αφορά τα εμπορικά αποθέματα πετρελαίου των χωρών του ΟΟΣΑ. Οι μεγάλες απομειώσεις που καταγράφηκαν ήδη από τον Μάρτιο και τον Απρίλιο δείχνουν ότι η αγορά άρχισε να «καίει» αποθέματα πολύ πριν κορυφωθεί η κρίση.
Η θερινή περίοδος επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την κατάσταση, καθώς η ζήτηση για καύσιμα μεταφορών και αεροπορικά καύσιμα αυξάνεται έντονα. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν τα Στενά ανοίξουν σχετικά σύντομα, η αγορά μπορεί να παραμείνει σφιχτή για αρκετούς μήνες.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι τα παγκόσμια αποθέματα ενδέχεται να πλησιάσουν επίπεδα «λειτουργικού στρες» ήδη από τον Αύγουστο. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι traders τείνουν να ενσωματώνουν ακόμη μεγαλύτερο γεωπολιτικό premium στις τιμές, φοβούμενοι νέα διακοπή της ροής ή περαιτέρω στρατιωτική κλιμάκωση στην περιοχή.
Η επόμενη ημέρα και ο κίνδυνος υπερπροσφοράς
Παρά τη σημερινή εκρηκτική εικόνα, αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι η αγορά μπορεί να περάσει σε αντίθετη φάση από το 2027 και μετά.
Η λογική πίσω από αυτό το σενάριο είναι ότι οι χώρες του Κόλπου θα επιχειρήσουν να ανακτήσουν τα χαμένα έσοδα αυξάνοντας επιθετικά την παραγωγή τους αμέσως μετά την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας. Ταυτόχρονα, και άλλοι μεγάλοι παραγωγοί εκτός Μέσης Ανατολής πιθανόν να εκμεταλλευτούν το περιβάλλον υψηλών τιμών λειτουργώντας στο μέγιστο των δυνατοτήτων τους.
Η JP Morgan θεωρεί ότι από τις αρχές του 2027 τα εμπορικά αποθέματα θα μπορούσαν να επιστρέψουν στα προπολεμικά επίπεδα, επαναφέροντας καθοδικές πιέσεις στις τιμές.
Οι φόβοι για μόνιμη ζημιά στην παραγωγή παραμένουν περιορισμένοι. Η εμπειρία της πανδημίας έδειξε ότι ακόμη και μετά από τεράστιες περικοπές παραγωγής, τα κοιτάσματα μπορούν να επανέλθουν χωρίς σοβαρές μακροχρόνιες απώλειες.
Ανατιμήσεις στις αντλίες στην Ελλάδα
Την ίδια ώρα, οι διεθνείς πιέσεις περνούν ήδη στην ελληνική αγορά καυσίμων. Η μέση τιμή της αμόλυβδης κινείται πλέον πάνω από τα 2,09 ευρώ ανά λίτρο, ενώ το diesel πλησιάζει τα 1,85 ευρώ.
Παράγοντες της αγοράς θεωρούν πιθανό η βενζίνη να κινηθεί σταθερά πάνω από τα 2,10 ευρώ μέσα στις επόμενες ημέρες, με το diesel να κατευθύνεται προς τα 1,90 ευρώ ανά λίτρο.
Οι μεγαλύτερες πιέσεις εντοπίζονται στα νησιά, όπου το κόστος μεταφοράς και η αυξημένη τουριστική ζήτηση λειτουργούν σωρευτικά. Σε αρκετές περιοχές των Κυκλάδων, των Δωδεκανήσων και της Κρήτης, οι τιμές της αμόλυβδης βρίσκονται ήδη πολύ πάνω από τα 2,20 ευρώ.
Ανησυχία υπάρχει και για τα αεροπορικά καύσιμα, καθώς η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται σημαντικά από εισαγωγές jet fuel που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τη Μέση Ανατολή. Εάν τα διυλιστήρια αυξήσουν την παραγωγή αεροπορικών καυσίμων για να καλύψουν τη ζήτηση, ενδέχεται να περιοριστεί η παραγωγή άλλων προϊόντων, επιβαρύνοντας συνολικά την αγορά πετρελαιοειδών.
Η ελληνική κυβέρνηση εμφανίζεται καθησυχαστική ως προς την επάρκεια καυσίμων, επισημαίνοντας ότι η χώρα διαθέτει ισχυρή διυλιστική βάση και επαρκή αποθέματα. Ωστόσο, όσο η κρίση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει ανοιχτή, η αγορά ενέργειας θα συνεχίσει να λειτουργεί σε καθεστώς ακραίας μεταβλητότητας, με κάθε νέα γεωπολιτική εξέλιξη να μπορεί να πυροδοτήσει νέο ράλι τιμών.
Διαβάστε ακόμη
Reuters για ΔΕΗ: Στα ύψη οι προσφορές – Καλύφθηκε άμεσα η ΑΜΚ
Πόλεμος στο Ιράν: Ο λογαριασμός των $25 δισ. για τις επιχειρήσεις και οι φόβοι για τον πληθωρισμό
Πώς η Λετονία έγινε ο απόλυτος ανθοκομικός προορισμός της Ευρώπης
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.