Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Add Newmoney.gr on Google

Η έλευση του χειμώνα επαναφέρει στο προσκήνιο έναν από τους μεγαλύτερους προβληματισμούς για την ενεργειακή αγορά της Γερμανίας: το φαινόμενο Dunkelflaute, το οποίο μπορεί να προκαλέσει έντονες αναταράξεις στις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος, όταν η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές περιορίζεται δραστικά εξαιτίας των καιρικών συνθηκών.

Ο γερμανικός όρος περιγράφει τις περιόδους κατά τις οποίες επικρατεί άπνοια και ταυτόχρονα η ηλιακή ακτινοβολία είναι εξαιρετικά περιορισμένη, συνήθως λόγω πυκνής συννεφιάς ή ομίχλης. Σε αυτές τις συνθήκες, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανεμογεννήτριες και φωτοβολταϊκά υποχωρεί αισθητά, αυξάνοντας την ανάγκη για εναλλακτικές πηγές τροφοδοσίας.

Οι επιπτώσεις γίνονται ιδιαίτερα αισθητές στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, όπου οι τιμές μπορεί να παρουσιάσουν απότομες αυξήσεις. Χαρακτηριστικό είναι το πρόσφατο επεισόδιο στα τέλη Οκτωβρίου, όταν η τιμή του ρεύματος ξεπέρασε προσωρινά τα 600 ευρώ ανά μεγαβατώρα, προκαλώντας νέες ανησυχίες για το κόστος της ενέργειας.

Το ερώτημα που ανακύπτει είναι κατά πόσο τέτοιες συνθήκες θα εμφανίζονται συχνότερα τα επόμενα χρόνια και, κυρίως, αν οι ακραίες αυξήσεις στις τιμές χονδρικής θα μεταφέρονται στους λογαριασμούς των νοικοκυριών.

Dunkelflaute: Ένα επαναλαμβανόμενο φαινόμενο και όχι η εξαίρεση

Η απάντηση που δίνει μελέτη του γερμανικού ενεργειακού ομίλου Uniper, η οποία δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 2026, είναι ότι οι περίοδοι χαμηλής παραγωγής από αιολική και ηλιακή ενέργεια αποτελούν πλέον μια πραγματικότητα την οποία ο ενεργειακός σχεδιασμός οφείλει να αντιμετωπίζει συστηματικά.

Σύμφωνα με τη μελέτη, οι Dunkelflauten δεν συνιστούν σπάνιες ή τοπικά περιορισμένες καταστάσεις, αλλά ένα επαναλαμβανόμενο χαρακτηριστικό της λειτουργίας του ενεργειακού συστήματος.

«Η ανάλυσή μας δείχνει ξεκάθαρα ότι οι Dunkelflauten αποτελούν ένα επαναλαμβανόμενο δομικό στοιχείο και όχι μια περιφερειακή ιδιαιτερότητα», επισημαίνει ο επικεφαλής μετεωρολόγος της Uniper, Κρίστιαν Μπρόζε.

Όπως εξηγεί, οι ενεργειακές υποδομές πρέπει να σχεδιάζονται λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις περιόδους, καθώς πρόσκαιρες αυξήσεις της παραγωγής ενδέχεται να δημιουργούν παραπλανητική εικόνα για την επάρκεια του συστήματος.

«Οι βραχυπρόθεσμες κορυφώσεις της παραγωγής μπορεί να δημιουργούν την αίσθηση ότι η κατάσταση εξομαλύνεται, ωστόσο, εξετάζοντας τον κινητό μέσο όρο, η επάρκεια της ηλεκτροδότησης παραμένει συχνά σε κρίσιμο επίπεδο», σημειώνει.

Η Uniper ανέλυσε τα δεδομένα της περιόδου 2016-2025, εξετάζοντας τη συχνότητα και τη διάρκεια των επεισοδίων.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι, εφόσον ληφθούν υπόψη περίοδοι Dunkelflaute διάρκειας άνω των δέκα ωρών, το φαινόμενο εμφανίζεται κατά μέσο όρο συχνότερα από μία φορά κάθε τρεις ημέρες.

Τα μεγαλύτερης διάρκειας επεισόδια είναι σαφώς πιο περιορισμένα, αλλά εξακολουθούν να εμφανίζονται τακτικά και αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για την ασφάλεια εφοδιασμού.

Ειδικότερα, επεισόδια διάρκειας 24 ωρών παρατηρούνται σχεδόν κάθε μήνα, ενώ περιόδους που διαρκούν τρεις ημέρες καταγράφονται περίπου δύο φορές ετησίως. Αντίθετα, οι ακραίες περιπτώσεις που ξεπερνούν τις πέντε ημέρες παραμένουν σπάνιες.

Διαφορετική μεθοδολογία ακολούθησε το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Καρλσρούης (KIT), το οποίο ορίζει ως Dunkelflaute μια περίοδο τουλάχιστον 48 ωρών με ιδιαίτερα περιορισμένη αιολική και ηλιακή παραγωγή.

Με βάση αυτόν τον ορισμό, τα σχετικά επεισόδια καταγράφονται περίπου τέσσερις φορές τον χρόνο, με μέση διάρκεια 82 ωρών.

Γιατί η Uniper ζητεί περισσότερες εφεδρικές μονάδες παραγωγής

Η συχνότητα του φαινομένου ενισχύει, σύμφωνα με την Uniper, την ανάγκη για επενδύσεις σε υποδομές που μπορούν να διασφαλίζουν την τροφοδοσία του δικτύου ακόμη και όταν οι καιρικές συνθήκες δεν ευνοούν την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

Η εταιρεία προκρίνει την ανάπτυξη προηγμένων συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, αλλά και τη διατήρηση μονάδων παραγωγής που λειτουργούν ανεξάρτητα από την ηλιοφάνεια και την ένταση των ανέμων.

«Η ασφάλεια εφοδιασμού απαιτεί ρεαλισμό στον σχεδιασμό του συστήματος και όχι ευσεβείς πόθους», τονίζει ο διευθύνων σύμβουλος της Uniper, Μάικλ Λιούις.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ένα αξιόπιστο ενεργειακό σύστημα πρέπει να είναι προετοιμασμένο για την τακτική εμφάνιση παρατεταμένων Dunkelflauten.

«Γι’ αυτό θα εξακολουθήσουν να απαιτούνται μονάδες παραγωγής που μπορούν να παρέχουν ευέλικτα ηλεκτρική ενέργεια, ανεξάρτητα από τις καιρικές συνθήκες, καλύπτοντας αξιόπιστα περιόδους χαμηλής παραγωγής διάρκειας δέκα ωρών ή περισσότερο», υπογραμμίζει.

Ο βασικός προβληματισμός της εταιρείας συνδέεται με την αυξανόμενη εξάρτηση της ηλεκτροπαραγωγής από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Όσο μεγαλύτερο γίνεται το μερίδιο των αιολικών και φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων, τόσο εντονότερες μπορεί να είναι οι διακυμάνσεις στην παραγωγή, καθώς αυτή επηρεάζεται άμεσα από τον καιρό.

Για τον λόγο αυτό, η Uniper θεωρεί απαραίτητη τη διατήρηση επαρκούς, ευέλικτης και εγγυημένης ισχύος, η οποία θα μπορεί να ενεργοποιείται όταν η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές υποχωρεί ή σημειώνονται προβλήματα στην τροφοδοσία.

Παράλληλα, εκτιμά ότι οι σημερινές δυνατότητες των συστημάτων αποθήκευσης με μπαταρίες δεν επαρκούν από μόνες τους για την αντιμετώπιση παρατεταμένων επεισοδίων Dunkelflaute διάρκειας τουλάχιστον δέκα ωρών.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Uniper αποτελεί τον μεγαλύτερο διαχειριστή εγκαταστάσεων αποθήκευσης φυσικού αερίου και υδροηλεκτρικών σταθμών στη Γερμανία.

Η γερμανική ρυθμιστική αρχή καθησυχάζει για την ηλεκτροδότηση

Διαφορετική εικόνα ως προς τον άμεσο κίνδυνο για τους καταναλωτές παρουσιάζει η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Δικτύων της Γερμανίας (Bundesnetzagentur), η οποία επισημαίνει ότι οι Dunkelflauten αποτελούν φυσιολογικό φαινόμενο κατά τη χειμερινή περίοδο.

Σε σχετική ενημερωτική δημοσίευσή της, η ρυθμιστική αρχή αναφέρει χαρακτηριστικά ότι δεν υπάρχει λόγος πανικού, καθώς το ενεργειακό σύστημα διαθέτει μηχανισμούς για την αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων.

Ανάλογη είναι η τοποθέτηση του Ομοσπονδιακού Συνδέσμου Ενέργειας και Υδάτων (BDEW), ο οποίος υπογραμμίζει ότι οι περίοδοι Dunkelflaute δεν έχουν μέχρι σήμερα θέσει σε κίνδυνο την ασφάλεια ηλεκτροδότησης της χώρας.

Ωστόσο, ο σύνδεσμος συμφωνεί ότι απαιτείται η εγκατάσταση πρόσθετης εγγυημένης ισχύος, προκειμένου να ενισχυθεί περαιτέρω η ανθεκτικότητα του συστήματος.

Στο πλαίσιο αυτό, η ομοσπονδιακή υπουργός Οικονομίας, Κατερίνα Ράιχε, από το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CDU), προωθεί σχέδιο δημιουργίας νέων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο.

Οι εγκαταστάσεις αυτές θα λειτουργούν συμπληρωματικά προς τις ανανεώσιμες πηγές, αναλαμβάνοντας την τροφοδοσία όταν η παραγωγή από τον ήλιο και τον άνεμο δεν επαρκεί.

Το σχέδιο προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη μετατροπή πρώην ανθρακικών μονάδων σε εφεδρικές εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με την ενεργό συμμετοχή μεγάλων ενεργειακών επιχειρήσεων.

Στα σχετικά έργα περιλαμβάνονται πρωτοβουλίες των RWE και Leag, ενώ το γερμανικό υπουργείο Οικονομίας σχεδιάζει πρόσθετους διαγωνισμούς για την εξασφάλιση νέας παραγωγικής ισχύος.

Ο στόχος για 80% πράσινη ηλεκτρική ενέργεια έως το 2030

Η Γερμανία έχει προχωρήσει τα τελευταία χρόνια σε σημαντική επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, οι οποίες καλύπτουν πλέον σχεδόν το 60% της εγχώριας παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος.

Στο ενεργειακό μείγμα συμμετέχουν κυρίως η αιολική και η ηλιακή ενέργεια, αλλά και η υδροηλεκτρική παραγωγή και το βιοαέριο.

Σύμφωνα με στοιχεία της Ομοσπονδιακής Στατιστικής Υπηρεσίας, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές αυξήθηκε κατά 6,5% σε ετήσια βάση.

Η αιολική ενέργεια εξακολουθεί να αποτελεί τη σημαντικότερη πηγή ηλεκτροπαραγωγής, ενώ η συμβολή των φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων ενισχύεται σταθερά.

Η μεταβολή αυτή σηματοδοτεί μια ουσιαστική ανατροπή σε σχέση με το προηγούμενο ενεργειακό μοντέλο της χώρας, όπου μέχρι το 2022 κυριαρχούσαν οι συμβατικές πηγές, κυρίως ο άνθρακας και το φυσικό αέριο.

Ο στόχος της γερμανικής κυβέρνησης προβλέπει ότι έως το 2030 τουλάχιστον το 80% της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας θα καλύπτεται από ανανεώσιμες πηγές, ενώ μέχρι το 2045 επιδιώκεται η πλήρης κλιματική ουδετερότητα του ηλεκτρικού συστήματος.

Για να υποστηριχθεί αυτή η μετάβαση, προβλέπεται η σύνδεση στο δίκτυο έως 11 γιγαβάτ νέας ελεγχόμενης παραγωγικής ισχύος από το 2031 και μετά.

Οι μονάδες αυτές αντιμετωπίζονται ως μεταβατική λύση, καθώς μετά το 2045 θα πρέπει να λειτουργούν αποκλειστικά με κλιματικά ουδέτερα καύσιμα, όπως το υδρογόνο.

Ο ρόλος τους θα είναι καθοριστικός κατά τις περιόδους Dunkelflaute, όταν οι καιρικές συνθήκες περιορίζουν την παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές.

Η συγκεκριμένη κατεύθυνση έχει ενσωματωθεί στον σχεδιασμό της ομοσπονδιακής κυβέρνησης μέσω του νόμου για την ασφάλεια εφοδιασμού και την παραγωγική ισχύ, StromVKG, που θεσπίστηκε το περασμένο καλοκαίρι.

Πώς το ευρωπαϊκό δίκτυο περιορίζει τον κίνδυνο ελλείψεων

Καθοριστικό ρόλο στην ενεργειακή ασφάλεια της Γερμανίας διαδραματίζει και η στενή διασύνδεση των ευρωπαϊκών συστημάτων ηλεκτρικής ενέργειας.

Τα ηλεκτρικά δίκτυα των κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης λειτουργούν ως ένα ευρύτερο διασυνδεδεμένο σύστημα, επιτρέποντας την ανταλλαγή ηλεκτρικής ενέργειας ανάλογα με τις ανάγκες και τις συνθήκες που επικρατούν σε κάθε αγορά.

Στην πράξη, η Γερμανία μπορεί να εισάγει ηλεκτρικό ρεύμα από άλλες ευρωπαϊκές χώρες όταν αυτό είναι οικονομικά συμφερότερο από την εγχώρια παραγωγή ή όταν χρειάζεται να καλύψει αυξημένες ανάγκες.

Αντίστοιχα, εξάγει ηλεκτρική ενέργεια όταν υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες.

Η Bundesnetzagentur χαρακτηρίζει το σύστημα αυτό αποδοτικό και αξιόπιστο, επισημαίνοντας ότι η διασυνοριακή συνεργασία ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των αγορών.

Τα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου του 2026 δείχνουν ότι η Γερμανία εξήγαγε περίπου 33,9 δισ. κιλοβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας, ποσότητα αυξημένη κατά 14,9% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.

Την ίδια περίοδο, οι εισαγωγές διαμορφώθηκαν σε 34,5 δισ. κιλοβατώρες, καταγράφοντας αύξηση 8,7% σε ετήσια βάση.

Η χώρα παρέμεινε έτσι οριακά καθαρός εισαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας, με τη διαφορά εισαγωγών και εξαγωγών να διαμορφώνεται περίπου στις 600 εκατ. κιλοβατώρες.

Γιατί οι τιμές του ρεύματος ξεπερνούν τα 600 ευρώ

Οι έντονες διακυμάνσεις που καταγράφονται κατά τις περιόδους Dunkelflaute αφορούν κυρίως τη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Στις ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας, όπως η European Energy Exchange (EEX), οι τιμές αντανακλούν τις μεταβολές στην προσφορά και τη ζήτηση, αλλά και τη διαθεσιμότητα των διαφορετικών πηγών ηλεκτροπαραγωγής.

Όταν η παραγωγή από αιολικά και φωτοβολταϊκά περιορίζεται σημαντικά, αυξάνεται η ανάγκη κάλυψης της ζήτησης από άλλες μονάδες, οι οποίες μπορεί να έχουν υψηλότερο κόστος λειτουργίας.

Αυτό μπορεί να προκαλέσει ιδιαίτερα απότομες αυξήσεις στις τιμές χονδρικής, όπως συνέβη στα τέλη Οκτωβρίου, όταν η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας ξεπέρασε πρόσκαιρα τα 600 ευρώ ανά μεγαβατώρα.

Ωστόσο, οι βραχυπρόθεσμες αυτές εξάρσεις δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας θα κινηθεί σε αντίστοιχα υψηλά επίπεδα μακροπρόθεσμα.

Σύμφωνα με τη Bundesnetzagentur, οι προσδοκίες της αγοράς δεν υποδηλώνουν διαρκή άνοδο των τιμών.

Για την περίοδο 2026-2029, οι ετήσιες μέσες τιμές στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας εκτιμάται ότι θα διαμορφωθούν μεταξύ 65 και 95 ευρώ ανά μεγαβατώρα.

Στις εκτιμήσεις αυτές έχουν ήδη συνυπολογιστεί και ενδεχόμενες ακραίες διακυμάνσεις, με πρόσκαιρες τιμές που μπορεί να φτάνουν ακόμη και τα 300 ευρώ ανά μεγαβατώρα.

Πόσο επηρεάζονται οι λογαριασμοί των νοικοκυριών

Παρά τις εντυπωσιακές αυξήσεις στη χονδρεμπορική αγορά, οι περισσότεροι καταναλωτές στη Γερμανία δεν βλέπουν άμεσα αντίστοιχες μεταβολές στους λογαριασμούς τους.

Ο βασικός λόγος είναι ότι η τιμή που πληρώνει ένα νοικοκυριό δεν συνδέεται απαραίτητα σε πραγματικό χρόνο με τις διακυμάνσεις του χρηματιστηρίου ενέργειας.

Άμεση έκθεση σε αυτές τις μεταβολές έχουν κυρίως όσοι έχουν επιλέξει δυναμικά τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας, στα οποία η χρέωση προσαρμόζεται κάθε ώρα ή ακόμη και ανά 15 λεπτά, ανάλογα με τις τιμές της αγοράς.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, μια απότομη αύξηση στη χονδρική μπορεί να μεταφερθεί γρήγορα στο κόστος κατανάλωσης.

Αντίθετα, όσοι διαθέτουν συμβάσεις με σταθερό ή διαφορετικό μηχανισμό τιμολόγησης προστατεύονται σε μεγαλύτερο βαθμό από τις βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις, χωρίς αυτό να αποκλείει μεταγενέστερες αναπροσαρμογές.

Σύμφωνα με αντιπροσωπευτικές έρευνες που πραγματοποιήθηκαν για λογαριασμό ενεργειακών επιχειρήσεων και της Ομοσπονδιακής Ένωσης Κέντρων Προστασίας Καταναλωτών, περίπου 2,5 έως 3 εκατομμύρια γερμανικά νοικοκυριά χρησιμοποιούν σήμερα δυναμικά τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας.

Για τη μεγάλη πλειονότητα των καταναλωτών, επομένως, οι πρόσκαιρες αυξήσεις στο χρηματιστήριο ενέργειας έχουν περιορισμένη άμεση επίδραση στο τελικό ποσό που καλούνται να πληρώσουν.

Το αντίθετο φαινόμενο: Όταν το ρεύμα αποκτά αρνητική τιμή

Η εξάρτηση της ηλεκτροπαραγωγής από τις καιρικές συνθήκες δεν προκαλεί μόνο ελλείψεις και αυξήσεις τιμών.

Υπάρχει και το αντίθετο φαινόμενο της Dunkelflaute, γνωστό στη Γερμανία ως Hellbrise, το οποίο εμφανίζεται όταν επικρατούν ταυτόχρονα έντονη ηλιοφάνεια και ισχυροί άνεμοι.

Σε αυτές τις περιόδους, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φωτοβολταϊκά και ανεμογεννήτριες μπορεί να αυξηθεί τόσο πολύ, ώστε να υπερβαίνει προσωρινά τη ζήτηση.

Το αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται πλεόνασμα ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε αρνητικές τιμές στη χονδρεμπορική αγορά.

Οι αρνητικές τιμές αποτελούν ένδειξη ότι, σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους, η διαθέσιμη παραγωγή υπερβαίνει την ποσότητα που μπορεί να απορροφήσει αποτελεσματικά το σύστημα.

Γι’ αυτό και η ανάπτυξη της αποθήκευσης, η δυνατότητα ευέλικτης κατανάλωσης και οι διασυνδέσεις αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία.

Το ζητούμενο είναι η διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, τόσο όταν η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές περιορίζεται όσο και όταν αυξάνεται υπερβολικά.

Παρά τις προκλήσεις, το γερμανικό σύστημα ηλεκτροδότησης εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στα πιο αξιόπιστα παγκοσμίως, με ιδιαίτερα περιορισμένη διάρκεια διακοπών ρεύματος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Bundesnetzagentur, το 2024 οι καταναλωτές στη Γερμανία έμειναν χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα κατά μέσο όρο μόλις 11,7 λεπτά σε ολόκληρο το έτος.

Το στοιχείο αυτό καταδεικνύει ότι, παρά τις αυξανόμενες απαιτήσεις της ενεργειακής μετάβασης, η χώρα διατηρεί υψηλό επίπεδο ασφάλειας εφοδιασμού, με βασική πρόκληση πλέον τη διασφάλιση της ίδιας αξιοπιστίας σε ένα σύστημα που θα στηρίζεται ολοένα περισσότερο στις ανανεώσιμες πηγές.