Η Ελλάδα μπαίνει στον χειμώνα του 2026-2027 με ένα ενεργειακό τοπίο που απέχει αρκετά από την ομαλότητα των προηγούμενων ετών. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η τιμή του πετρελαίου ή του φυσικού αερίου. Είναι ο συνδυασμός υψηλών διεθνών τιμών, περιορισμένης προσφοράς LNG, γεωπολιτικού κινδύνου και αυξημένου κόστους ηλεκτροπαραγωγής.
Η κυβέρνηση έχει ήδη περάσει σε στοχευμένες παρεμβάσεις, αναγνωρίζοντας ότι η ενεργειακή πίεση δεν αφορά μόνο τα νοικοκυριά αλλά μεταφέρεται σε ολόκληρη την οικονομία. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε ότι η επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης αυξάνεται προσωρινά στα 15 λεπτά το λίτρο για το διάστημα 1-15 Οκτωβρίου, ενώ για το πετρέλαιο θέρμανσης στόχος είναι η τιμή εκκίνησης να παραμείνει κάτω από 1,75 ευρώ το λίτρο.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι οι παρεμβάσεις δεν αντιμετωπίζονται ως μέτρα μιας και μόνο στιγμής. Η κυβέρνηση έχει προαναγγείλει επανεξέταση ανά δεκαπενθήμερο, καθώς οι διεθνείς τιμές ενέργειας μεταβάλλονται καθημερινά.
Το φυσικό αέριο παραμένει ο μεγάλος άγνωστος
Η μεγαλύτερη πηγή αβεβαιότητας βρίσκεται στο φυσικό αέριο. Η Ευρώπη εισέρχεται στην ψυχρή περίοδο με αποθήκες περίπου στο 70%, επίπεδο αισθητά χαμηλότερο από αυτό που θα έδινε μεγαλύτερη ασφάλεια ενόψει αυξημένης ζήτησης. Παράλληλα, οι ροές LNG από τα Στενά του Ορμούζ έχουν περιοριστεί δραστικά, ενώ το Κατάρ έχει παρατείνει τη ρήτρα ανωτέρας βίας στις παραδόσεις LNG.
Για την Ελλάδα υπάρχει μία επιπλέον ιδιαιτερότητα: δεν διαθέτει υπόγεια αποθήκη φυσικού αερίου. Η ασφάλεια εφοδιασμού βασίζεται επομένως σε εισαγωγές μέσω αγωγών, στη Ρεβυθούσα και στις περιφερειακές υποδομές και διασυνδέσεις. Η διαφοροποίηση των πηγών και των οδεύσεων αποτελεί κεντρικό στοιχείο του ελληνικού ενεργειακού σχεδιασμού.
Η Ρεβυθούσα αποκτά έτσι ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Το 2025 οι εκφορτώσεις LNG έφτασαν τις 30,84 TWh, με τις ΗΠΑ να αποτελούν τον κυρίαρχο προμηθευτή.
Το ρεύμα θα ακολουθήσει το αέριο
Η δεύτερη μεγάλη δοκιμασία είναι η ηλεκτρική ενέργεια. Παρά την ταχεία ανάπτυξη των ΑΠΕ, το φυσικό αέριο εξακολουθεί να έχει καθοριστικό ρόλο στις ώρες υψηλής ζήτησης, όταν περιορίζεται η παραγωγή από φωτοβολταϊκά.
Τον Σεπτέμβριο οι ΑΠΕ κάλυπταν περίπου 48,4% της ηλεκτροπαραγωγής, ενώ το φυσικό αέριο αντιστοιχούσε σε περίπου 31,7%. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα διαθέτει πλέον ένα σημαντικό «μαξιλάρι» από φθηνότερη πράσινη παραγωγή, αλλά δεν έχει ακόμη απαλλαγεί από την εξάρτηση της χονδρεμπορικής αγοράς από το αέριο.
Η εικόνα φάνηκε καθαρά στα τέλη Σεπτεμβρίου, όταν η χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρισμού κινήθηκε ακόμη και πάνω από τα 200 ευρώ/MWh, με την Ελλάδα μεταξύ των ακριβότερων αγορών της Ευρώπης.
Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόση πράσινη ενέργεια παράγει η χώρα. Είναι πόση από αυτήν μπορεί να αποθηκεύσει και να μεταφέρει στις ώρες που χρειάζεται.
Το πετρέλαιο θέρμανσης γίνεται το πρώτο τεστ
Για τα νοικοκυριά, το πρώτο μεγάλο τεστ θα έρθει στις 15 Οκτωβρίου, όταν ανοίγει επίσημα η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης. Η κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο τιμή χαμηλότερη από 1,75 ευρώ το λίτρο, με συνδυασμό κρατικής και διυλιστηριακής στήριξης. Παράλληλα προβλέπεται αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, με μεγαλύτερη στόχευση ανάλογα με το εισόδημα και τις κλιματικές ανάγκες κάθε περιοχής.
Η παρέμβαση έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή το κόστος θέρμανσης δεν μένει στο σπίτι. Μεταφέρεται στις υπηρεσίες, στις μεταφορές, στη βιομηχανία και τελικά στις τιμές των προϊόντων.
Το ίδιο ισχύει για το diesel κίνησης. Η προσωρινή αύξηση της επιδότησης στα 15 λεπτά έχει στόχο να περιορίσει τις επιπτώσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς το πετρέλαιο αποτελεί βασικό συντελεστή κόστους για μεταφορές και παραγωγή. Το δημοσιονομικό κόστος της συγκεκριμένης παρέμβασης για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου υπολογίζεται σε 20 εκατ. ευρώ.
Το πραγματικό στοίχημα είναι πέρα από τις επιδοτήσεις
Οι παρεμβάσεις μπορούν να περιορίσουν προσωρινά το κόστος, δεν μπορούν όμως να αλλάξουν τις διεθνείς τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου. Αυτό είναι το βασικό όριο της κυβερνητικής πολιτικής.
Ο ενεργειακός χειμώνας της Ελλάδας θα κριθεί τελικά από τρεις παράγοντες: τη διάρκεια της κρίσης στη Μέση Ανατολή, την ποσότητα και την τιμή του LNG που θα είναι διαθέσιμη στην Ευρώπη και τη θερμοκρασία του χειμώνα.
Σε περίπτωση ήπιου καιρού, η πίεση μπορεί να παραμείνει διαχειρίσιμη. Ένας παρατεταμένος ψυχρός χειμώνας, αντίθετα, θα αυξήσει ταυτόχρονα τη ζήτηση για θέρμανση και ηλεκτρική ενέργεια, ακριβώς όταν η Ευρώπη θα ανταγωνίζεται την Ασία για φορτία LNG.
Γι’ αυτό και η φετινή ενεργειακή εξίσωση δεν αφορά μόνο τον λογαριασμό του ρεύματος ή την τιμή του πετρελαίου θέρμανσης. Αφορά το συνολικό κόστος λειτουργίας της ελληνικής οικονομίας. Και όσο παραμένουν ανοιχτά τα γεωπολιτικά μέτωπα, η ενεργειακή ασφάλεια θα αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα οικονομικά στοιχήματα του χειμώνα.
Διαβάστε ακόμη
“Εγωτίτιδα”: Η νέα ελληνική ασθένεια
10 μεγάλοι Ελληνες αρχιτέκτονες της σύγχρονης ιστορίας
Παράνομος τζόγος: Σφίγγει ο κλοιός σε social media – influencers, «κόφτης» σε πληρωμές και αναλήψεις
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.