Στάση αναμονής σε νέα επενδυτικά projects λόγω Μέσης Ανατολής

Η κρίση στη Μέση Ανατολή αρχίζει πλέον να παγώνει νέα επενδυτικά σχέδια στην ελληνική οικονομία, αλλάζοντας σταδιακά το κλίμα που είχε διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια γύρω από τα μεγάλα επιχειρηματικά projects, τις εξαγορές και τις ξένες επενδύσεις. Ενώ έργα που έχουν ήδη δρομολογηθεί συνεχίζουν να προχωρούν και σε αρκετές περιπτώσεις επιταχύνονται ώστε να κλειδώσουν χρηματοδότηση, όλο και περισσότερες επιχειρήσεις εμφανίζονται πλέον επιφυλακτικές απέναντι σε νέα projects, έως ότου ξεκαθαρίσει περισσότερο το διεθνές τοπίο.

«Τώρα είμαστε σίγουρα σε στάση αναμονής. Δεν μπορεί να δει κανείς ούτε δύο μήνες μπροστά από σήμερα τι γίνεται», σημείωνε πριν από λίγο καιρό ο πρόεδρος του ΣΕΒ και επικεφαλής της Bespoke SGA Holdings Σπύρος Θεοδωρόπουλος από το Φόρουμ των Δελφών, περιγράφοντας το κλίμα που αρχίζει να διαμορφώνεται στη βιομηχανία και την αγορά επενδύσεων. Οπως είπε, οι επιχειρήσεις συνεχίζουν τις επενδύσεις που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, ωστόσο «αναστέλλουμε αποφάσεις τις οποίες θα έπρεπε τώρα να παίρνουμε για λίγο χρονικό διάστημα μέχρι να δούμε τι γίνεται».

Η εικόνα αυτή αποτυπώνεται πλέον όλο και πιο έντονα στην πραγματική οικονομία. Οι συνέπειες της κρίσης αρχίζουν να περνούν στις τιμές ενέργειας και πρώτων υλών, στα logistics, στα ασφάλιστρα μεταφορών, στην εφοδιαστική αλυσίδα, αλλά και στο κόστος χρήματος, δημιουργώντας ένα πολύ πιο δύσκολο περιβάλλον για νέες επενδυτικές αποφάσεις.

«Επενδυτικά projects που έχουν ήδη δρομολογηθεί δεν σταματούν. Εκεί ίσως υπάρχει και μια προσπάθεια επίσπευσης των διαδικασιών. Ωστόσο, σε νέα projects υπάρχει ήδη επιφυλακτικότητα. Ειδικά σε σχέδια που ακόμα είναι σε θεωρητικό επίπεδο υπάρχει μια αναβλητικότητα πλέον σε αποφάσεις, του τύπου “ας δούμε πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα”», σχολιάζει ο partner της EY και επικεφαλής της EY-Parthenon στην Ελλάδα Τάσος Ιωσηφίδης, περιγράφοντας το νέο κλίμα που διαμορφώνεται στην αγορά εξαγορών, συγχωνεύσεων και νέων επενδύσεων.

Αλλαγή συμπεριφοράς

Παρά την αυξημένη επιφυλακτικότητα, η αγορά δεν έχει παγώσει. Αντίθετα, projects που είχαν ήδη ωριμάσει ή είχαν εξασφαλίσει χρηματοδότηση συνεχίζουν να προχωρούν, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις επιχειρείται ακόμη και επίσπευση των διαδικασιών ώστε να κλειδώσουν κεφάλαια προτού επιδεινωθούν περαιτέρω οι χρηματοδοτικές συνθήκες.

«Μέχρι στιγμής δεν έχουμε διαπιστώσει τέτοιες ενδείξεις. Υπάρχει ένα θετικό momentum που συνεχίζεται και δεν παρατηρούμε σημάδια επιβράδυνσης ή κάποια κάμψη στην κινητικότητα», ανεφέρει ο επικεφαλής της PwC Ελλάδος Νικόλας Πεγειώτης, περιγράφοντας το momentum που εξακολουθεί να υπάρχει στην αγορά συναλλαγών και επενδύσεων. Οπως εξήγησε, η ελληνική οικονομία διαθέτει ακόμη σημαντικό απόθεμα επενδυτικών συμφωνιών από το προηγούμενο διάστημα, με deals συνολικής αξίας αρκετών δισεκατομμυρίων ευρώ να ολοκληρώνονται μέσα στο έτος.

Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η πολιτική σταθερότητα αποτελεί πλέον κρίσιμο παράγοντα για τη διατήρηση του επενδυτικού ενδιαφέροντος, καθώς σε ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής έντασης και ακριβότερου χρήματος τα διεθνή κεφάλαια γίνονται πολύ πιο επιλεκτικά στις τοποθετήσεις τους.

Επίσπευση

Η κίνηση της ΔΕΗ να προχωρήσει σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου-μαμούθ ύψους 4 δισ. ευρώ θεωρείται από την αγορά ενδεικτική της προσπάθειας μεγάλων ομίλων να κλειδώσουν εγκαίρως χρηματοδότηση για μεγάλα projects προτού επιδεινωθούν περαιτέρω οι συνθήκες στις αγορές χρήματος. Σε μια περίοδο όπου το κόστος χρήματος απειλεί να κινηθεί ξανά ανοδικά και η διεθνής αβεβαιότητα εντείνεται, η ανάγκη διασφάλισης ρευστότητας αποκτά κομβική σημασία για την υλοποίηση τόσο μεγάλων επενδυτικών σχεδίων.

Αντίστοιχα, η Ideal Holdings ανακοίνωσε κινήσεις για την εισαγωγή της Attica Πολυκαταστήματα στο Χρηματιστήριο, μόλις τρία χρόνια μετά την εξαγορά της. Παρότι η εταιρεία δεν βρισκόταν υπό πίεση για exit, η αγορά ερμηνεύει την κίνηση και ως προσπάθεια διεύρυνσης των επιλογών χρηματοδότησης και ενίσχυσης της πρόσβασης σε κεφάλαια, σε ένα περιβάλλον που γίνεται ολοένα πιο απαιτητικό για νέες επενδύσεις.

Στο ίδιο πλαίσιο λειτουργεί και το τελευταίο ουσιαστικά παράθυρο του Ταμείου Ανάκαμψης για τις ιδιωτικές επιχειρήσεις. Οι συμβασιοποιήσεις νέων projects με τις τράπεζες ολοκληρώνονται στο τέλος του μήνα και όσες επιχειρήσεις προλάβουν να κλειδώσουν εγκαίρως τη χρηματοδότηση θα διαθέτουν στη συνέχεια χρονικό περιθώριο περίπου δύο ετών για να υλοποιήσουν τα επενδυτικά τους σχέδια, έχοντας παράλληλα εξασφαλίσει πρόσβαση σε ιδιαίτερα χαμηλότοκο δανεισμό, σε μια περίοδο όπου οι αγορές αρχίζουν να φοβούνται νέο ανοδικό κύκλο επιτοκίων στην Ευρώπη.

Η κρίση στα εργοστάσια

Το γεγονός ότι η κρίση αρχίζει πλέον να επηρεάζει άμεσα τον επιχειρηματικό σχεδιασμό αποτυπώνεται όλο και πιο καθαρά και στις ίδιες τις εισηγμένες επιχειρήσεις, οι οποίες περιγράφουν ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους, μειωμένης ορατότητας και πιέσεων στην εφοδιαστική αλυσίδα. Στην τελευταία ενημέρωση αναλυτών της ElvalHalcor την περασμένη εβδομάδα, η διοίκηση παραδέχτηκε ότι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή προσθέτουν ένα ακόμη επίπεδο γεωπολιτικού ρίσκου για τη βιομηχανία επηρεάζοντας το ενεργειακό κόστος, τα μεταφορικά, τα ασφάλιστρα, αλλά και τη συνολική λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας. «Η έναρξη του πολέμου στον Κόλπο προκάλεσε μεγάλα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα. Αρα για τρίτη χρονιά καλούμαστε να βρούμε λύσεις και προμηθευτές», ανέφερε χαρακτηριστικά ο αναπληρωτής οικονομικός διευθυντής του ομίλου Αγγελος Γιαζιτζόγλου, εξηγώντας ότι δύο μεγάλοι προμηθευτές αλουμινίου της εταιρείας βρέθηκαν στο επίκεντρο των συγκρούσεων, αναγκάζοντας την επιχείρηση να αναζητήσει εναλλακτικές πηγές προμήθειας.

Παρότι η εταιρεία κατάφερε μέχρι τώρα να διατηρήσει αδιατάρακτη την παραγωγή και τις παραδόσεις της, η αβεβαιότητα έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει τον σχεδιασμό της επόμενης μέρας. «Είμαστε συγκρατημένοι για capex μέχρι να ξεκαθαρίσει η κατάσταση. Ακόμα δεν έχουμε μπάτζετ για νέες επενδύσεις. Σίγουρα όμως όχι όπως τα προηγούμενα χρόνια», σημείωσε ο κ. Γιαζιτζόγλου, σε μία από τις πιο ξεκάθαρες δημόσιες παραδοχές ότι η γεωπολιτική κρίση αρχίζει πλέον να επηρεάζει και τον σχεδιασμό νέων επενδυτικών projects.

Αντίστοιχα μηνύματα έρχονται και από τα Πλαστικά Θράκης, με τον διευθύνοντα σύμβουλο Δημήτρη Μαλάμο να περιγράφει στους αναλυτές ένα περιβάλλον διαρκών κρίσεων και εξαιρετικά περιορισμένης ορατότητας για τη βιομηχανία. «Ο βασικός λόγος για τη συντηρητική στάση μας είναι η αβεβαιότητα που δημιουργούν οι συνεχείς κρίσεις. Κάθε χρόνο βλέπουμε κάτι νέο να συμβαίνει που δεν επιτρέπει μεγαλύτερη ορατότητα στις αγορές», ανέφερε χαρακτηριστικά, προειδοποιώντας παράλληλα ότι κανείς δεν μπορεί ακόμη να γνωρίζει πόσο θα διαρκέσει η κρίση στη Μέση Ανατολή, πώς θα κινηθούν οι τιμές των πρώτων υλών και ποιες θα είναι οι επιπτώσεις στη ζήτηση.
Στο ίδιο πλαίσιο, η διοίκηση του ομίλου Πλαστικά Θράκης παραδέχτηκε ότι οι επενδύσεις των επόμενων ετών αναμένεται να κινηθούν σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με το 2024 και το 2025, καθώς η στρατηγική πλέον προσαρμόζεται σε περιβάλλον μεγαλύτερης αβεβαιότητας και αυξημένου κόστους.

Οι επιπτώσεις σε εταιρείες που χρησιμοποιούν χημικά παράγωγα και πλαστικά υλικά είναι σαφώς πιο άμεσες. Πρόσφατα εξάλλου ο διευθύνων σύμβουλος του Sarantis Group Γιάννης Μπούρας είχε περιγράψει στους αναλυτές σημαντικές αυξήσεις στο κόστος συγκεκριμένων πρώτων υλών, πιέσεις στα παράγωγα πετροχημικών και νέα κύματα ανατιμήσεων σε κατηγορίες προϊόντων, με τη διοίκηση να προειδοποιεί ότι η παρατεταμένη κρίση στη Μέση Ανατολή επηρεάζει πλέον άμεσα τη λειτουργία της αγοράς.

Το κοινό στοιχείο σε όλες τις περιπτώσεις είναι ότι η αβεβαιότητα δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ένας θεωρητικός γεωπολιτικός κίνδυνος, αλλά ως παράγοντας που επηρεάζει άμεσα το κόστος παραγωγής, τη χρηματοδότηση, την εφοδιαστική αλυσίδα και τελικά τον χρόνο λήψης νέων επενδυτικών αποφάσεων.

Το ΙΟΒΕ αλλάζει τον τόνο

Την ίδια στιγμή, το μακροοικονομικό περιβάλλον αρχίζει επίσης να αλλάζει αισθητά, με το ΙΟΒΕ να αναθεωρεί προς τα κάτω τις εκτιμήσεις του για την πορεία της ελληνικής οικονομίας, ενσωματώνοντας πλέον πιο καθαρά τις συνέπειες της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Μόλις τον Ιανουάριο το ΙΟΒΕ προέβλεπε ανάπτυξη 2,2% για το 2026, εκτιμώντας ότι οι ακαθάριστες πάγιες επενδύσεις θα επιταχυνθούν κατά 8,2%, κυρίως χάρη στο Ταμείο Ανάκαμψης, το διευρυμένο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) και το σχετικά χαμηλό κόστος χρηματοδότησης.
Λίγους μήνες αργότερα, όμως, στην έκθεση του Απριλίου, ο πήχης της ανάπτυξης κατέβηκε στο 1,8%, ενώ στο δυσμενές σενάριο περιορίζεται ακόμη και στο 1,4%, με το ΙΟΒΕ να συνδέει πλέον ανοιχτά την επιβράδυνση με την εξάπλωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή, τις πληθωριστικές πιέσεις και το ενδεχόμενο αυστηρότερων χρηματοδοτικών συνθηκών.

Το Ιδρυμα εξακολουθεί να θεωρεί ότι οι επενδύσεις θα παραμείνουν βασικός μοχλός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, με τις ιδιωτικές επενδύσεις να προβλέπεται ότι θα συνεχίσουν να κινούνται σε υψηλά επίπεδα με ρυθμό αύξησης 14% και τις ακαθάριστες πάγιες επενδύσεις να αυξάνονται κατά 10,2%, κυρίως λόγω της τελικής φάσης υλοποίησης του Ταμείου Ανάκαμψης, των υψηλών πόρων του ΠΔΕ και των αυξημένων εισροών ξένων κεφαλαίων.

Ωστόσο, προειδοποιεί ότι «η αύξηση της αβεβαιότητας και του κόστους χρήματος περιορίζει τις επενδύσεις», ενώ σημειώνει ότι ενισχύεται η τάση κατεύθυνσης κεφαλαίων προς οικονομίες με «σταθερότητα και αξιοπιστία πολιτικής». «Το ευμετάβλητο παγκόσμιο και ευρωπαϊκό περιβάλλον δεν είναι ευρύτερα ευνοϊκό για επενδύσεις, οι οποίες αναμένεται προσεχώς να είναι περισσότερο επιλεκτικές», είχε σημειώσει ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ Νίκος Βέττας.

Διαβάστε ακόμη

Ηλιακοί θερμοσίφωνες: Πώς η Ελλάδα έγινε παγκόσμιος ηγέτης – Από τις ταράτσες, στη νέα ευρωπαϊκή ενεργειακή στρατηγική

Ρουμπινί: Τα τέσσερα σενάρια που αφορούν τον πόλεμο στο Ιράν και ο κίνδυνος για παγκόσμια ύφεση

Ο άνθρωπος που δεν επέστρεψε ποτέ

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα