Οι «στυλοβάτες» της ΕΕ σε εκλογές

Της Όλγας Μπαλαφούτη

«Αν το 2016 ήταν για την Ευρώπη γεμάτο πολιτικά σοκ, το 2017, θα είναι ακόμα χειρότερο». Με αυτό το σχόλιο των Νew York Times κατά νου, τρεις μεγάλες οικονομίες της ηπείρου, Γαλλία, Γερμανία και Ολλανδία έχουν μπει για τα καλά σε ρυθμούς εκλογών.

Πρόκειται για χώρες-κλειδιά για τη διαμόρφωση της μελλοντικής πορείας και της πολιτικής κατεύθυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε μια χρονική στιγμή που το ρεύμα του υπερσυντηρητικού λαϊκισμού σαρώνει και στις δύο όχθες του Ατλαντικού.

Οι «στυλοβάτες» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Γαλλία και Γερμανία θα απειλήσουν την ίδια την ύπαρξη της ευρωζώνης, σχολιάζει το Stratfor. Είτε νικήσουν οι μετριοπαθείς το 2017, είτε οι ακραίοι, η Ευρώπη θα συνεχίσει να οδεύει προς διάλυση και δημιουργία περιφερειακών μπλοκ, αναφέρει χαρακτηριστικά.

Σε περίπου ένα μήνα, στις 15 Μαρτίου, 12,6 εκατομμύρια Ολλανδοί θα εκλέξουν νέο πρωθυπουργό και κυβέρνηση. Την σκυτάλη παίρνει η Γαλλία με τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών στις 23 Απριλίου ενώ στο τέλος του καλοκαιριού τα βλέμματα θα στραφούν στην Γερμανία και το νέο κοινοβούλιο που θα προκύψει από την ψήφο των Γερμανών πολιτών.

Ολλανδία
Τον Μάρτιο το ευρωπαϊκό όραμα θα βρεθεί αντιμέτωπο με ένα ισχυρό κρας τεστ. Ο Σάιμον Νιξόν σχολιάζοντας τις κάλπες που θα ανοίξουν το χορό των εκλογών στην Ευρώπη, έγραψε ότι «η νέα βόμβα της ΕΕ χτυπά στην Ολλανδία».

Ο κίνδυνος, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν έρχεται από τον Γκερτ Βίλντερς, τον ηγέτη του «κόμματος της Ελευθερίας» που τάσσεται ανοιχτά κατά της Ένωσης και των μεταναστών. «Ο κίνδυνος, αντίθετα, έρχεται από μία νέα γενιά Ολλανδών ευρωσκεπτικιστών, που είναι λιγότερο διχαστικοί και ανήσυχοι για τη μετανάστευση, αλλά εστιάζουν περισσότερο σε ζητήματα κρατικής κυριαρχίας – και είναι πλήρως προσηλωμένοι στην καταστροφή της ΕΕ».

Ηγετικές μορφές τους είναι ο Τιερί Μπάουντετ και ο Γιαν Ρόος, που έχουν στενές σχέσεις με Βρετανούς ευρωσκεπτικιστές και είναι αυτοί που έπεισαν την ολλανδική Βουλή να ψηφίσει νόμο για τα δημοψηφίσματα. Σύμφωνα με αυτόν, η κυβέρνηση της χώρας είναι υποχρεωμένη να διεξάγει δημοψήφισμα, εφόσον το ζητήσουν 300.000 πολίτες της.
Ολλανδοί πολιτικοί και οι αξιωματούχοι στις Βρυξέλλες γνωρίζουν ότι ο νόμος για τα δημοψηφίσματα αποτελεί μία πιθανή βόμβα στα θεμέλια της ΕΕ. Και αυτό γιατί πλέον έχουν τα μέσα να μπλοκάρουν κάθε μέτρο που θα επεδίωκε να λάβει η ΕΕ για τη σταθεροποίηση της Ευρωζώνης. «Αυτό θα μπορούσε δυνητικά να περιλαμβάνει τη βοήθεια προς τις χώρες της Νότιας Ευρώπης με προβλήματα, όπως την Ελλάδα και την Ιταλία, καθιστώντας την Ευρωζώνη μη λειτουργική», σχολιάζει ο Νίξον.

Γαλλία

Η προεκλογική κούρσα στη Γαλλία σκληραίνει. Σκάνδαλα και φήμες δίνουν και παίρνουν, μέχρι και ολογράμματα επιστρατεύονται με τις δημοσκοπήσεις και τους αναλυτές να επικεντρώνονται στον ρόλο που θα διαδραματίσει ο ανεξάρτητος κεντρώος Εμάνουελ Μακρόν.

Η αρχηγός του ακροδεξιού κόμματος Μαρίν Λεπεν τον χαρακτηρίζει ως το σύμβολο της “βρώμικης πλούσιας αριστεράς” και ο συντηρητικός Φρανσουά Φιγιόν τον αποκάλεσε «το υπόδειγμα της ελίτ που δεν γνωρίζει τίποτα για την πραγματικότητα [της Γαλλίας]”. Στην άλλη πλευρά του πολιτικού φάσματος, ο σοσιαλιστής Μπενουά Αμόν υποστηρίζει ότι ο Μακρόν είναι «απλώς ένα υποκατάστατο» του Φιγιόν.

Η εκστρατεία του 40χρονου πρώην υπουργού Οικονομίας, Εμ. Μακρόν έχει ωφεληθεί μέχρι τώρα τόσο από την προσωπική του επιτυχία να πλασαριστεί ως αξιόπιστος υποψήφιος χωρίς τη βοήθεια μιας μεγάλης κομματικής μηχανής όσο και από μία σειρά «τυχερών» γεγονότων που ο ίδιος δεν θα μπορούσε καν να ονειρευτεί, σχολιάζουν οι αναλυτές.
Πρώτα ήρθε η ήττα του Αλεν Ζιπέ στις προκριματικές εκλογές του Νοεμβρίου και η επικράτηση του Φιγιόν. Ένα μήνα μετά η απόφαση του Ολάντ, να μην θέσει υποψηφιότητα έλυσε τα χέρια του νέου πολιτικού. Θα ήταν δύσκολο για τον Μακρόν να κοντραριστεί με τον Ολάντ αφού επι πέντε χρόνια βρισκόταν στο πλευρό του αρχικά ως οικονομικός σύμβουλος του προέδρου και έπειτα ως υπουργός Οικονομίας.

Ακολούθησε η επικράτηση του Μπενουά Αμόν έναντι του Εμ. Βαλς ως υποψήφιου του Σοσιαλιστικού Κόμματος στις προεδρικές εκλογές. Ο Αμόν, έχει καλλιεργήσει το προφίλ του αριστερού σοσιαλιστή: τάσσεται υπέρ της καθιέρωσης ενός καθολικού βασικού εισοδήματος, της κατάργησης των διαφιλονικούμενων μεταρρυθμίσεων του Φρανσουά Ολάντ στην αγορά εργασίας καθώς και εκτεταμένων παρεμβάσεων στο πεδίο της προστασίας του περιβάλλοντος.

Όμως, το μεγαλύτερο «πουσάρισμα» που μπορεί – κατά ορισμένους – να οδηγήσει τον Μακρόν μέχρι και στην ανάληψη της προεδρίας ήρθε από τα σκάνδαλα γύρω από το πρόσωπο του Φιγιόν που χτυπούν αλύπητα τη δημοτικότητά του.

Ο 62χρονος Γάλλος πολιτικός βρέθηκε μπλεγμένος στο γνωστό και ως Penelopegate, σύμφωνα με το οποίο, η σύζυγός του (Πενέλοπι Φιγιόν) προσλήφθηκε και επωφελήθηκε οικονομικά με την ιδιότητα της κοινοβουλευτικής βοηθού. «Υπάρχουν πρακτικές από το παρελθόν στην πολιτική ζωή που δεν είναι πλέον αποδεκτές» αναγνώρισε ο Γάλλος πολιτικός, ενώπιον 200 δημοσιογράφων, κάνοντας λόγο για μια «συνεργασία εμπιστοσύνης που σήμερα εγείρει υποψίες». Στις αιτιάσεις περί «αργομισθίας», επιβεβαίωσε ότι ο μισθός της συζύγου του «ήταν απόλυτα δικαιολογημένος».

Αμέσως μετά είδε το φως της δημοσιότητας ένα νέο σκάνδαλο που αφορούσε σε χρηματικά ποσά που φέρεται να απέσπασε ο ίδιος ο Φιγιόν από την ασφαλιστική εταιρεία «AXA», μεταξύ των ετών 2012 και 2014. Συγκεκριμένα, λέγεται πως βοήθησε τον Ενρί ντε Καστρί, διευθύνοντα σύμβουλο της AΧΑ να έρθει σε επαφή με τις Βρυξέλλες, στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων της ευρωπαϊκής οδηγίας για τον νέο κανονισμό των ασφαλιστών στην Ευρώπη.

Εκτός της σφαίρας των σκανδάλων, όπως ήταν φυσικό, δεν έμεινε ούτε ο Μακρόν. Δημοσιεύματα ήθελαν τον πολιτικό να ζει διπλή ζωή διατηρώντας ερωτική σχέση με τον δημοσιογράφο και πρόεδρο του μεγαλύτερου ραδιοφωνικού ομίλου της Γαλλίας “Radio France”, Ματιέ Γκαλέ. Ο Μακρόν θεώρησε σκόπιμο, στη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας από την σκηνή του θεάτρου «Bobino», να ξεκαθαρίσει ότι δεν είναι ομοφυλόφιλος.

Όσο για τον αριστερό υποψήφιο για την προεδρία στη Γαλλία, Ζαν Λικ Μελανσόν, εξέπληξε τους υποστηρικτές του, εμφανιζόμενος μπροστά τους με την μορφή ολογράμματος.
Μίλησε μέσω του ολογράμματος στο κοινό που είχε συγκεντρωθεί στα περίχωρα του Παρισιού, ενώ ο ίδιος στην πραγματικότητα βρισκόταν στη Λυών, 450 χιλιόμετρα μακριά.

Δημοσκοπήσεις

Η υποψήφια της ακροδεξιάς Λεπεν και ο ανεξάρτητος κεντρώος Μακρόν είναι αυτοί που θα καταφέρουν να περάσουν στον β΄ γύρο των προεδρικών εκλογών τον Μάιο, σύμφωνα με δημοσκόπηση που είδε την Τρίτη το φως της δημοσιότητας.

Η έρευνα του ινστιτούτου IFOP που καταγράφει την πρόθεση ψήφου κατέδειξε ότι η ηγέτιδα του Εθνικού Μετώπου θα εξασφάλιζε το 25,5% των ψήφων στον πρώτο γύρο της 23ης Απριλίου, ένα ποσοστό αυξημένο κατά 1,5% από την 1η Φεβρουαρίου, ενώ ο Μακρόν θα συγκέντρωνε ποσοστό 20,5%, ενισχυμένο κατά 0,5% για την ίδια περίοδο.

Ο υποψήφιος της Δεξιάς Φρανσουά Φιγιόν θα καταλάμβανε την τρίτη θέση με 18,5%, έχοντας χάσει έδαφος από το 21%. Ο υποψήφιος των Σοσιαλιστών Μπενουά Αμόν βλέπει επίσης τα ποσοστά του να καταγράφουν πτώση και βάσει της δημοσκόπησης θα συγκέντρωνε ποσοστό 15,5% των ψήφων σε σύγκριση με 18% την 1η Φεβρουαρίου.

Η Μαριν Λεπέν, η 48χρονη κόρη του ιδρυτή του Εθνικού Μετώπου, έρχεται πρώτη στις δημοσκοπήσεις για τον πρώτο γύρο των γαλλικών εκλογών, εκτιμάται όμως ότι θα χάσει στο δεύτερο γύρο, ανεξαρτήτως του ποιος θα είναι ο αντίπαλός της. Βεβαίως τα διδάγματα της πρόσφατης ιστορίας δεν αφήνουν περιθώρια μεγάλης εμπιστοσύνης στις δημοσκοπήσεις.
Υπενθυμίζεται ότι το γαλλικό Εθνικό Μέτωπο έχει βασίσει την προεκλογική του εκστρατεία σε ένα πρόγραμμα εθνικιστικό και κατά του ευρώ. Ξεκινώντας την καμπάνια της στη Λιόν, η κ. Λεπέν υποσχέθηκε να βγάλει τη Γαλλία από την ευρωζώνη και να δώσει τέλος στην «ανεξέλεγκτη μετανάστευση».

Το παράδοξο των φετινών εκλογών

Η Γαλλία είναι αντιμέτωπη φέτος με ένα παράδοξο. Ο μελλοντικός πρόεδρος της χώρας είναι πολύ πιθανό να μην έχει την απαραίτητη πλειοψηφία στο κοινοβούλιο για να εφαρμόσει το πρόγραμμά του. Το σενάριο μοιάζει όλο και πιο πιθανό καθώς δύο από τους τρεις κορυφαίους υποψηφίους για την προεδρία δεν έχουν πίσω τους τον απαραίτητο κομματικό μηχανισμό για να τους βοηθήσει να κερδίσουν τις βουλευτικές εκλογές του Ιουνίου, που θα διεξαχθούν ένα μήνα μετά τις προεδρικές.

Αυτό, όπως εξηγεί σε ανάλυσή του το Politico, κάνει τις εκλογές του Ιουνίου ίσως πιο σημαντικές από την υψηλού προφίλ προεδρική αναμέτρηση. Λεπέν και Μακρόν θα μπορούσαν να φέρουν προβλήματα στο Μέγαρο των Ηλυσίων, παραλύοντας το γαλλικό πολιτικό σύστημα.

Η Λεπεν είναι επικεφαλής του Εθνικού Μετώπου, του ακροδεξιού κόμματος που παρά την αύξηση των ποσοστών του κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, έχει μόνο δύο βουλευτές στην Εθνοσυνέλευση των 577 μελών. Οσο για τον Μακρόν, τον Απρίλιο του 2016 δημιούργησε το «En Marche» ένα κίνημα, όπως εξακολουθεί ο ίδιος να αποκαλεί, το οποίο ποτέ δεν έχει πάρει μέρος σε εκλογές, τοπικές ή εθνικές.

Γερμανία

Το ενδεχόμενο εκθρόνισης της Αγκελα Μέρκελ στις ομοσπονδιακές εκλογές του Σεπτεμβρίου βρίσκεται πλέον στη σφαίρα του ορατού, σύμφωνα με δύο νέες δημοσκοπήσεις.
Στην πρώτη, το προβάδισμα των Χριστιανοδημοκρατών έχει συρρικνωθεί στα όρια του στατιστικού σφάλματος, ενώ στη δεύτερη αν γίνονταν σήμερα οι εκλογές, οι Σοσιαλδημοκράτες θα κέρδιζαν τους συντηρητικούς.

Την ανατροπή πυροδότησε η υποψηφιότητα του Μάρτιν Σουλτς, ο οποίος μπήκε δυναμικά στην προεκλογική εκστρατεία υποσχόμενος αυξήσεις μισθών και επιμένοντας στην ανάγκη κοινωνικής δικαιοσύνης.

Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση της Emnid για την Bild, οι Σοσιαλδημοκράτες αποσπούν 29 μονάδες, αντί 33 των Χριστιανοδημοκρατών, καταγράφοντας άνοδο έξι ποσοστιαίων μονάδων σε διάστημα μιας εβδομάδας, στη μεγαλύτερη αύξηση που έχει καταγραφεί ποτέ για το κόμμα αυτό. Στη δημοσκόπηση αυτή, που διενεργήθηκε το διάστημα 26 Ιανουαρίου-2 Φεβρουαρίου, τόσο η Αριστερά όσο και οι Πράσινοι πέφτουν δύο μονάδες στο 8%, ενώ η Εναλλακτική για τη Γερμανία μένει σταθερή στο 11%.

Ακόμη πιο εντυπωσιακά είναι τα αποτελέσματα του ινστιτούτου Insa. Σε αυτά, οι Σοσιαλδημοκράτες φθάνουν στο 31%, αντί 30% του συνασπισμού CDU/CSU. Στη δημοσκόπηση αυτή, τα συγκεντρωτικά ποσοστά Σοσιαλδημοκρατών, Πρασίνων και Αριστεράς επαρκούν για τον σχηματισμό κυβέρνησης.

«Μήπως η Γερμανία κουράστηκε από την Μέρκελ

Είναι πολύ πιθανό, εφόσον καταγραφεί πανευρωπαϊκό ντόμινο αποσταθεροποίησης – εν αναμονή και των ποσοστών που θα λάβει η Λεπέν στη Γαλλία-, οι σοσιαλδημοκράτες να χρεώσουν την ευθύνη της ευρωπαϊκής αποσύνθεσης σε Μέρκελ – Σόιμπλε και να καταστήσουν τον τερματισμό της μονομερούς δημοσιονομικής λιτότητας σημαία της προεκλογικής εκστρατείας τους.

Σενάρια που επικρατούν ενόψει των γερμανικών εκλογών, θέλουν τα τρία κόμματα της αριστεράς να σχεδιάζουν έναν συνασπισμό, προκειμένου να στερήσουν από την Άνγκελα Μέρκελ μια ακόμη θητεία στην καγκελαρία.

Ο Σουλτς εξάλλου έχει δηλώσει πως θα νικήσει την Μέρκελ με μια εκστρατεία που θα έχει στόχο να ξεπερασθούν οι «βαθιές διαιρέσεις» που, όπως λέει, έχουν τροφοδοτήσει τον λαϊκισμό στη Γερμανία τα τελευταία χρόνια.

Αντίθετα από άλλους ηγέτες του SPD, ο Σουλτς δεν είχε κανέναν ρόλο στους μεγάλους συνασπισμούς της Μέρκελ και μπορεί πιο εύκολα να επικρίνει τα πεπραγμένα της.
Εκτός από τον Σουλτς, η Μερκελ έχει να αντιμετωπίσει και την ξενοφοβική Εναλλακτική για τη Γερμανία (AFD), της οποίας η επικεφαλής Φράουκε Πέτρι δεν είχε αποκλείσει πέρυσι τη χρήση αληθινών πυρών από τις Αρχές σε βάρος μεταναστών.