Καθώς οι αεροπορικές εταιρείες καθηλώνουν τα αεροσκάφη τους και οι αρχές καλούν τους πολίτες να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους, η προσπάθεια της Ευρώπης να αποτρέψει τις ελλείψεις που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν αντιμετωπίζει ένα απροσδόκητο εμπόδιο: Κανείς δεν γνωρίζει πόσα καύσιμα διαθέτει στην πραγματικότητα η Γηραιά Ήπειρος.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε πρόσφατα ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή κοστίζει στην ΕΕ σχεδόν 500 εκατομμύρια ευρώ την ημέρα σε υψηλότερο κόστος ενέργειας, ενώ ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει διατάξει τους συνεργάτες του να προετοιμαστούν για έναν παρατεταμένο αποκλεισμό του Ιράν που θα μπορούσε να διαταράξει περαιτέρω τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
«Στην Ευρώπη, έχουμε ορατότητα και δεσμεύσεις για τον Μάιο και τον Ιούνιο… τι θα συμβεί μετά είναι δύσκολο να προβλεφθεί», δήλωσε ο Τομπάιας Μάγιερ, διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου DHL, σύμφωνα με το POLITICO. «Υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα, αλλά δεν υπάρχει μεγάλη ορατότητα σχετικά με τα ποσοστά που έχουν αντληθεί».
Οι αρχές της ΕΕ δεν βρίσκονται εντελώς στο σκοτάδι. Οι πληροφορίες σχετικά με τα κρατικά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι γενικά διαφανείς και ενημερωμένες, ενώ οι αξιωματούχοι πραγματοποιούν τακτικές συναντήσεις ανταλλαγής πληροφοριών και οι εταιρείες παρέχουν περιστασιακά εθελοντικές πληροφορίες σχετικά με τα δικά τους αποθέματα.
Πέραν αυτού, όμως, οι αξιωματούχοι που επιθυμούν να γνωρίζουν πότε ενδέχεται να στερέψουν τα σιλό έχουν ελάχιστα στοιχεία στα οποία μπορούν να βασιστούν — ένα τυφλό σημείο που ενέχει τον κίνδυνο να μην μπορούν να εντοπίσουν ελλείψεις ή να αναγκαστούν να λάβουν αποφάσεις έκτακτης ανάγκης βασισμένες σε ελλιπείς πληροφορίες.
Σε σύνοδο κορυφής τον περασμένο μήνα, υπουργοί από το Βέλγιο, την Ολλανδία και την Ισπανία επέστησαν την προσοχή σε αυτά τα κενά γνώσης, προτρέποντας την ΕΕ να συντονίσει περισσότερη παρακολούθηση και ανάλυση σε πραγματικό χρόνο, ιδίως όσον αφορά τα διυλισμένα προϊόντα. Ο εκπρόσωπος της Ελλάδας έφτασε στο σημείο να ζητήσει από την Επιτροπή να δημιουργήσει ένα κανάλι WhatsApp ή Signal μεταξύ των κρατών μελών και της εκτελεστικής εξουσίας της ΕΕ.
Όσον αφορά τα διυλισμένα καύσιμα, όπως το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών, η εικόνα είναι ιδιαίτερα ασαφής. Η ΕΕ βασίζεται κυρίως στην επίσημη στατιστική υπηρεσία της, την Eurostat και σε συναντήσεις συντονισμού με τα κράτη-μέλη για να εκτιμήσει τα επίπεδα εφοδιασμού. Ωστόσο, τα περισσότερα αποθέματα παραμένουν κρυφά σε διάσπαρτα εμπορικά αποθέματα που καλύπτουν διάφορους τομείς, με τις εταιρείες να διστάζουν να αποκαλύψουν ευαίσθητα επιχειρηματικά δεδομένα για τα οποία δεν έχουν νομική υποχρέωση να αναφέρουν.
Ακόμη και τα στοιχεία που παρέχει ο ΙΕΑ είναι αναγκαστικά περιορισμένα για τον λόγο αυτό, ανέφερε αξιωματούχος της Επιτροπής.
Η ίδια η Επιτροπή έχει αναγνωρίσει την έλλειψη πληροφοριών, αποκαλύπτοντας νωρίτερα αυτό το μήνα σχέδια για ένα «Παρατηρητήριο Καυσίμων» που θα «παρακολουθεί την παραγωγή, τις εισαγωγές, τις εξαγωγές και τα επίπεδα αποθεμάτων καυσίμων μεταφοράς στην ΕΕ» — κάτι παρόμοιο με την πολύ πιο ολοκληρωμένη Υπηρεσία Ενεργειακών Πληροφοριών των ΗΠΑ.
Το φυσικό αέριο είναι το πιο εύκολο να παρακολουθηθεί, αν και όχι τέλεια. Οι κανόνες που επιβλήθηκαν μετά τις ελλείψεις που προκάλεσε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 απαιτούν από τις χώρες της ΕΕ να γεμίζουν τα αποθέματα στο 90% της εθνικής χωρητικότητας μέχρι τον χειμώνα κάθε έτους. Αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ έχει πολύ καλύτερη εικόνα του πόσο φυσικό αέριο διαθέτει ανά πάσα στιγμή — ακόμη και αν εξακολουθεί να έχει περιορισμένη εικόνα των εκροών, των εισροών και του διασυνοριακού εμπορίου.
Η Eurostat παρακολουθεί επίσης τα προϊόντα πετρελαίου σε ευρωπαϊκό επίπεδο — αλλά τα ενημερώνει σπάνια και σποραδικά.
Είναι ακόμη πιο δύσκολο να παρακολουθεί κανείς τα διυλισμένα προϊόντα όπως το ντίζελ, η βενζίνη και τα καύσιμα αεροσκαφών. «Οι ιδιωτικές εταιρείες δεν ήθελαν να μοιραστούν πληροφορίες», δήλωσε χωρίς περιστροφές ανώτερος αξιωματούχος της Ε.Ε.
Τα αποθέματα φυσικού αερίου της Ευρώπης, ήταν ήδη χαμηλά πριν από την επίθεση στο Ιράν, με μέσο όρο κάτω από το 30% της χωρητικότητας λόγω της απότομης μείωσης κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Η αναπλήρωση αυτών των αποθεμάτων εξαρτάται από την παροχή κινήτρων στους εμπόρους, οι οποίοι γενικά προτιμούν να αντλούν αέριο για αποθήκευση το καλοκαίρι, όταν οι τιμές πέφτουν, και να το πωλούν το χειμώνα, όταν οι τιμές ανεβαίνουν. Ωστόσο, ο πόλεμος στο Ιράν κινδυνεύει να αντιστρέψει αυτή τη δυναμική και οι προσπάθειες της ΕΕ για την επίλυση του προβλήματος έχουν τύχει ανάμεικτης υποδοχής.
Η ανακατεύθυνση των παγκόσμιων ενεργειακών αγορών που ακολούθησε τον αποκλεισμό του Ορμούζ κινδυνεύει να ανατρέψει περαιτέρω αυτή τη δυναμική. Τα δεξαμενόπλοια δεν εκτρέπονται πλέον προς την Ασία από την Ευρώπη, αλλά απλώς πλέουν εκεί απευθείας από τη Δυτική Αφρική και τις ΗΠΑ, δήλωσε ο Τσαρλς Κόστερχαους, αναλυτής φυσικού αερίου στην εταιρεία έρευνας αγοράς Kpler.
Οι παραδόσεις «εξακολουθούν να βρίσκονται εντός του μέσου όρου των πέντε ετών», δήλωσε στο POLITICO. «Απλώς δεν εισάγουν όσο θα μπορούσαν, λαμβάνοντας υπόψη όλη την επιπλέον παραγωγική ικανότητα των ΗΠΑ που τίθεται σε λειτουργία».
Η πιο πρόσφατη έκθεση του IEA αναφέρει λεπτομερώς ότι τα ευρωπαϊκά αποθέματα ήταν ήδη χαμηλά τον Φεβρουάριο σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αλλά περιλαμβάνει περιορισμένα δεδομένα για τον Μάρτιο. Σύμφωνα με πληροφορίες, τα υπουργεία Ενέργειας ενημέρωσαν τις αρχές της ΕΕ για τα δικά τους αποθέματα την περασμένη εβδομάδα, αλλά οι λεπτομέρειες δεν δημοσιοποιήθηκαν. Ορισμένες χώρες ήδη διαθέτουν αποθέματα πετρελαίου στο πλαίσιο μιας ιστορικής, πολυεθνικής απελευθέρωσης αποθεμάτων.
Η παρακολούθηση των αποθεμάτων καυσίμων αεροσκαφών είναι πολύ πιο δύσκολη. Τα δεδομένα για το καύσιμο προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από εθελοντικές γνωστοποιήσεις εταιρειών και η έλλειψη διαφάνειας συνάδει με τις συνεχιζόμενες διαφωνίες σχετικά με το πόσο καύσιμο έχει απομείνει στην Ευρώπη.
Άλλα προϊόντα όπως η νάφθα — βασική πρώτη ύλη για πλαστικά προϊόντα — είναι ευκολότερα να παρακολουθηθούν. Οι καθημερινές έρευνες για την αποθήκευση νάφθας στη Βόρεια Ευρώπη από την Insights Global προσφέρουν μια καλή εικόνα των διαθέσιμων αποθεμάτων, σύμφωνα με τον Κίραν Τάιλερ, επικεφαλής αναλυτή πετροχημικών της Kpler.
Τα δεδομένα υποδηλώνουν ότι, ενώ ορισμένες ευρωπαϊκές προμήθειες νάφθας εκτρέπονται προς την Ασία — μαζί με άλλα προϊόντα — η ευρωπαϊκή βιομηχανία πετροχημικών στην πραγματικότητα επωφελείται από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Ωστόσο, αυτό ισχύει μόνο για ευέλικτα εργοστάσια που μπορούν να αλλάξουν την πρώτη ύλη τους από νάφθα σε αιθάνιο και προπάνιο.
«Βασικά, η απώλεια πετροχημικών από τη Μέση Ανατολή και την Ασία σημαίνει ότι τα ευρωπαϊκά εργοστάσια απολαμβάνουν επί του παρόντος αύξηση των μικτών περιθωρίων κέρδους», δήλωσε ο Τάιλερ στο POLITICO.
Αν και τα δεδομένα κοινοποιούνται αποκλειστικά σε εθελοντική βάση, είναι χρήσιμα, προσέθεσε, τονίζοντας όμως πως δε θα μπορούσε να ποντάρει τα πάντα στην εγκυρότητά τους.
Διαβάστε ακόμη
Νέο καθεστώς στις εξώσεις: Πότε φεύγει ο ενοικιαστής και πότε παίρνει πίσω το σπίτι ο ιδιοκτήτης
ΟΠΕΚΕΠΕ: Οι ζυμώσεις στο Μαξίμου για να σβήσει η φωτιά πριν ανάψει και τα κίνητρα του ΠΑΣΟΚ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.