Η παγκόσμια ναυτιλία βρίσκεται σήμερα σε μια φάση βαθιάς και πολυεπίπεδης μετάβασης, η οποία δεν αφορά μόνο την τεχνολογία ή τα καύσιμα, αλλά τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο κλάδος στο σύνολό του. Η απανθρακοποίηση, η εισαγωγή εναλλακτικών καυσίμων για την πρόωση των πλοίων όπως η μεθανόλη, η αμμωνία και το υδρογόνο, καθώς και η ραγδαία ψηφιοποίηση της ναυτιλιακής βιομηχανίας διαμορφώνουν ένα εντελώς νέο επιχειρησιακό περιβάλλον για τα πλοία και τα πληρώματά τους.
Οπως τονίζει η κυρία Αναστασία Κουβερτάρη, Senior Lead – Human Competency του Lloyd’s Register Maritime Decarbonisation Hub, η πρόκληση αυτή έχει έντονα ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα. Οι ναυτικοί δεν καλούνται απλώς να προσαρμοστούν, αλλά να επαναπροσδιορίσουν τον ρόλο τους μέσα σε ένα περιβάλλον αυξημένης πολυπλοκότητας, νέων τεχνολογιών και διαφορετικών απαιτήσεων ασφαλούς ναυσιπλοΐας.
ΜΗΝΑΣ ΤΣΑΜΟΠΟΥΛΟΣ: Πώς αλλάζει σήμερα η ναυτιλία και ποιος είναι ο ρόλος των ναυτικών σε αυτή τη μετάβαση;
ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΒΕΡΤΑΡΗ: Η ναυτιλία βρίσκεται ήδη μέσα σε μια βαθιά διαδικασία μετασχηματισμού που επηρεάζει κάθε επίπεδο λειτουργίας της. Δεν μιλάμε πλέον μόνο για σταδιακές αλλαγές, αλλά για μια συνολική αναδιάρθρωση του τρόπου με τον οποίο σχεδιάζονται, λειτουργούν και διαχειρίζονται τα πλοία. Η τεχνολογική πρόοδος, η ενεργειακή μετάβαση προς καθαρότερα καύσιμα και η ψηφιοποίηση των δια δικασιών δημιουργούν ένα νέο επιχειρησιακό μοντέλο, στο οποίο οι ναυτικοί καλούνται να έχουν πολύ ευρύτερο και πιο σύνθετο ρόλο. Δεν αρκεί πλέον η παραδοσιακή τεχνική γνώση. Απαιτούνται ψηφιακές δεξιότητες, κατανόηση νέων συστημάτων, αλλά και ικανότητα δια χείρισης καταστάσεων με αυξημένο βαθμό πολυπλοκότητας και κινδύνου. Στην πραγματικότητα, ο ναυτικός του μέλλοντος δεν είναι μόνο χειριστής μηχανών, αλλά ένας επαγγελματίας που λειτουργεί σε ένα πολυπαραγοντικό περιβάλλον, όπου η ασφάλεια, η τεχνολογία και η περιβαλλοντική ευθύνη συνυπάρχουν καθημερινά.
Μ.ΤΣ.: Πόσο σημαντική είναι η επένδυση στη ναυτική εκπαίδευση;
ΑΝ.Κ.: Η επένδυση στη ναυτική εκπαίδευση είναι σήμερα ένας από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες για το μέλλον της ναυτιλίας. Η εξαγγελία για επενδύσεις ύψους 90 εκατ. ευρώ επιβεβαιώνει ότι η ανάγκη εκσυγχρονισμού του εκπαιδευτικού συστήματος είναι πλέον επιτακτική. Ωστόσο, η σημασία αυτής της επένδυσης δεν περιορίζεται μόνο στην αναβάθμιση των υποδομών ή των προγραμμάτων σπουδών. Συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα του κλάδου να προσελκύσει νέα γενιά ναυτικών, οι οποίοι θα είναι έτοιμοι να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός εντελώς διαφορετικού επαγγελματικού περιβάλλοντος από αυτό του παρελθόντος.
Μ.ΤΣ.: Ποια είναι η εικόνα σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο ως προς τις ανάγκες εκπαίδευσης;
ΑΝ.Κ.: Τα δεδομένα δείχνουν το μέγεθος της πρόκλησης με απόλυτη σαφήνεια. Σύμφωνα με την έκθεση Ντράγκι (2024), περίπου 250.000 ναυτικοί που εργάζονται σε πλοία ευρωπαϊκών συμφερόντων θα χρειαστεί να επανειδικευτούν την επόμενη δεκαετία. Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο αριθμός αυτός μπορεί να εκτοξευτεί έως και τους 800.000 ναυτικούς μέχρι τα μέσα της επόμενης δεκαετίας, ιδιαίτερα αν υλοποιηθούν τα πιο φιλόδοξα σενάρια απανθρακοποίησης. Αυτό σημαίνει ότι η εκπαίδευση δεν είναι μια δευτερεύουσα παράμετρος, αλλά βασική προϋπόθεση για τη λειτουργία της ναυτιλίας στο μέλλον.
Μ.ΤΣ.: Ποιος είναι ο ρόλος των διεθνών πρωτοβουλιών και ο ρόλος του Lloyd’s Register σε αυτή τη μετάβαση;
ΑΝ.Κ.: Αυτήν ακριβώς την ανθρώπινη διάσταση έφερε στο επίκεντρο το Maritime Just Transition Task Force (MJTTF), η πρώτη στο είδος της συμμαχία παγκοσμίως που προέκυψε από τη συνέργεια του Διεθνούς Ναυτιλιακού Επιμελητηρίου (ICS), της Διεθνούς Ομοσπονδίας Εργαζομένων στις Μεταφορές (ITF), του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO) και της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO). Στο πλαίσιο ενός εκπαιδευτικού project του MJTTF, το Lloyd’s Register Maritime Decarbonisation Hub ηγήθηκε της ομάδας εργασίας που στόχο είχε να αποκρυσταλλώσει τις τεχνικές δεξιότητες που απαιτούνται για τα πληρώματα τα οποία θα εργάζονται σε πλοία που θα χρησιμοποιούν μεθανόλη, αμμωνία ή υδρογόνο ως καύσιμο. Ταυτόχρονα, συνέβαλε στον σχεδιασμό εκπαιδευτικών πλαισίων για την ασφαλή διαχείριση των ανωτέρω καυσίμων χαμηλών ή μηδενικών ρύπων άνθρακα.
Την προσπάθεια αυτή συμπλήρωσε το World Maritime University (WMU), το οποίο υλοποίησε το πρόγραμμα «Train-the-Trainer», μια παγκόσμια πρωτοβουλία για την κατάρτιση των εκπαιδευτών γύρω από τα εν λόγω καύσιμα. Εκπρόσωποι από όλη την εφοδιαστική αλυσίδα -κατασκευαστές μηχανών, πλοιοκτήτριες εταιρείες, νηογνώμονες κ.ά.- συμμετείχαν σε εκτεταμένα εργαστήρια και διαβουλεύσεις προκειμένου να χαρτογραφήσουν τον βαθμό γνώσης (knowledge), κατανόησης (understanding) και ικανοτήτων (proficiency) που απαιτεί κάθε νέα μορφή πρόωσης και εναλλακτικό καύσιμο.
Μ.ΤΣ.: Τι περιλαμβάνει η νέα προσέγγιση στην εκπαίδευση;
ΑΝ.Κ.: Η νέα προσέγγιση επικεντρώνεται στη δημιουργία εκπαιδευτικών πλαισίων που ανταποκρίνονται στις ανάγκες καυσίμων χαμηλών ή μηδενικών εκπομπών άνθρακα. Παράλληλα, το πρόγραμμα «Train-the-Trainer» του WMU στοχεύει στην εκπαίδευση των ίδιων των εκπαιδευτών ώστε η γνώση να διαχέεται αποτελεσματικά σε παγκόσμιο επίπεδο και να διασφαλίζεται η ομοιογένεια των προτύπων εκπαίδευσης.
Μ.ΤΣ.: Ποιες είναι οι βασικές προκλήσεις για τα πληρώματα;
ΑΝ.Κ.: Τα νέα καύσιμα αλλάζουν ριζικά το προφίλ κινδύνου στη ναυτιλία. Αυτό σημαίνει ότι τα πληρώματα δεν αντιμετωπίζουν απλώς νέες τεχνολογίες, αλλά και νέες μορφές επικινδυνότητας τόσο στην καθημερινή λειτουργία όσο και σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Παράλληλα, καλούνται να λειτουργούν σε περιβάλλοντα με πολλαπλά ρυθμιστικά πλαίσια και συνεχώς εξελισσόμενα πρωτόκολλα ασφάλειας, γεγονός που αυξάνει σημαντικά την πολυπλοκότητα της εργασίας τους.
Μ.ΤΣ.: Ποιο είναι το βασικό μήνυμα;
ΑΝ.Κ.: Το πιο κρίσιμο συμπέρασμα είναι ότι το μέλλον της ναυτιλίας δεν θα καθοριστεί μόνο από την τεχνολογία ή τα πλοία, αλλά από τους ανθρώπους της. Η επένδυση στις δεξιότητες, στην εκπαίδευση και την εξέλιξη των ναυτικών αποτελεί το πραγματικό θεμέλιο για μια βιώσιμη και ανταγωνιστική ναυτιλία στο μέλλον, ειδικά για την Ευρώπη που ελέγχει το 1/3 του παγκόσμιου tonnage.
Διαβάστε ακόμη
Το νέο κόλπο με τα αδήλωτα POS από Βουλγαρία – Συναγερμός στην ΑΑΔΕ
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα