Η ψηφιακή επανάσταση αλλάζει με ταχύ ρυθμό τον τρόπο λειτουργίας των πλοίων, όμως οι γνώσεις και οι δεξιότητες των ναυτικών δεν εξελίσσονται με την ίδια ταχύτητα. Σε αυτό το συμπέρασμα καταλήγει νέα παγκόσμια μελέτη του World Maritime University (WMU), η οποία πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του Lloyd’s Register Foundation στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος Global Maritime Trends.
Η έρευνα, με τίτλο Digital skills in maritime education and training: A global deep dive into people, skills, and readiness for change, βασίστηκε στις απαντήσεις 532 ναυτικών από 64 χώρες, καθώς και 110 εκπροσώπων της διεθνούς ναυτιλιακής κοινότητας. Τα ευρήματα αναδεικνύουν ένα αυξανόμενο χάσμα ανάμεσα στην τεχνολογική πρόοδο και στην εκπαίδευση των ανθρώπων που καλούνται να διαχειριστούν τα νέα ψηφιακά συστήματα πάνω στα πλοία.
Σύμφωνα με τη μελέτη, περισσότεροι από οκτώ στους δέκα ναυτικούς δηλώνουν ότι εκπαιδεύονται σπάνια ή και καθόλου στη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών. Την ίδια στιγμή, σχεδόν τα δύο τρίτα εκφράζουν την επιθυμία να αναπτύξουν τις σχετικές γνώσεις τους, ωστόσο η απουσία ενός σαφούς ορισμού για το τι ακριβώς περιλαμβάνουν οι «ψηφιακές δεξιότητες» δυσκολεύει την αποτελεσματική κατάρτιση.
Η έρευνα δείχνει ακόμη ότι πολλοί ναυτικοί αισθάνονται ανέτοιμοι όταν καλούνται να χρησιμοποιήσουν αυτοματοποιημένα συστήματα ή εφαρμογές επεξεργασίας δεδομένων. Χαρακτηριστικό είναι ότι μόλις το 13% θεωρεί πως η εκπαίδευση που λαμβάνει στη στεριά ανταποκρίνεται στις πραγματικές απαιτήσεις που αντιμετωπίζει εν πλω.
Παρότι οι φορείς ναυτικής εκπαίδευσης αναγνωρίζουν την ανάγκη προσαρμογής, η πρόοδος παραμένει αργή. Η περιορισμένη χρηματοδότηση, η έλλειψη εξειδικευμένων εκπαιδευτών και η ανάγκη εκσυγχρονισμού του θεσμικού και κανονιστικού πλαισίου αποτελούν βασικά εμπόδια για την αναβάθμιση των προγραμμάτων εκπαίδευσης. Παράλληλα, η μελέτη προειδοποιεί ότι η ψηφιακή μετάβαση μπορεί να διευρύνει τις ανισότητες στον κλάδο, καθώς δεν διαθέτουν όλοι οι οργανισμοί και οι χώρες τους ίδιους οικονομικούς πόρους για επενδύσεις.
Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν και τα ευρήματα του Global Maritime Trends Digital Transition Barometer, το οποίο αξιολογεί την πρόοδο της ψηφιακής μετάβασης στη ναυτιλία. Στον τομέα του ανθρώπινου δυναμικού (People), η βαθμολογία αυξήθηκε στο 38% από 32% το 2025, ωστόσο εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους πιο αδύναμους πυλώνες του δείκτη. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι η τεχνολογία εξελίσσεται ταχύτερα από την ικανότητα των ανθρώπων να την αξιοποιούν με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα.
Ο Director of Technologies του Lloyd’s Register Foundation, Dr Jan Przydatek, επισημαίνει ότι η ψηφιοποίηση μεταβάλλει ριζικά τόσο τον τρόπο εργασίας όσο και τη διαχείριση των κινδύνων στη ναυτιλία. Όπως τονίζει, εάν οι επενδύσεις στην εκπαίδευση των ανθρώπων δεν συμβαδίσουν με τις επενδύσεις στην τεχνολογία, υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργηθούν νέοι κίνδυνοι για την ασφάλεια αντί να αντιμετωπιστούν οι υφιστάμενοι. Προσθέτει ακόμη ότι τα στοιχεία της έρευνας αποδεικνύουν πως τα κενά στις ψηφιακές δεξιότητες επηρεάζουν άμεσα την ασφάλεια και ότι η κάλυψή τους θα ενισχύσει τόσο τις γνώσεις όσο και την αυτοπεποίθηση των ναυτικών.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο Global Client Marketing Director του Lloyd’s Register, Mark Warner. Όπως αναφέρει, η υιοθέτηση των νέων ψηφιακών τεχνολογιών εξελίσσεται ταχύτερα από τον εκσυγχρονισμό των εκπαιδευτικών προτύπων, των προγραμμάτων κατάρτισης και των διαδικασιών πιστοποίησης. Υπογραμμίζει ότι η τεχνολογία μπορεί να βελτιώσει ουσιαστικά την ασφάλεια μόνο όταν οι άνθρωποι γνωρίζουν πώς λειτουργούν τα συστήματα, εμπιστεύονται τα αποτελέσματά τους και είναι σε θέση να αναγνωρίζουν τις περιπτώσεις όπου δεν πρέπει να βασίζονται αποκλειστικά σε αυτά.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του World Maritime University, καθηγητής Maximo Q. Mejia Jr., τονίζει ότι η ψηφιοποίηση της ναυτιλίας αποτελεί ήδη πραγματικότητα και επηρεάζει τον σχεδιασμό, τη λειτουργία και τη συμμόρφωση των πλοίων. Όπως σημειώνει, η επιτυχία του ψηφιακού μετασχηματισμού δεν θα εξαρτηθεί μόνο από τις τεχνολογικές εξελίξεις, αλλά κυρίως από το κατά πόσο οι άνθρωποι της ναυτιλίας θα είναι σε θέση να αξιοποιήσουν αποτελεσματικά τις νέες δυνατότητες.
Η μελέτη καταλήγει με έκκληση για συντονισμένη διεθνή δράση, προτείνοντας την ταχύτερη αναθεώρηση των διεθνών προτύπων ναυτικής εκπαίδευσης, την αύξηση των επενδύσεων στην κατάρτιση των ναυτικών και τη στενότερη συνεργασία μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, ναυτιλιακών εταιρειών, ρυθμιστικών αρχών και της βιομηχανίας, ώστε η ψηφιακή μετάβαση να πραγματοποιηθεί χωρίς να δημιουργούνται νέα κενά στην ασφάλεια και την επιχειρησιακή ετοιμότητα.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.