Τέσσερις κρίσιμοι θαλάσσιοι κόμβοι του παγκόσμιου εμπορίου δέχονται ταυτόχρονα πιέσεις: Ορμούζ, Ερυθρά Θάλασσα (Μπαμπ ελ Μαντέμπ), Μαύρη Θάλασσα και Διώρυγα του Παναμά. Οι εξελίξεις στα τέσσερα αυτά chokepoints αναδιαμορφώνουν τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και αυξάνουν το κόστος μεταφορών, ασφάλισης και ενέργειας.
Η παγκόσμια ναυτιλία και οι εφοδιαστικές αλυσίδες εισέρχονται σε μια νέα περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας, καθώς, για πρώτη φορά μετά την πανδημία και τον πόλεμο στην Ουκρανία τέσσερις από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους του πλανήτη αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα σοβαρές πιέσεις. Στα Στενά του Ορμούζ οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και η δραστική μείωση της κυκλοφορίας πλοίων συνεχίζονται, στην Ερυθρά Θάλασσα (Μπαμπ ελ Μαντέμπ) οι Χούθι ανακοίνωσαν τον αποκλεισμό της ναυσιπλοΐας προς τη Σαουδική Αραβία, στη Μαύρη Θάλασσα οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και δεξαμενόπλοια αυξάνουν τους κινδύνους, ενώ η Διώρυγα του Παναμά περιορίζει τις κρατήσεις διελεύσεων λόγω της λειψυδρίας και της πιθανής ενίσχυσης του φαινομένου Ελ Νίνιο. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός πρωτοφανούς πλέγματος κινδύνων που επηρεάζει τις ροές εμπορίου, το κόστος μεταφοράς, την ασφάλιση φορτίων και τις διεθνείς τιμές της ενέργειας.
Στα Στενά του Ορμούζ, οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και η σχεδόν μηδενική διέλευση πλοίων περιορίζουν μία από τις σημαντικότερες οδούς μεταφοράς πετρελαίου στον κόσμο, ενώ αρκούσαν ακόμα και οι πληροφορίες για πιθανή επιβολή ειδικού τέλους στις διελεύσεις, σε συνδυασμό με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στην περιοχή, για να εκτιναχθούν οι ναύλοι των δεξαμενόπλοιων και τα πολεμικά ασφάλιστρα.
Στην Ερυθρά Θάλασσα, οι απειλές των Χούθι για αποκλεισμό του Μπαμπ ελ Μαντέμπ αναγκάζουν τις ναυτιλιακές να εξετάζουν εκ νέου τον περίπλου της Αφρικής, αυξάνοντας χρόνο και κόστος μεταφοράς. Η εταιρεία διαχείρισης ναυτιλιακών κινδύνων Marisks προειδοποίησε ότι η εξέλιξη αυτή θα πρέπει να αντιμετωπιστεί «ως αξιόπιστη κλιμάκωση της απειλής και όχι ως συνήθης πολεμική ρητορική».
Παραμένει, ωστόσο, ασαφές εάν θα τεθούν σε κίνδυνο όλες οι εξαγωγές αργού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων από το λιμάνι Γιανμπού ή αν ο ναυτικός αποκλεισμός θα αφορά αποκλειστικά τα δεξαμενόπλοια σαουδαραβικών συμφερόντων.
Σύμφωνα με τη Marisks, οι πιθανότεροι αρχικοί στόχοι θα είναι πλοία που ανήκουν, διαχειρίζονται ή ελέγχονται από τη Bahri ή τη Saudi Aramco.
«Προς το παρόν, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ξένα πλοία που πραγματοποιούν εμπορικές συναλλαγές με τη Σαουδική Αραβία αποτελούν νόμιμους στόχους», επισημαίνει η εταιρεία, προσθέτοντας ωστόσο ότι οι μη σαουδαραβικοί διαχειριστές πλοίων θα πρέπει να θεωρούν ότι η έκθεσή τους στον κίνδυνο έχει αυξηθεί.
Εάν οι Χούθι επεκτείνουν τις επιθέσεις τους στα υπερδεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού πετρελαίου (VLCCs), θα μπορούσαν να περιορίσουν σημαντικά τις εξαγωγές αργού της Σαουδικής Αραβίας μέσω του αγωγού East-West προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, μια διαδρομή που παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ.
Εξίσου δραματική η κατάσταση και στη Μαύρη Θάλασσα: Οι επιθέσεις σε πλοία και ενεργειακές εγκαταστάσεις διατηρούν υψηλό το ασφάλιστρο κινδύνου στις μεταφορές της περιοχής. Τα αλλεπάλληλα ουκρανικά πλήγματα σε ρωσικές ενεργειακές υποδομές αποδεικνύονται πολύ πιο σοβαρά από τις συνηθισμένες επιθέσεις με drones σε πετρελαϊκούς τερματικούς σταθμούς, όπως εκείνοι του Νοβοροσίσκ και της Τουάπσε. Οι εκτεταμένες εκρήξεις σε σειρά διυλιστηρίων, από το Ομσκ στη Δυτική Σιβηρία έως το Σαλαβάτ στη Δημοκρατία του Μπασκορτοστάν, αναγκάζουν τη Ρωσία να αυξήσει τις εξαγωγές αργού πετρελαίου, ενώ παράλληλα οδηγείται ακόμη και στην εισαγωγή βενζίνης και ντίζελ.
Για την υλοποίηση αυτής της στρατηγικής, η απρόσκοπτη λειτουργία των θαλάσσιων εμπορικών διαδρομών είναι ζωτικής σημασίας. Ωστόσο, οι παραδόσεις πετρελαϊκών προϊόντων από την Ινδία, που συμφωνήθηκαν έπειτα από ταχύτατες διαπραγματεύσεις, βρίσκονται πλέον σε αυξημένο κίνδυνο εξαιτίας των ουκρανικών επιθέσεων στη Μαύρη Θάλασσα.
Την ίδια στιγμή, επιδεινώνονται και οι σχέσεις της Ρωσίας με την Τουρκία, έναν από τους παραδοσιακούς ενεργειακούς της εταίρους. Μετά την επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, στο Κίεβο, όπου πρότεινε την παροχή εγγυήσεων ασφαλείας για την Ουκρανία στη Μαύρη Θάλασσα, η Μόσχα ανακοίνωσε περιορισμούς στις εισαγωγές ροδάκινων και βερίκοκων από την Τουρκία. Εύκολα γίνεται αντιληπτό ότι εξελίξεις σαν αυτές δημιουργούν συνθήκες ντόμινο στις παγκόσμιας εμπορικές σχέσεις και δοσοληψίες.
Διώρυγα του Παναμά: Σε αυτή την περίπτωση η κλιματική κρίση προστίθεται στους γεωπολιτικούς κινδύνους, καθώς οι περιορισμοί στις διελεύσεις λόγω της χαμηλής στάθμης των υδάτων μειώνουν τη χωρητικότητα του καναλιού.
Σύμφωνα με τη ναυτιλιακή εταιρεία πρακτόρευσης Norton Lilly, η Αρχή της Διώρυγας αναστέλλει προσωρινά μέρος του συστήματος κρατήσεων για τα πλοία που επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν τη θαλάσσια οδό που συνδέει τον Ειρηνικό με τον Ατλαντικό Ωκεανό. Ένας από τους βασικούς λόγους είναι η πιθανή εκδήλωση του καιρικού φαινομένου Ελ Νίνιο, το οποίο ενδέχεται να περιορίσει τις απαραίτητες ροές νερού.
Ο περιορισμός της πρόσβασης στη Διώρυγα του Παναμά έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία και άλλα κρίσιμα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη αντιμετωπίζουν σοβαρές διαταραχές, επιβραδύνοντας το παγκόσμιο εμπόριο και αυξάνοντας το κόστος μεταφορών. Το συμπέρασμα μπορεί να είναι ότι δεν πρόκειται πλέον για μεμονωμένες εστίες κρίσης, αλλά για μια νέα κανονικότητα, όπου γεωπολιτικοί και κλιματικοί παράγοντες λειτουργούν ταυτόχρονα, αναγκάζοντας τις επιχειρήσεις να επανασχεδιάσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού και τα κράτη να επανεξετάσουν τις στρατηγικές τους για την ενεργειακή και εμπορική ασφάλεια.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι οι διαδοχικές ή ταυτόχρονες διαταραχές σε κρίσιμα θαλάσσια περάσματα μπορούν να έχουν δυσανάλογα μεγάλες επιπτώσεις στο παγκόσμιο εμπόριο, πέρα από τις άμεσες απώλειες στις συγκεκριμένες διαδρομές.
Διαβάστε ακόμη
ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ: Το διεθνές χαρτοφυλάκιο που χτίζει ο όμιλος από τη Ρουμανία έως τις ΗΠΑ
ΚΑΥΚΑΣ: Οι επενδύσεις αποδίδουν και ανοίγουν νέο κύκλο ανάπτυξης
Τουρισμός: Πιο last minute από ποτέ το 2026 – Θετικές οι ενδείξεις για ισχυρό δεύτερο μισό της σεζόν
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα