Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ αλλάζει χαρακτήρα. Από μια διαταραχή που τους προηγούμενους μήνες αντιμετωπιζόταν κυρίως ως πρόβλημα της ενεργειακής αγοράς και των δεξαμενόπλοιων, εξελίσσεται πλέον σε ένα ευρύτερο logistics shock για ολόκληρο τον Περσικό Κόλπο, με τα containerships να έχουν σχεδόν εξαφανιστεί από την περιοχή και σημαντικές ροές ξηρού φορτίου να έχουν επίσης καταρρεύσει.
Τα νεότερα στοιχεία που δημοσιεύουν οι Financial Times αποτυπώνουν το μέγεθος της ανατροπής: η κίνηση containerships μέσω του Ορμούζ έχει μειωθεί κατά 94%, ενώ από τις 99 υπηρεσίες που λειτουργούσαν πριν από την πολεμική κρίση έχουν απομείνει μόλις 11. Την ίδια ώρα, τα tankers εξακολουθούν, έστω υπό ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες ασφαλείας, να πραγματοποιούν διελεύσεις. Έτσι διαμορφώνεται στην πράξη ένα «Ορμούζ δύο ταχυτήτων». Το πετρέλαιο εξακολουθεί να βρίσκει περιορισμένες διόδους προς τις διεθνείς αγορές, ενώ το τακτικό container shipping έχει υποχωρήσει δραματικά, καθώς οι μεγάλες ναυτιλιακές γραμμές αποφεύγουν να εκθέσουν πλοία, πληρώματα και φορτία στον αυξημένο γεωπολιτικό και ασφαλιστικό κίνδυνο.
Η εικόνα είναι ιδιαίτερα αισθητή στο Jebel Ali, έναν από τους σημαντικότερους κόμβους μεταφόρτωσης εμπορευματοκιβωτίων παγκοσμίως. Η δραστηριότητα στο λιμάνι έχει περιοριστεί σημαντικά, καθώς η κανονική λειτουργία των liner networks μέσα στον Κόλπο έχει διαταραχθεί. Ήδη στις αρχές Σεπτεμβρίου επιτόπια καταγραφή του Semafor περιέγραφε εξαιρετικά περιορισμένη δραστηριότητα γερανών, σημειώνοντας ότι το Ορμούζ παρέμενε ουσιαστικά κλειστό για τη συμβατική container ναυτιλία.
Το αποτέλεσμα είναι η αναζήτηση εναλλακτικών διαδρομών. Φορτία κατευθύνονται προς λιμάνια που βρίσκονται εκτός του Στενού ή μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ενδιάμεσοι κόμβοι, κυρίως το Khor Fakkan και τη Fujairah στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αλλά και το Sohar και τη Salalah στο Ομάν. Από εκεί, μέρος των εμπορευμάτων μεταφέρεται οδικώς προς τις αγορές του Κόλπου.
Η εικόνα επιβεβαιώνεται και από τις επιχειρησιακές οδηγίες της Maersk. Η εταιρεία έχει αναπτύξει land-bridge λύσεις μέσω Khor Fakkan και Salalah, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις containers που εκφορτώνονται στη Fujairah μεταφέρονται οδικώς προς το Jebel Ali. Παράλληλα, έχει επιβάλλει πρόσθετες χρεώσεις για φορτία της περιοχής, με επιπλέον επιβάρυνση 1.000 δολαρίων ανά container για πλοία που διέρχονται από το Ορμούζ.
Η δεύτερη, λιγότερο ορατή πλευρά της κρίσης αφορά τα dry bulk commodities. Οι εξαγωγές προϊόντων όπως limestone και sulphur έχουν δεχθεί ισχυρό πλήγμα, δείχνοντας ότι η διαταραχή επεκτείνεται βαθύτερα στις εφοδιαστικές αλυσίδες του Κόλπου. Οι Financial Times καταγράφουν μεγάλη πτώση στις συγκεκριμένες ροές, μαζί με άλλα φορτία που υπό φυσιολογικές συνθήκες εξάγονται διά θαλάσσης από την περιοχή.
Ειδικά για το limestone, η έκθεση είναι σημαντική σε παγκόσμιο επίπεδο. Ανάλυση της SSY είχε εκτιμήσει ήδη από τον Μάρτιο ότι περίπου 80% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου limestone μπορούσε να βρεθεί σε κίνδυνο από το de facto κλείσιμο του Ορμούζ και την επικίνδυνη ζώνη στον Κόλπο του Ομάν. Η σημασία του συγκεκριμένου φορτίου ξεπερνά τη ναυλαγορά των bulkers, καθώς χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων στην παραγωγή τσιμέντου και στη χαλυβουργία. Συνεπώς, μια παρατεταμένη διακοπή δεν επηρεάζει μόνο τους ναύλους, αλλά μπορεί να μεταφερθεί στην παραγωγή και στις τιμές πρώτων υλών.
Το βασικό πρόβλημα πλέον είναι ότι οι εναλλακτικές λύσεις δεν μπορούν εύκολα να αντικαταστήσουν το θαλάσσιο δίκτυο που εξυπηρετούσε τον Κόλπο. Τα μικρότερα λιμάνια καλούνται να απορροφήσουν φορτία για τα οποία δεν είχαν σχεδιαστεί, ενώ η οδική μεταφορά αυξάνει το κόστος και τους χρόνους παράδοσης.
Ακόμη και όπου το εμπόριο αρχίζει να προσαρμόζεται, η νέα ισορροπία απέχει πολύ από την προπολεμική κανονικότητα. Στοιχεία για τις container bookings δείχνουν ότι οι εξαγωγείς έχουν αρχίσει να βρίσκουν εναλλακτικές διαδρομές, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει επιστροφή της κανονικής liner κίνησης μέσα από το Ορμούζ.
Αυτό ακριβώς είναι και το νέο στοιχείο της κρίσης. Το Ορμούζ δεν αποτελεί πλέον μόνο βαρόμετρο για το Brent, τα VLCC και την ενεργειακή ασφάλεια. Με τα containerships να έχουν σχεδόν αποχωρήσει, τα bulk commodities να αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα εξαγωγής και τις εφοδιαστικές αλυσίδες να ανασχεδιάζονται μέσω ξηράς και εναλλακτικών λιμένων, η κρίση έχει μετατραπεί σε συνολικό σοκ για το εμπορικό και μεταφορικό σύστημα του Κόλπου.
Διαβάστε ακόμη
Ο δισεκατομμυριούχος συλλέκτης με τους 300 Πικάσο και τους 4.500 πίνακες
Γιατί πουλάει η νοσταλγία; Πώς το παρελθόν έγινε ξανά εμπορική δύναμη
Εξωδικαστικός: «Ασπίδα» για το σπίτι με αντάλλαγμα άλλα ακίνητα – Τι αλλάζει από σήμερα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ