Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Add Newmoney.gr on Google

Το πιο κρίσιμο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη επέστρεψε ξανά στο επίκεντρο της διεθνούς κρίσης. Λίγες μόλις ημέρες μετά τη συμφωνία αποκλιμάκωσης ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη και ενώ οι δύο πλευρές προετοιμάζονταν για τον νέο γύρο διαπραγματεύσεων στην Ελβετία, το Ιράν ανακοίνωσε ότι προχώρησε -εκ νέου- στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, αυξάνοντας κατακόρυφα τη γεωπολιτική ένταση και επαναφέροντας τους φόβους για νέες αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.

Ο παράγοντας Λίβανος

Πίσω από τη νέα απόφαση της Τεχεράνης να πιέσει εκ νέου με τα Στενά του Ορμούζ, βρίσκεται κυρίως η κατάσταση στον Λίβανο, όπου οι συγκρούσεις μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ συνεχίστηκαν παρά τις προσπάθειες για κατάπαυση του πυρός. Η ιρανική στρατιωτική ηγεσία υποστηρίζει ότι οι όροι του μνημονίου κατανόησης που συμφωνήθηκε με τις Ηνωμένες Πολιτείες παραβιάζονται συνεχώς και ότι οι ισραηλινές επιχειρήσεις συνιστούν ευθεία υπονόμευση της διαδικασίας αποκλιμάκωσης.

Για την ακρίβεια, οι συγκρούσεις μεταξύ ισραηλινών δυνάμεων και Χεζμπολάχ όχι μόνο δεν έχουν τερματιστεί, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις παρουσιάζουν νέα κλιμάκωση. Αεροπορικές επιδρομές, ανταλλαγές πυρών και επιθέσεις με ρουκέτες συνεχίζουν να καταγράφονται σχεδόν καθημερινά. Η Τεχεράνη θεωρεί ότι οι εξελίξεις αυτές υπονομεύουν το πνεύμα της συμφωνίας.

Το Ισραήλ από την πλευρά του επιμένει ότι οι επιχειρήσεις του αποτελούν απάντηση σε επιθέσεις της Χεζμπολάχ και διαμηνύει ότι δεν προτίθεται να αποσύρει τις δυνάμεις του από κρίσιμες περιοχές του νότιου Λιβάνου. Πάντως, ο ισραηλινός τηλεοπτικός σταθμός Channel 12 μετέδωσε ότι ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς έδωσαν το Σάββατο 20/6 σαφή εντολή στον ισραηλινό στρατό να σταματήσει τα πυρά στον νότιο Λίβανο.

Σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, η απόφαση ελήφθη σε συνεννόηση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η αμερικανική θέση

Παρά την ανακοίνωση της Τεχεράνης, η αμερικανική στρατιωτική διοίκηση εμφανίζεται να δίνει μια διαφορετική εικόνα για την κατάσταση επί του πεδίου.

Η CENTCOM υποστήριξε ότι η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ συνεχίζεται χωρίς ουσιαστικές διαταραχές, επισημαίνοντας ότι δεκάδες εμπορικά πλοία διέσχισαν κανονικά το πέρασμα μεταφέροντας περισσότερα από 17 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου προς τις διεθνείς αγορές.

Ο εκπρόσωπος της αμερικανικής διοίκησης Τιμ Χόκινς δήλωσε ότι το Ιράν δεν ελέγχει το Ορμούζ και ότι οι αμερικανικές δυνάμεις παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις ώστε να διασφαλίσουν την ελεύθερη διέλευση της εμπορικής ναυτιλίας. Επίσης, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς δήλωσε στο Fox News ότι «δεν υπάρχουν ενδείξεις» πως τα Στενά του Ορμούζ έχουν κλείσει.

Αντίστοιχα, ο Ντόναλντ Τραμπ «χτύπησε» μέσω Truth Social και απείλησε πως αν δεν υπάρξει συμφωνία, τότε θα βάλει διόδια (τέλη διέλευσης) τα οποία και χαρακτήρισε ως «Φύλακας Άγγελος» για τις χώρες της Μέσης Ανατολής. Συγκεκριμένα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι δεν θα επιβάλλονται «διόδια» στα Στενά του Ορμούζ για 60 ημέρες κατά την περίοδο της εκεχειρίας, προειδοποιώντας όμως ότι η Ουάσινγκτον ενδέχεται να επιβάλει χρεώσεις μετά τη λήξη της περιόδου, εφόσον δεν έχει επιτευχθεί συνολική συμφωνία.

Αναλυτικά η ανάρτησή του: «ΔΕΝ θα υπάρχουν ΔΙΟΔΙΑ στο Στενό του Ορμούζ για 60 ημέρες κατά τη διάρκεια της Περιόδου Κατάπαυσης του Πυρός και ΔΕΝ θα υπάρχουν ΔΙΟΔΙΑ μετά τη λήξη της περιόδου των 60 ημερών, εκτός εάν επιβληθούν από και για τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, σε περίπτωση που η συμφωνία δεν ολοκληρωθεί, για υπηρεσίες που παρέχονται ως Φύλακας Άγγελος στις χώρες της Μέσης Ανατολής για σκοπούς αποζημίωσης εξόδων τόσο στο παρελθόν, όσο και στο παρόν και στο μέλλον. Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας σε αυτό το θέμα!!! Πρόεδρος DJT».

Το βέβαιο είναι πως η αντίφαση ανάμεσα στις ανακοινώσεις των διαφορετικών πλευρών αποτυπώνει το εύθραυστο περιβάλλον μέσα στο οποίο εξελίσσεται η νέα διπλωματική προσπάθεια.

Το Ορμούζ ως μοχλός πίεσης

Μέχρι να δοθούν οι ισραηλινές διαταγές και οι αμερικανικές διαψεύσεις, το Μεικτό Επιτελείο των Ενόπλων Δυνάμεων του Ιράν ανακοίνωσε ότι το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ αποτελεί το πρώτο στάδιο μιας ευρύτερης αντίδρασης απέναντι σε όσα χαρακτηρίζει παραβίαση των συμφωνηθέντων. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι εφόσον συνεχιστούν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στην περιοχή, θα εξεταστούν και πρόσθετα μέτρα.

Είναι δεδομένο πως η επιλογή του Ορμούζ μόνο τυχαία δεν είναι. Από τη συγκεκριμένη θαλάσσια αρτηρία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, ενώ σημαντικές ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου κατευθύνονται καθημερινά προς τις διεθνείς αγορές μέσω της ίδιας διαδρομής.

Για τον λόγο αυτό, κάθε απειλή διακοπής της ναυσιπλοΐας προκαλεί άμεσους κραδασμούς στις αγορές ενέργειας, στις μεταφορές και στις εφοδιαστικές αλυσίδες σε ολόκληρο τον κόσμο.

Το βλέμμα στην Ελβετία

Όμως, παρά την κλιμάκωση και την περιρρέουσα αβεβαιότητα, οι διπλωματικοί δίαυλοι παραμένουν ανοιχτοί.

Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών επιβεβαίωσε ότι αντιπροσωπεία της χώρας μεταβαίνει στην Ελβετία για να συμμετάσχει στις τεχνικές συνομιλίες που έχουν προγραμματιστεί για σήμερα Κυριακή 21/6. Στις επαφές αναμένεται να συμμετάσχουν εκπρόσωποι του Πακιστάν και του Κατάρ, χωρών που έχουν διαδραματίσει ενεργό διαμεσολαβητικό ρόλο τους τελευταίους μήνες.

Από αμερικανικής πλευράς, στις συνομιλίες θα συμμετάσχει ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ, ενώ αναμένεται παρουσία και του Τζάρεντ Κούσνερ. Παράλληλα, πληροφορίες αναφέρουν ότι στην Ελβετία μεταβαίνει και ο αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Τζέι Ντι Βανς, γεγονός που υπογραμμίζει τη βαρύτητα που αποδίδει η Ουάσιγκτον στη διαδικασία.

Ανάμεσα στα μέλη της ιρανικής αντιπροσωπείας είναι ο επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, ο επικεφαλής της διπλωματίας Αμπάς Αραγτσί και ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας Αμπντουλνασέρ Χεματί, σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση. «Καλωσορίζουμε την άφιξη ιρανικής αντιπροσωπείας στην Ελβετία», «στο πλαίσιο της εφαρμογής του μνημονίου κατανόησης» που υπεγράφη από τις δυο χώρες, ανέφερε το ελβετικό υπουργείο Εξωτερικών μέσω X.

Στόχος των συνομιλιών είναι να καθοριστούν οι τεχνικές λεπτομέρειες που προβλέπονται στο 60ήμερο πλαίσιο εφαρμογής του μνημονίου ΗΠΑ – Ιράν, το οποίο άνοιξε τον δρόμο για τη μερική αποκλιμάκωση των τελευταίων εβδομάδων.

Ο αρχικός στόχος των ΗΠΑ στις συνομιλίες που πρόκειται να ξεκινήσουν με το Ιράν στην Ελβετία είναι να εξασφαλίσουν τη συμφωνία της Τεχεράνης ώστε οι επιθεωρητές του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA) να επιθεωρήσουν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν για πρώτη φορά μετά τον 12ήμερο πόλεμο του Ιουνίου 2025, σύμφωνα με το ισραηλινό Channel 12. Σε αντάλλαγμα για τη συγκατάθεση του Ιράν να επιτρέψει την επιστροφή των επιθεωρητών στις εγκαταστάσεις, πιθανότατα συμπεριλαμβανομένων Φορντό, Νατάνζ και Ισφαχάν, που βομβαρδίστηκαν από τις ΗΠΑ πέρυσι, οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι διατεθειμένες να αποδεσμεύσουν αρκετά δισεκατομμύρια δολάρια από ιρανικά περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται δεσμευμένα στο Κατάρ. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, τα κεφάλαια αυτά θα χρησιμοποιηθούν από το ιρανικό καθεστώς για την αγορά τροφίμων, φαρμάκων και άλλων ανθρωπιστικών αγαθών.

Το «μνημόνιο κατανόησης» που υπογράφτηκε την Τετάρτη από τα μέρη προέβλεπε την έναρξη διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών προκειμένου να καταλήξουν σε οριστική συμφωνία, με κεντρικό ζήτημα το ιρανικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας. «Προπαρασκευαστικές» συνομιλίες άρχισαν ήδη από χθες, Σάββατο, ανάμεσα σε διπλωμάτες. Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε πως διεξήχθησαν «τεχνικές» συζητήσεις ανάμεσα σε Ιρανούς και Αμερικανούς. Το μεγαλύτερο μέρος του αποθέματος των 440 κιλών ουρανίου του Ιράν, εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60% – ένα μικρό βήμα πριν από το επίπεδο που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικών όπλων – εκτιμάται από τον IAEA ότι φυλάσσεται στην Ισφαχάν, ενώ μικρότερες ποσότητες βρίσκονται στις εγκαταστάσεις Νατάνζ και Φορντό.

Πηγή με γνώση του θέματος δήλωσε στους Times of Israel ότι ο γενικός διευθυντής του IAEA, Ραφαέλ Γκρόσι, αναμένεται να συμμετάσχει στις τεχνικές συνομιλίες σήμερα Κυριακή.

Η γεωπολιτική διάσταση για τις αγορές

Παράλληλα με όλα αυτά, για τις διεθνείς αγορές, το Ορμούζ εξακολουθεί να αποτελεί τον σημαντικότερο δείκτη γεωπολιτικού κινδύνου στη Μέση Ανατολή.

Η προσωρινή συμφωνία ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν είχε οδηγήσει τις τιμές του πετρελαίου σε αισθητή αποκλιμάκωση και είχε βελτιώσει το επενδυτικό κλίμα σε μετοχές, νομίσματα και εμπορεύματα.

Η επανεμφάνιση όμως της τωρινής αβεβαιότητας αναγκάζει επενδυτές και κυβερνήσεις να επαναξιολογήσουν τα σενάρια για την περιοχή. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή στη ναυσιπλοΐα θα μπορούσε να επηρεάσει το κόστος μεταφορών, τις τιμές ενέργειας και τις πληθωριστικές πιέσεις σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η σημασία των συνομιλιών της Κυριακής είναι επομένως πολύ μεγαλύτερη από ένα ακόμη διπλωματικό ραντεβού. Από την έκβασή τους θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό αν η συμφωνία θα παραμείνει ζωντανή ή αν η περιοχή θα επιστρέψει σε μια νέα περίοδο παρατεταμένης αστάθειας.

Η αβεβαιότητα επέστρεψε

Επίσης, η κίνηση της Τεχεράνης να επαναφέρει το Ορμούζ στο επίκεντρο της κρίσης δείχνει ότι η αποκλιμάκωση απέχει ακόμη από το να θεωρηθεί δεδομένη. Παρά τις δημόσιες δεσμεύσεις για διάλογο και παρά την προετοιμασία των συνομιλιών στην Ελβετία, η πραγματικότητα στο πεδίο εξακολουθεί να καθορίζει τις εξελίξεις.

Η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με την πρώτη μεγάλη δοκιμασία της. Το αν οι δύο πλευρές θα καταφέρουν να διατηρήσουν ανοικτό τον δρόμο της διαπραγμάτευσης ή αν η ένταση θα κυριαρχήσει ξανά, θα φανεί μέσα στις επόμενες ημέρες.

Μέχρι τότε, τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν το πιο ισχυρό γεωπολιτικό χαρτί της Τεχεράνης, οι αγορές θα παρακολουθούν με νευρικότητα κάθε νέα εξέλιξη και ολόκληρος ο πλανήτης κρατά ξανά την ανάσα του για τη συνέχεια. Μπορεί αυτό να αποτελεί δημοσιογραφικό κλισέ, αλλά η διεθνής διπλωματία -κάποιες φορές- «τρέφεται» και με αυτά…

Διαβάστε ακόμη 

Barclays: Η νέα αυστηρή στροφή των κεντρικών τραπεζών απειλεί το ράλι των χρηματιστηρίων

Δάνεια του Νόμου Κατσέλη: Ο πόλεμος των τόκων (πίνακας)

Ευρώπη: Η Ελλάδα στις κορυφαίες χώρες για καθαρά νερά κολύμβησης – Τι δείχνει νέα έκθεση για παραλίες, λίμνες, ποτάμια

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα