«Ήταν δίκαιο, γίνεται πράξη». Για πρώτη φορά, μια Ανεξάρτητη Αρχή — το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο— θα βάζει «στο ζύγι» τις προεκλογικές υποσχέσεις των κομμάτων, μετρώντας το κόστος τους πριν ανοίξουν οι κάλπες.
Το νέο πλαίσιο, που ανακοινώθηκε στις 30 Ιουλίου 2026, θα αλλάξει τους κανόνες του προεκλογικού παιχνιδιού στην Ελλάδα. Είναι μια απάντηση σε δεκαετίες αναντιστοιχίας ανάμεσα στα λόγια και στα έργα της πολιτικής τάξης. Από το «13η-14η σύνταξη» και το «λεφτά υπάρχουν» μέχρι το «παραλάβαμε καμένη γη», «δεν υπάρχει σάλιο» ή «μαζί τα φάγαμε», οι Έλληνες έχουν μάθει να πληρώνουν το τίμημα για «λόγια του αέρα». Το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ όπως θα μάθουμε να το λέμε πια) αναλαμβάνει να κάνει την κοστολόγηση εξαγγελιών και υποσχέσεων, απαντώντας στο «δη δει χρημάτων» όταν έρχεται η ώρα επιλογών και αποφάσεων.
Τι αλλάζει στις εκλογές με το ΕΔΣ
Δε σημαίνει όμως ότι το ΕΔΣ θα κάνει τον «διαιτητή» ή τον «δικτάτορα» των αριθμών. Δημοκρατία, σημαίνει δικαίωμα στην πολιτική άποψη, αλλά και στην αλήθεια!
Τι θα κάνει το ΕΔΣ στην πράξη;
1. Κοστολόγηση πριν την κάλπη
Από την 1η Νοεμβρίου 2026, τα πολιτικά κόμματα θα μπορούν να υποβάλλουν προτάσεις πολιτικής προς κοστολόγηση στο ΕΔΣ. Κάθε κόμμα δικαιούται να καταθέσει έως 10 μέτρα, τα οποία θα αξιολογηθούν με βάση τον δημοσιονομικό τους αντίκτυπο. Οι αιτήσεις πρέπει να υποβληθούν το αργότερο 120 ημέρες πριν από τις εκλογές, ενώ το ΕΔΣ δεν θα παραδίδει αποτελέσματα κατά τον τελευταίο μήνα πριν από την ψηφοφορία.
2. Εθελοντική συμμετοχή
Η συμμετοχή των κομμάτων είναι εθελοντική, όπως προβλέπει ο νόμος 4270/2014. Ωστόσο, η άρνηση ενός κόμματος να θέσει προς κοστολόγηση τα «γαλαντόμα» μέτρα του θα αξιολογείται από την κοινή γνώμη. Με άλλα λόγια: η διαδικασία δεν είναι υποχρεωτική, αλλά η αποφυγή της έχει πολιτικό κόστος.
3. Εμπιστευτικότητα μέχρι την έγκριση
Μετά την υποβολή των αιτημάτων, το ΕΔΣ θα δημοσιοποιεί μόνο τον αριθμό των μέτρων που κατέθεσε κάθε κόμμα — όχι το περιεχόμενό τους. Η τελική εκτίμηση θα δημοσιεύεται μόνο εφόσον το κόμμα αποδεχθεί εγγράφως την κοστολόγηση. Έτσι, κανένα κόμμα δεν θα βρεθεί προ εκπλήξεων με δημοσιευμένες εκτιμήσεις που δεν έχει εγκρίνει.
4. Διεθνής τεχνογνωσία, ελληνική εφαρμογή
Οι προτάσεις υποβάλλονται σε τυποποιημένη φόρμα, με βάση το Τεχνικό Υπόμνημα που εκπονήθηκε με τεχνική βοήθεια (TSI) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και με βάση τις βέλτιστες πρακτικές ανεξάρτητων δημοσιονομικών αρχών σε χώρες όπως η Ολλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Αυστραλία.
Στον Καναδά μάλιστα, αξίζει να σημειωθεί, τα κόμματα πληρώνουν για να λάβουν τη «σφραγίδα» ότι τα μέτρα τους είναι σοβαρά κοστολογημένα. Στην Ελλάδα, το ΕΔΣ κάνει δωρεάν αυτή τη δουλειά — αρκεί τα κόμματα να τη ζητήσουν.
5. Διαφάνεια χωρίς «καρφώματα»
Οι ερωτήσεις και οι απαντήσεις μεταξύ κομμάτων και ΕΔΣ θα αναρτώνται στον ιστότοπο του θεσμού, χωρίς να αναφέρεται ποιο κόμμα κατέθεσε ποια ερώτηση. Οι διευκρινίσεις μπορούν να σταλούν έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026, με το ΕΔΣ να δεσμεύεται να απαντήσει έως τις 31 Οκτωβρίου 2026.
Η διαδικασία βήμα-βήμα
Κάθε κόμμα ορίζει έναν εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπο, ο οποίος υποβάλλει τις προτάσεις μέσω τυποποιημένου εντύπου. Το ΕΔΣ επιβεβαιώνει την κατανόηση των αιτημάτων, μπορεί να ζητήσει διευκρινίσεις και, εφόσον χρειαστεί, συνεργάζεται με φορείς όπως η ΑΑΔΕ, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, η ΕΛΣΤΑΤ, ο e-ΕΦΚΑ και άλλοι.
Η τελική εκτίμηση αποστέλλεται στο κόμμα, το οποίο αποφασίζει αν θα τη δημοσιοποιήσει. Αν δεν το κάνει, το ΕΔΣ δεν θα δημοσιεύσει την κοστολόγηση — εκτός αν παρέλθει εύλογο χρονικό περιθώριο χωρίς απάντηση, οπότε διατηρεί το δικαίωμα να το κάνει για λόγους διαφάνειας.
Τι μέτρα μπορούν να κοστολογηθούν
Το ΕΔΣ δίνει προτεραιότητα σε μέτρα με σημαντικό δημοσιονομικό αποτύπωμα (άνω των 50 εκατ. ευρώ ετησίως), όπως:
• Φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων
• Έμμεση φορολογία και ειδικοί φόροι κατανάλωσης
• Κοινωνικές μεταβιβάσεις και επιδόματα
• Μισθολογικά θέματα του δημόσιου τομέα
• Αναπροσαρμογές συντάξεων
Αντίθετα, μέτρα όπως αμυντικές προμήθειες, μεγάλα έργα υποδομών ή πολύπλοκες παρεμβάσεις με υψηλή αβεβαιότητα μπορούν να εξαιρεθούν ή να εξεταστούν μόνο κατ’ εξαίρεση.
Η μέθοδος: Στατικές και συμπεριφορικές επιπτώσεις
Το ΕΔΣ ακολουθεί ευρωπαϊκά πρότυπα, εκτιμώντας πρώτα τη στατική επίπτωση (την άμεση μεταβολή στα έσοδα ή τις δαπάνες) και, εφόσον υπάρχουν αξιόπιστα δεδομένα, ενσωματώνει και τις άμεσες συμπεριφορικές επιδράσεις (π.χ. πώς αλλάζει η φορολογική συμμόρφωση και η φορολογητέα βάση όταν αλλάζει ο φορολογικός συντελεστής). Οι ευρύτερες μακροοικονομικές επιδράσεις (second-round effects) δεν αποτελούν μέρος της βασικής κοστολόγησης, αλλά το ΕΔΣ μπορεί να δώσει ποιοτική αξιολόγηση εφόσον στηρίζεται σε έγκυρη βιβλιογραφία.
Το χρονοδιάγραμμα για τις εκλογές του 2027
Για το εκλογικό έτος 2027, το ΕΔΣ ενθαρρύνει τα κόμματα να υποβάλουν τις προτάσεις τους το συντομότερο δυνατό από την 1η Νοεμβρίου 2026 έως τέσσερις μήνες πριν από τις εκλογές. Λόγω των περιορισμένων πόρων του θεσμού, αιτήσεις που υποβάλλονται κοντά στην καταληκτική ημερομηνία θα υπόκεινται σε ιεράρχηση με βάση την προτεραιότητα που ορίζει το ίδιο το κόμμα.
Βασική προϋπόθεση, η συμμετοχή
«Για πρώτη φορά στη χώρα μας θεσμοθετείται η κοστολόγηση προτάσεων πολιτικών κομμάτων από Ανεξάρτητη Αρχή», τόνισε η πρόεδρος του ΕΔΣ, Αναστασία Μιαούλη. «Μεθοδολογικά συνεπείς και ανεξάρτητες ποσοτικοποιήσεις επιτρέπουν καλύτερη αξιολόγηση των πολιτικών προγραμμάτων. Βοηθούν τους πολίτες να κατανοήσουν τις πιθανές δημοσιονομικές συνέπειες προεκλογικών προτάσεων και αναβαθμίζουν την ποιότητα του δημοκρατικού διαλόγου», όπως υπογραμμίζει.
Ωστόσο, όπως προσθέτει η κυρία Μιαούλη, η διαδικασία «προϋποθέτει, πάνω απ’ όλα, την ίδια τη στήριξη των πολιτικών κομμάτων, καθώς η συμμετοχή στη διαδικασία είναι απολύτως εθελοντική».
Το ζήτημα συνεπώς είναι θα δούμε άραγε τους πρωταγωνιστές της πολιτικής σκηνής να συνωστίζονται στο ΕΔΣ για να αποδείξουν τη σοβαρότητά τους, ή θα προτιμήσουν την ασφάλεια του «μπαλκονιού», κρύβοντας τις εξαγγελίες μακριά από τα φώτα της πραγματικής οικονομίας;
Η απάντηση θα δοθεί τους επόμενους μήνες. Το ΕΔΣ έχει στήσει τη ζυγαριά. Τα κόμματα καλούνται να ανεβάσουν τα προγράμματά τους. Και οι πολίτες — για πρώτη φορά — θα μπορούν να δουν όχι μόνο τι τους υπόσχονται, αλλά και πόσο κοστίζει αυτή η υπόσχεση. Και αυτό γιατί, στην Δημοκρατία, δεν είναι «θέμα άποψης» ανεδαφικές θέσεις όπως πχ αν «1+1 κάνει 2 ή 11». Θέμα άποψης είναι αν το «2» είναι λίγο ή πολύ και θέμα επιλογής, στη συνέχεια, είναι αν και πώς γίνεται -ξεκινώντας από την πραγματική και δεδομένη βάση- «από το 2 να φτάσουμε στο 11».
Διαβάστε ακόμη
Ποιοι δασμοί; Αμείωτες οι αγορές από Κίνα παρά τα 3 ευρώ καπέλο
Πώς η Village βγήκε από τη δική της Οδύσσεια και κέρδισε το στοίχημα της μεγάλης οθόνης
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.