Την ανάγκη να μην υπάρξει εφησυχασμός μετά την επιστροφή της Ελλάδας στην επενδυτική βαθμίδα, αλλά να συνεχιστούν η δημοσιονομική υπευθυνότητα, οι μεταρρυθμίσεις και οι επενδύσεις, θέτει ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, προειδοποιώντας παράλληλα ότι η μάχη κατά του πληθωρισμού παραμένει η πρώτη προτεραιότητα της νομισματικής πολιτικής.
Σε συνέντευξή του στο Κανάλι της Βουλής και στην εκπομπή «Βουλής Βήμα», ο κ. Στουρνάρας έστειλε μήνυμα προσοχής ενόψει μιας περιόδου κατά την οποία η ευρωπαϊκή οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με υψηλότερες τιμές ενέργειας, γεωπολιτικές εντάσεις, μεγάλες δημοσιονομικές ανάγκες και επενδύσεις τρισεκατομμυρίων στην τεχνητή νοημοσύνη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η αναφορά του στη στάση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Όπως είπε, έχει ζητήσει να υπάρχει προσοχή στις αποφάσεις για τα επιτόκια, καθώς μια νέα αύξηση επηρεάζει άμεσα το κόστος δανεισμού. Την ίδια στιγμή, όμως, υπογράμμισε ότι η διατήρηση του πληθωρισμού κοντά στον στόχο του 2% αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας για τους πιο ευάλωτους πολίτες.
«Το χειρότερο από όλα είναι να αφήσουμε να ξεφύγει ο πληθωρισμός. Αυτό είναι που θα χτυπήσει τον ευάλωτο πολίτη», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο πληθωρισμός, τα επιτόκια και η Ελλάδα
Ο διοικητής της ΤτΕ εξήγησε ότι η σημερινή πληθωριστική εικόνα δεν οφείλεται μόνο στην προσφορά, δηλαδή στις ενεργειακές πιέσεις και στις γεωπολιτικές εξελίξεις, αλλά και στη ζήτηση. Σε παγκόσμιο επίπεδο, όπως είπε, η δημοσιονομική επέκταση αρκετών χωρών, σε συνδυασμό με τις τεράστιες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη, δημιουργούν πρόσθετες πιέσεις.
Στην Ελλάδα, ωστόσο, υπάρχει ένας επιπλέον παράγοντας: η ισχυρή ζήτηση. Ο κ. Στουρνάρας συνέδεσε το γεγονός ότι ο ελληνικός πληθωρισμός παραμένει υψηλότερος από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο με την υπερβάλλουσα ζήτηση σε σχέση με την παραγωγική δυναμικότητα της οικονομίας, αναφέροντας χαρακτηριστικά την ισχύ του τουρισμού.
Στο σημείο αυτό έβαλε και τον δημοσιονομικό παράγοντα στην εξίσωση. Η Ελλάδα, όπως τόνισε, δεν έχει την πολυτέλεια να ξεχάσει το παρελθόν της. Η χώρα μπορεί να έχει βελτιώσει σημαντικά τη θέση της, όμως το υψηλό δημόσιο χρέος εξακολουθεί να επιβάλλει προσοχή.
«Δεν πρέπει ποτέ να υποπέσουμε στο σφάλμα που είχαμε υποπέσει τότε», είπε, αναφερόμενος στην περίοδο της κρίσης χρέους.
Το «κλειδί» της επενδυτικής βαθμίδας
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στα οφέλη από την αναβάθμιση της Ελλάδας στην επενδυτική βαθμίδα. Όπως εξήγησε, η βελτίωση της πιστοληπτικής εικόνας της χώρας μεταφράζεται σε χαμηλότερο κόστος δανεισμού και όχι μόνο για το Δημόσιο.
Ο ίδιος υπολόγισε ότι η μείωση της διαφοράς απόδοσης των ελληνικών ομολόγων έναντι των γερμανικών προσεγγίζει τη μία ποσοστιαία μονάδα σε σχέση με την περίοδο πριν από την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας. Με δημόσιο χρέος της τάξης των 340 δισ. ευρώ, εξήγησε, μία ποσοστιαία μονάδα αντιστοιχεί θεωρητικά σε 3,4 δισ. ευρώ.
Το επόμενο στοίχημα, σύμφωνα με τον διοικητή της ΤτΕ, είναι η κατηγορία Α. Για να επιτευχθεί, χρειάζονται συνέχιση της δημοσιονομικής υπευθυνότητας, μεταρρυθμίσεις και βελτίωση των θεσμών, με ιδιαίτερη έμφαση στη Δικαιοσύνη.
Από τα «κόκκινα» δάνεια στη στεγαστική πίεση
Η συζήτηση επεκτάθηκε και στον δανεισμό, με τον κ. Στουρνάρα να αναγνωρίζει ότι τα υψηλότερα επιτόκια δυσκολεύουν την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και μπορούν να επιβαρύνουν νοικοκυριά που ήδη αντιμετωπίζουν πιέσεις.
Η σύνδεση με τα κόκκινα δάνεια είναι άμεση: κάθε αύξηση του κόστους εξυπηρέτησης ενός δανείου αυξάνει την πίεση στους δανειολήπτες. Ωστόσο, ο διοικητής έθεσε ως βασική προτεραιότητα την αποτροπή μιας νέας γενικευμένης πληθωριστικής κρίσης, καθώς αυτή θα έπληττε ακόμη περισσότερο τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται ταχύτερα από την υπόλοιπη Ευρώπη και ότι οι πραγματικοί μισθοί έχουν αυξηθεί, αναγνωρίζοντας πάντως ότι υπάρχουν νοικοκυριά τα οποία δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν την ακρίβεια. Για αυτά, όπως είπε, απαιτείται στοχευμένη κοινωνική και προνοιακή πολιτική.
Το «στοίχημα» μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
Με το Ταμείο Ανάκαμψης να ολοκληρώνει τον κύκλο του, η επόμενη ημέρα αποτελεί, κατά τον κ. Στουρνάρα, «δοκιμασία ωριμότητας».
Τα διαθέσιμα κονδύλια δεν σταματούν να παράγουν αποτέλεσμα από τη μία ημέρα στην άλλη. Υπάρχουν έργα που συνεχίζονται, υπόλοιπα του προηγούμενου ΕΣΠΑ, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχουν τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης που έχουν ήδη εγκριθεί και θα συνεχίσουν να διοχετεύονται στην οικονομία.
Το ζητούμενο, όμως, είναι η Ελλάδα να μην επιστρέψει σε ένα μοντέλο ανάπτυξης που στηρίζεται αποκλειστικά στην κατανάλωση.
«Δεν είμαστε πια μόνο τουρισμός και ναυτιλία»
Εδώ βρίσκεται ίσως μία από τις σημαντικότερες επισημάνσεις του διοικητή της ΤτΕ. Το παραγωγικό μοντέλο της χώρας, όπως υποστήριξε, έχει αλλάξει σημαντικά.
Οι ελληνικές εξαγωγές έχουν υπερδιπλασιαστεί ως ποσοστό του ΑΕΠ σε σχέση με το παρελθόν, προσεγγίζοντας πλέον το 50%, ενώ ισχυρή παρουσία έχουν ελληνικές επιχειρήσεις στους κλάδους των φαρμάκων, των τσιμέντων, της χημικής βιομηχανίας, της χαλυβουργίας και των σωλήνων.
Ειδική αναφορά έκανε στα φάρμακα, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα παράγει περίπου το 10% των φαρμάκων της Ευρώπης, ενώ το ελληνικό ΑΕΠ αντιστοιχεί σε ποσοστό μικρότερο του 2% του ευρωπαϊκού.
Το πρόβλημα, όμως, παραμένει στο εξωτερικό ισοζύγιο, καθώς οι αυξημένες εξαγωγές συνοδεύονται από υψηλές εισαγωγές. Εκεί ο κ. Στουρνάρας εντοπίζει περιθώρια κυρίως στην ενέργεια: περισσότερα δίκτυα και αποθήκευση ενέργειας θα μπορούσαν να περιορίσουν την ανάγκη εισαγωγών καυσίμων.
Χαμηλή αποταμίευση και δημογραφικό
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει και το ζήτημα της χαμηλής ιδιωτικής αποταμίευσης. Ο διοικητής της ΤτΕ υποστήριξε ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να αποταμιεύει λιγότερο από όσο χρειάζεται, συνδέοντας το ζήτημα και με το ασφαλιστικό και το δημογραφικό.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στα επαγγελματικά ταμεία, χαρακτηρίζοντας τις πρόσφατες αλλαγές μία από τις σημαντικές τομές που μπορούν να ενισχύσουν την αποταμίευση και να δημιουργήσουν πρόσθετο εισόδημα για τους μελλοντικούς συνταξιούχους.
Το δημογραφικό, όπως είπε, αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες μακροπρόθεσμες προκλήσεις, καθώς η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με σημαντική μείωση του πληθυσμού.
Στο στόχαστρο και η Ευρώπη
Ο κ. Στουρνάρας δεν παρέλειψε να αναφερθεί στην ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και στις εκθέσεις των Μάριο Ντράγκι και Ενρίκο Λέτα. Όπως είπε, οι προτάσεις τους δεν είναι καινούργιες για τις κεντρικές τράπεζες, αλλά οι δύο εκθέσεις συγκέντρωσαν τις προκλήσεις της Ευρώπης σε ένα σαφές σχέδιο: άρση των εμποδίων στην ενιαία αγορά, ενίσχυση των επενδύσεων, ολοκλήρωση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών και της Τραπεζικής Ένωσης.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι η έλλειψη προτάσεων αλλά η ταχύτητα υλοποίησης. Τα διαφορετικά εθνικά συμφέροντα και οι απαιτούμενες συμφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών καθυστερούν την εφαρμογή των αλλαγών.
Ψηφιακό ευρώ, τεχνητή νοημοσύνη και «νέο» χρήμα
Στην κορυφή των προκλήσεων για τις κεντρικές τράπεζες τοποθετεί ο διοικητής της ΤτΕ και την τεχνολογική αλλαγή. Το ψηφιακό ευρώ, όπως εξήγησε, θα αποτελεί χρήμα κεντρικής τράπεζας σε ψηφιακή μορφή, δηλαδή ηλεκτρονικό αντίστοιχο των μετρητών, και όχι απλώς μία ακόμη κάρτα πληρωμών.
Κατά τον κ. Στουρνάρα, η ανάπτυξή του συνδέεται και με την ανάγκη να διατηρηθεί ο ρόλος του δημόσιου χρήματος σε μια εποχή όπου αυξάνονται τα ιδιωτικά ψηφιακά μέσα πληρωμών και τα κρυπτονομίσματα.
Παράλληλα, η Τράπεζα της Ελλάδος έχει αρχίσει να αξιοποιεί τεχνητή νοημοσύνη, ενώ επενδύει και στην ασφάλεια των συστημάτων της. Ο διοικητής προειδοποίησε ότι οι κυβερνοεπιθέσεις αποτελούν αυξανόμενο κίνδυνο, καθώς η νέα τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί και από επιτιθέμενους.
«Η Ελλάδα δεν είναι πλέον η χαμένη περίπτωση»
Το μήνυμα με το οποίο ουσιαστικά έκλεισε η οικονομική αποτίμηση του κ. Στουρνάρα είναι ότι η Ελλάδα έχει αλλάξει, αλλά δεν έχει ολοκληρώσει τη διαδρομή.
Όπως είπε, πλέον καλείται διεθνώς να παρουσιάσει την εμπειρία της σε χώρες που θέλουν να καταλάβουν πώς μια οικονομία που βρέθηκε στο επίκεντρο μιας βαθιάς κρίσης κατάφερε να επιστρέψει στην επενδυτική βαθμίδα και να ενισχύσει τις εξαγωγές και τις επενδύσεις της.
Ωστόσο, ο ίδιος έβαλε μια σαφή προϋπόθεση: η πρόοδος δεν πρέπει να οδηγήσει σε εφησυχασμό.
«Πρέπει να φτάσουμε σε αναβάθμιση Α», ανέφερε, προσδιορίζοντας ως βασικούς άξονες τη δημοσιονομική ευθύνη, τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, τις μεταρρυθμίσεις, τη Δικαιοσύνη, τη μείωση της γραφειοκρατίας και τη σύνδεση του ιδιωτικού τομέα με την παιδεία, την έρευνα και την τεχνολογία.
Και μέσα σε ένα περιβάλλον αυξημένης διεθνούς αβεβαιότητας, το μήνυμα του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος είναι ότι η επόμενη φάση δεν θα κριθεί μόνο από την πορεία των επιτοκίων ή του πληθωρισμού, αλλά από το κατά πόσο η χώρα θα αξιοποιήσει την περίοδο σταθερότητας για να αλλάξει οριστικά το παραγωγικό της μοντέλο.
Διαβάστε ακόμη
«Ανακαινίζω»: Μέσα στον Οκτώβριο ο φάκελος και ο έλεγχος για την επιδότηση έως 36.000 ευρώ
Ποιος αγοράζει τις χαμένες βαλίτσες των αεροδρομίων;
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.