Πόσο εύκολα μπορεί μια ψευδής αφήγηση να διαμορφώσει την άποψή μας για την πολιτική, τη μετανάστευση, την οικονομία ή την κλιματική αλλαγή; Και τι αλλάζει σε μια εποχή όπου το παραπλανητικό περιεχόμενο μπορεί να δημιουργείται πλέον μαζικά με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης; Σε αυτά τα ερωτήματα επιχειρεί να απαντήσει νέα έρευνα του Mediterranean Digital Media Observatory (MedDMO), η οποία θα πραγματοποιηθεί σε Ελλάδα, Κύπρο και Μάλτα, με τη συμμετοχή πολιτών διαφορετικών ηλικιακών ομάδων.
Στόχος της μελέτης δεν είναι μόνο να καταγράψει κατά πόσο οι πολίτες έρχονται αντιμέτωποι με φαινόμενα παραπληροφόρησης, αλλά κυρίως να εξετάσει αν και με ποιον τρόπο αυτά επηρεάζουν τις αντιλήψεις, τις στάσεις και τις επιλογές τους.
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκονται κρίσιμα κοινωνικά ζητήματα, όπως η πολιτική, η μετανάστευση, η δημόσια υγεία, η οικονομία και η κλιματική αλλαγή.
«Σήμερα είναι πλέον εμφανείς οι επιπτώσεις της παραπληροφόρησης σε πολλούς κρίσιμους τομείς και λειτουργίες της κοινωνίας, όπως η δημόσια υγεία, η κοινωνική συνοχή και οι δημοκρατικές διαδικασίες. Για αυτό είναι σημαντικό να μελετηθεί ο άμεσος αντίκτυπός της σε κάθε πολίτη», αναφέρει μιλώντας αποκλειστικά στο ertnews.gr ο Ανδρέας Βέγλης, επιστημονικά υπεύθυνος της ομάδας του ΑΠΘ στο MedDMO, καθηγητής και διευθυντής του Εργαστηρίου Εφαρμογών Πληροφορικής στα ΜΜΕ του Τμήματος Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Η νέα εποχή των deepfakes και του συνθετικού περιεχομένου
Ιδιαίτερη έμφαση στη μελέτη δίνεται στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη (generative AI) και στα deepfakes, καθώς η ταχύτατη εξέλιξη των εργαλείων δημιουργίας συνθετικού περιεχομένου προσφέρει νέες δυνατότητες για την παραγωγή ψευδών εικόνων, βίντεο και παραπλανητικών αφηγήσεων.
«Η παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη παρουσιάζει εκθετική πρόοδο και χρησιμοποιείται ήδη για την παραγωγή ψευδούς περιεχομένου», σημειώνει ο Ανδρέας Βέγλης.
Όπως εξηγεί, η έρευνα θα εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο η AI επηρεάζει τις εκστρατείες παραπληροφόρησης, αλλά και το κατά πόσο οι πολίτες μπορούν να αναγνωρίσουν περιεχόμενο που έχει δημιουργηθεί ή τροποποιηθεί μέσω deepfakes.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέες προκλήσεις, καθώς η διάκριση ανάμεσα στο πραγματικό και το τεχνητά παραγόμενο περιεχόμενο γίνεται ολοένα δυσκολότερη.
Έρευνα σε ηλικίες και περιοχές για τον εντοπισμό ευάλωτων ομάδων
Η πρώτη φάση του προγράμματος περιλαμβάνει δύο βασικές ερευνητικές δράσεις.
Η πρώτη θα επικεντρωθεί στον εντοπισμό των θεματικών πεδίων στα οποία η παραπληροφόρηση φαίνεται να έχει τον μεγαλύτερο αντίκτυπο.
Η δεύτερη θα εξετάσει ποιες ηλικιακές ομάδες και ποιες γεωγραφικές περιοχές εμφανίζονται περισσότερο ευάλωτες απέναντι σε ψευδείς πληροφορίες και παραπλανητικές αφηγήσεις.
Για την υλοποίηση της μελέτης θα χρησιμοποιηθούν διαδικτυακά ερωτηματολόγια, συνεντεύξεις και πειραματικές έρευνες, ώστε να καταγραφούν διαφορετικές διαστάσεις του φαινομένου.
Δημιουργείται κοινότητα πολιτών για συνεχή παρακολούθηση
Παράλληλα, το MedDMO σχεδιάζει τη δημιουργία μιας ευρύτερης δεξαμενής πολιτών, οι οποίοι θα μπορούν να συμμετέχουν και σε μελλοντικές έρευνες καθ’ όλη τη διάρκεια των επόμενων δυόμισι ετών.
Όπως επισημαίνει ο κ. Βέγλης, το πεδίο της παραπληροφόρησης «μεταλλάσσεται συνεχώς», γεγονός που σημαίνει ότι νέες μορφές και τεχνικές παραπλάνησης μπορεί να δημιουργήσουν πρόσθετες ερευνητικές ανάγκες στο μέλλον.
Οι πολίτες που ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν μπορούν να εγγραφούν μέσω ηλεκτρονικής φόρμας, παρέχοντας βασικά δημογραφικά στοιχεία και email επικοινωνίας.
Η διαδικασία έχει εγκριθεί από την Επιτροπή Ηθικής και Δεοντολογίας της Έρευνας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Το MedDMO αποτελεί συνεργασία fact-checkers, ακαδημαϊκών ερευνητών και ειδικών στον ψηφιακό γραμματισμό από την Ελλάδα, την Κύπρο και τη Μάλτα και συμμετέχει στο ευρωπαϊκό δίκτυο EDMO (European Digital Media Observatory), με στόχο τη μελέτη και την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης.
Διαβάστε ακόμη
Τέλος εποχής για τον Άντονι Βακαρέλο στον οίκο Yves Saint Laurent – Τι σημαίνει για την Kering
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ