Έντεκα διαφορές στον τρόπο που θα ρυθμίζουν τα δάνεια οι servicers (πίνακας)

Μια διαφορετική ματιά για τον τρόπο που θα λειτουργούν οι servicers υιοθετεί το Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών.
Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις δεν αντικαθιστούν εξ ολοκλήρου το υφιστάμενο πλαίσιο για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους, αλλά το συμπληρώνουν και το ενισχύουν αισθητά, μετατρέποντας σε αρκετές περιπτώσεις υφιστάμενες δυνατότητες ή εποπτικές υποχρεώσεις σε σαφέστερους και περισσότερο δεσμευτικούς κανόνες. Η βασική διαφοροποίηση εντοπίζεται στη διμερή ρύθμιση οφειλών, στην προστασία του συνεπούς οφειλέτη, στη διαφάνεια και εποπτεία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), καθώς και στην πληροφόρηση και προστασία των οφειλετών.

Ως προς τη διμερή ρύθμιση οφειλών, το ισχύον πλαίσιο βασίζεται κυρίως στον Κώδικα Δεοντολογίας του ν. 4224/2013, ο οποίος προβλέπει συγκεκριμένα στάδια επικοινωνίας, συλλογής στοιχείων και εξέτασης λύσεων ρύθμισης. Η προτεινόμενη μεταβολή εισάγει αυτοτελή και τυποποιημένη νομοθετική διαδικασία, με σαφείς προθεσμίες και συγκεκριμένες υποχρεώσεις των μερών. Ο πιστωτής θα πρέπει να απαντά εντός τριών μηνών, να υποβάλλει βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση ή αιτιολογημένη απόρριψη, ενώ η συνολική διαδικασία δεν θα μπορεί να υπερβαίνει τους έξι μήνες. Παράλληλα, προβλέπεται ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή που μπορεί να ζητηθεί για την επίτευξη ρύθμισης. Επομένως, η σημαντικότερη αλλαγή είναι η μετάβαση από μια κυρίως διαδικαστική και εποπτική προσέγγιση σε ένα περισσότερο δεσμευτικό σύστημα με συγκεκριμένες προθεσμίες και συνέπειες μη συμμόρφωσης.

Σημαντική διαφοροποίηση προβλέπεται και για τον συνεπή οφειλέτη που βρίσκεται σε ενεργή ρύθμιση. Το υφιστάμενο πλαίσιο παρέχει δυνατότητες ρύθμισης, χωρίς όμως να προβλέπει με την ίδια σαφήνεια τις ειδικές συνέπειες που συνδέονται με την παραβίαση της ρύθμισης από τον πιστωτή ή τον servicer. Με το νέο πλαίσιο, όσο η ρύθμιση τηρείται ή η μη καταβολή οφείλεται σε παράλειψη του πιστωτή ή του servicer, προβλέπεται απαγόρευση καταγγελίας της ρύθμισης και λήψης μέτρων αναγκαστικής εκτέλεσης. Επιπλέον, προβλέπονται συγκεκριμένες συνέπειες, όπως πίστωση ποσού ίσου με πέντε μηνιαίες δόσεις, πεντάμηνη παράταση της ρύθμισης και διοικητικά πρόστιμα. Έτσι, ενισχύεται η ασφάλεια του οφειλέτη κατά τη διάρκεια της ρύθμισης.

Ως προς τους servicers, το ισχύον πλαίσιο ήδη προβλέπει αδειοδότηση και εποπτεία από την Τράπεζα της Ελλάδος, καθώς και υποχρεώσεις ενημέρωσης, διαφάνειας και διαχείρισης παραπόνων. Οι προτεινόμενες διατάξεις επεκτείνουν το πλαίσιο αυτό, προσθέτοντας αυξημένες υποχρεώσεις δημόσιας διαφάνειας, ετήσια δημοσιοποίηση στοιχείων για τη λειτουργία και τα χαρτοφυλάκια που διαχειρίζονται και υποβολή ετήσιου στρατηγικού σχεδίου διαχείρισης απαιτήσεων στην Τράπεζα της Ελλάδος. Παράλληλα, για τις τιτλοποιήσεις που συνδέονται με το πρόγραμμα «Ηρακλής», προβλέπεται ετήσιος ανεξάρτητος διαχειριστικός έλεγχος. Συνεπώς, η εποπτεία διευρύνεται από την παρακολούθηση της συμμόρφωσης προς ένα περισσότερο ολοκληρωμένο πλαίσιο διαφάνειας, λογοδοσίας και ελέγχου της διαχείρισης.

Ιδιαίτερη ενίσχυση προβλέπεται ως προς το δικαίωμα του οφειλέτη να γνωρίζει την ακριβή εικόνα της οφειλής του. Ενώ ήδη υφίστανται υποχρεώσεις ενημέρωσης, θεσπίζεται ειδική διαδικασία για την παροχή αναλυτικών στοιχείων σχετικά με το κεφάλαιο, τους τόκους, τις προμήθειες, τις επιβαρύνσεις, τις συμβάσεις και το ιστορικό πληρωμών. Τα στοιχεία θα πρέπει να παρέχονται εντός 45 ημερών και, σε περίπτωση μη τήρησης της προθεσμίας, προβλέπεται αναστολή της τοκοφορίας μέχρι την πλήρη χορήγησή τους. Η μεταβολή αυτή ενισχύει τη διαφάνεια και συνδέει την υποχρέωση ενημέρωσης με συγκεκριμένη έννομη συνέπεια.

Παράλληλα, προτείνεται διεύρυνση της προστασίας από τη διόγκωση παλαιών ληξιπρόθεσμων οφειλών, με επέκταση της εφαρμογής των σχετικών περιορισμών στην τοκοφορία σε δάνεια και πιστώσεις που βρίσκονται σε καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών, χωρίς τους υφιστάμενους περιορισμούς ως προς το ύψος ή τη φύση της οφειλής, σύμφωνα με την προτεινόμενη ρύθμιση.

Τέλος, διευρύνεται ο κύκλος των ευάλωτων οφειλετών, καθώς προβλέπεται επέκταση του σχετικού χαρακτηρισμού, υπό τα ίδια εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια, σε γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με πιστοποιημένη αναπηρία τουλάχιστον 67%.

Συνολικά, η βασική διαφορά μεταξύ του ισχύοντος και του προτεινόμενου πλαισίου είναι ότι το δεύτερο επιδιώκει να μετατρέψει υφιστάμενες διαδικασίες και υποχρεώσεις σε περισσότερο τυποποιημένους, δεσμευτικούς και ελέγξιμους κανόνες. Η έμφαση μετατοπίζεται από την απλή δυνατότητα ρύθμισης και την εποπτική παρακολούθηση προς συγκεκριμένες προθεσμίες, τεκμηριωμένες προτάσεις, περιορισμό της προκαταβολής, ενισχυμένη προστασία κατά τη διάρκεια ενεργής ρύθμισης, μεγαλύτερη διαφάνεια των servicers και σαφείς συνέπειες σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.

Συγκριτικός πίνακας ισχύοντος και προτεινόμενου πλαισίου

Θεματική	Ισχύον πλαίσιο	Προτεινόμενες ρυθμίσεις	Ουσιαστική μεταβολή
1. Διμερής ρύθμιση οφειλών	Η διαδικασία βασίζεται κυρίως στον Κώδικα Δεοντολογίας του ν. 4224/2013, με στάδια επικοινωνίας, συλλογής στοιχείων και εξέτασης λύσεων ρύθμισης.	Θεσπίζεται αυτοτελής, τυποποιημένη και νομοθετικά δεσμευτική διαδικασία, ανεξάρτητη από την προσφυγή στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό.	Μετάβαση από τη διαδικασία του Κώδικα Δεοντολογίας σε δεσμευτική διαδικασία με συγκεκριμένες προθεσμίες και συνέπειες.
2. Χρονοδιάγραμμα διμερούς ρύθμισης	Δεν προβλέπεται ενιαίο και δεσμευτικό συνολικό χρονοδιάγραμμα αντίστοιχο με το προτεινόμενο.	Απάντηση του πιστωτή εντός 3 μηνών, ανταπόκριση του οφειλέτη εντός 1 μήνα και ολοκλήρωση της διαδικασίας το αργότερο εντός 6 μηνών.	Καθιερώνεται σαφές και ελέγξιμο χρονοδιάγραμμα.
3. Πρόταση ρύθμισης	Η εξέταση λύσεων ρύθμισης πραγματοποιείται στο πλαίσιο της υφιστάμενης διαδικασίας και των κανόνων που εφαρμόζει ο πιστωτής.	Η πρόταση πρέπει να είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη, με αναφορά στην περιουσιακή και εισοδηματική κατάσταση του οφειλέτη. Προβλέπεται δυνατότητα υποβολής δύο εναλλακτικών προτάσεων, όπου αυτό είναι εφικτό.	Ενισχύεται η τεκμηρίωση, η διαφάνεια και η συγκρισιμότητα της πρότασης ρύθμισης.
4. Προκαταβολή για ρύθμιση	Το ύψος της προκαταβολής αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ των μερών.	Θεσπίζεται ανώτατο όριο προκαταβολής 15%, με δυνατότητα χαμηλότερου ποσοστού σε ειδικές περιπτώσεις οικονομικής δυσχέρειας ή βάσει κοινωνικών και υγειονομικών κριτηρίων.	Καθιερώνεται νομοθετικό ανώτατο όριο στην προκαταβολή.
5. Προστασία κατά τη διάρκεια ενεργής ρύθμισης	Υφίστανται δυνατότητες προστασίας μέσω των επιμέρους διαδικασιών ρύθμισης, χωρίς το σύνολο των ειδικών συνεπειών που προβλέπονται με τη νέα ρύθμιση.	Κατά τη διάρκεια ενεργής ρύθμισης απαγορεύονται, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, η καταγγελία, η έκδοση ή εκτέλεση διαταγής πληρωμής, η κατάσχεση και η συνέχιση πλειστηριασμού.	Ενισχύεται η προστασία του οφειλέτη κατά τη διάρκεια της ενεργής ρύθμισης.
6. Παραβίαση της προστασίας του οφειλέτη	Δεν προβλέπεται αντίστοιχο ενιαίο σύστημα αυτοδίκαιων οικονομικών και διοικητικών συνεπειών.	Προβλέπονται ακυρότητα σχετικών πράξεων, πίστωση ποσού ίσου με 5 μηνιαίες δόσεις, 5μηνη παράταση της ρύθμισης και διοικητικό πρόστιμο €50.000–€500.000.	Η προστασία συνδέεται με συγκεκριμένες οικονομικές και διοικητικές συνέπειες σε περίπτωση παραβίασης.
7. Διαφάνεια και εποπτεία servicers	Υπάρχει ήδη καθεστώς αδειοδότησης και εποπτείας από την Τράπεζα της Ελλάδος, καθώς και υποχρεώσεις ενημέρωσης και χειρισμού παραπόνων.	Προβλέπονται αυξημένες υποχρεώσεις δημόσιας διαφάνειας, δημοσιοποίηση στοιχείων, στοιχεία για χαρτοφυλάκια και παράπονα και ετήσιο σχέδιο στρατηγικής διαχείρισης απαιτήσεων.	Ενισχύονται η δημόσια λογοδοσία και ο στρατηγικός εποπτικός έλεγχος των servicers.
8. Τιτλοποιήσεις «Ηρακλής»	Υφίστανται μηχανισμοί παρακολούθησης και υποβολής αναφορών για τις τιτλοποιήσεις με κρατική εγγύηση.	Προστίθεται ετήσιος ανεξάρτητος διαχειριστικός έλεγχος, μεταξύ άλλων για αμοιβές και έξοδα, με δημοσιοποίηση περίληψης των πορισμάτων.	Προστίθεται συστηματικός και ανεξάρτητος έλεγχος της διαχείρισης των συγκεκριμένων τιτλοποιήσεων.
9. Πληροφόρηση για την οφειλή	Υφίστανται υποχρεώσεις ενημέρωσης και παροχής στοιχείων στους οφειλέτες.	Κατοχυρώνεται ειδικό δικαίωμα για αναλυτική εικόνα της οφειλής: κεφάλαιο, τόκοι, επιβαρύνσεις, προμήθειες, συμβάσεις και ιστορικό πληρωμών.	Η υποχρέωση ενημέρωσης αποκτά ειδική διαδικασία και συγκεκριμένο περιεχόμενο.
10. Προθεσμία παροχής στοιχείων	Δεν προβλέπεται ενιαία ειδική προθεσμία με την προτεινόμενη έννομη συνέπεια.	Τα στοιχεία πρέπει να παρέχονται εντός 45 ημερών. Σε περίπτωση μη ανταπόκρισης προβλέπεται αναστολή της τοκοφορίας μέχρι την πλήρη χορήγησή τους.	Η πληροφόρηση συνδέεται με συγκεκριμένη προθεσμία και οικονομική συνέπεια για τον πιστωτή.
11. Ανώτατο όριο διόγκωσης παλαιών ληξιπρόθεσμων οφειλών	Υφίστανται οι προβλέψεις των ν. 2789/2000 και 3259/2004, με συγκεκριμένους περιορισμούς ως προς την εφαρμογή τους.	Επεκτείνεται η προστασία σε δάνεια και πιστώσεις με καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών, χωρίς τους προβλεπόμενους περιορισμούς ως προς το ύψος ή τη φύση της οφειλής.	Διευρύνεται το πεδίο εφαρμογής του περιορισμού στη διόγκωση των ληξιπρόθεσμων οφειλών.
12. Ευάλωτοι οφειλέτες – ΑμεΑ	Υφίσταται ειδική αντιμετώπιση για οφειλέτες με αναπηρία, υπό συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.	Επεκτείνεται ο χαρακτηρισμός του ευάλωτου οφειλέτη, με τα ίδια κριτήρια, σε γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με πιστοποιημένη αναπηρία ≥67%.	Διευρύνεται ο κύκλος των προσώπων που μπορούν να υπαχθούν στην ειδική προστασία.