Οι τράπεζες της Ευρωζώνης προχώρησαν σε νέα αυστηροποίηση των πιστοδοτικών τους κριτηρίων προς τις επιχειρήσεις, καθώς οι αυξανόμενοι γεωπολιτικοί κίνδυνοι, με επίκεντρο τον πόλεμο με το Ιράν, αλλά και η άνοδος των τιμών της ενέργειας, εντείνουν τις ανησυχίες για τις προοπτικές της οικονομίας.
Παράλληλα, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έγιναν πιο επιφυλακτικά και στη χορήγηση στεγαστικών, καταναλωτικών και λοιπών δανείων προς τα νοικοκυριά, σύμφωνα με την έρευνα Bank Lending Survey της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) για το δεύτερο τρίμηνο.
Όπως επισημαίνει η ΕΚΤ, οι βασικοί λόγοι για τη νέα αυστηροποίηση ήταν οι αυξημένοι κίνδυνοι για τις οικονομικές προοπτικές και η χαμηλότερη διάθεση των τραπεζών να αναλάβουν ρίσκο.
Πιο συγκεκριμένα, οι τράπεζες ανέφεραν μέτρια καθαρή αυστηροποίηση των πιστοδοτικών κριτηρίων για τα επιχειρηματικά δάνεια και τις πιστωτικές γραμμές, με καθαρό ποσοστό 7%. Παράλληλα, καταγράφηκε αυστηροποίηση και στα δάνεια προς τα νοικοκυριά, τόσο για αγορά κατοικίας (9%) όσο και για την καταναλωτική πίστη και τα λοιπά δάνεια (12%).
Για τις επιχειρήσεις, η αυστηροποίηση ήταν μικρότερη από αυτή που ανέμεναν οι ίδιες οι τράπεζες στην προηγούμενη έρευνα (19%).
Οι βασικοί λόγοι ήταν η αυξημένη αντίληψη κινδύνου για τις οικονομικές προοπτικές και η χαμηλότερη διάθεση ανάληψης κινδύνου από τις τράπεζες, οι οποίες εξακολουθούν να παρακολουθούν στενά τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τις επιπτώσεις τους στην ενέργεια.
Ανάλογη εικόνα καταγράφηκε και στα στεγαστικά και τα καταναλωτικά δάνεια, όπου η αυξημένη αντίληψη κινδύνου και η μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα των τραπεζών αποτέλεσαν τους βασικούς παράγοντες της αυστηροποίησης.
Για το τρίτο τρίμηνο του 2026, οι τράπεζες αναμένουν περαιτέρω αυστηροποίηση των πιστοδοτικών κριτηρίων σε όλες τις κατηγορίες δανείων.
Παράλληλα, οι όροι χορήγησης δανείων – δηλαδή τα πραγματικά επιτόκια και οι συμβατικοί όροι – έγιναν αυστηρότεροι σε όλες τις κατηγορίες, κυρίως λόγω των υψηλότερων επιτοκίων.
Οι τράπεζες εξακολουθούν να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις που σχετίζονται με τις γεωπολιτικές εντάσεις και την ενεργειακή κρίση, καθώς εκτιμούν ότι οι παράγοντες αυτοί μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την οικονομική δραστηριότητα και την ικανότητα αποπληρωμής των δανειοληπτών.
Αυξήθηκαν οι απορρίψεις αιτήσεων
Οι τράπεζες ανέφεραν επίσης αύξηση του ποσοστού των απορριφθεισών αιτήσεων δανείων σε όλες τις κατηγορίες δανειοληπτών.
Η μεγαλύτερη αύξηση καταγράφηκε στα καταναλωτικά δάνεια, ενώ ακολούθησαν τα επιχειρηματικά και τα στεγαστικά.
Μικρή αύξηση της ζήτησης από τις επιχειρήσεις
Παρά την αυστηρότερη πιστοδοτική πολιτική, οι τράπεζες κατέγραψαν μικρή καθαρή αύξηση (3%) στη ζήτηση επιχειρηματικών δανείων και πιστωτικών γραμμών, έναντι προσδοκιών για σημαντική μείωση (-10%) στην προηγούμενη έρευνα.
Η αύξηση οφείλεται κυρίως:
-στις μεγαλύτερες ανάγκες για αποθέματα και κεφάλαιο κίνησης,
-στις επενδύσεις παγίου κεφαλαίου από μεγάλες επιχειρήσεις,
-στις ανάγκες αναχρηματοδότησης και αναδιάρθρωσης υφιστάμενου χρέους.
Οι τράπεζες ανέφεραν επίσης αυξημένη ζήτηση για την κάλυψη αναγκών ρευστότητας, επισημαίνοντας όμως ότι η συνολική εικόνα παραμένει μικτή και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις μελλοντικές γεωπολιτικές εξελίξεις.
Πτώση της ζήτησης για στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια
Η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια μειώθηκε αισθητά (-15%), αν και λιγότερο από ό,τι ανέμεναν οι τράπεζες (-20%).
Οι βασικοί λόγοι ήταν:
-η επιδείνωση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης,
-οι μεταβολές στα επιτόκια,
-οι πιο αρνητικές προοπτικές για την αγορά κατοικίας.
Η ζήτηση για καταναλωτικά δάνεια και λοιπή χρηματοδότηση νοικοκυριών συνέχισε επίσης να υποχωρεί (-2%), αλλά η μείωση ήταν ηπιότερη από τις προβλέψεις των τραπεζών (-9%).
Η χαμηλότερη καταναλωτική εμπιστοσύνη αποτέλεσε τον βασικότερο λόγο της πτώσης, ενώ συνέβαλαν και οι μειωμένες δαπάνες για διαρκή καταναλωτικά αγαθά και οι αλλαγές στα επιτόκια.
Για το τρίτο τρίμηνο του 2026, οι τράπεζες προβλέπουν νέα μείωση της ζήτησης για στεγαστικά δάνεια (-12%), ενώ η ζήτηση για καταναλωτικά δάνεια εκτιμάται ότι θα παραμείνει αμετάβλητη.
Δυσκολότερη πρόσβαση των τραπεζών στη χρηματοδότηση
Οι τράπεζες της Ευρωζώνης ανέφεραν ελαφρά επιδείνωση της πρόσβασής τους:
-στις καταθέσεις λιανικής,
-στις αγορές ομολόγων,
-στις αγορές χρήματος.
Αντίθετα, οι συνθήκες στις τιτλοποιήσεις παρέμειναν ουσιαστικά αμετάβλητες.
Για το επόμενο τρίμηνο, οι τράπεζες αναμένουν περαιτέρω επιδείνωση στις περισσότερες πηγές χρηματοδότησης, πλην των τιτλοποιήσεων.
Τα «κόκκινα» δάνεια επηρεάζουν την πιστωτική πολιτική
Κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026, οι δείκτες μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPLs) και η συνολική ποιότητα του χαρτοφυλακίου είχαν καθαρή αρνητική επίδραση στα πιστοδοτικά κριτήρια για τα επιχειρηματικά και τα καταναλωτικά δάνεια.
Αντίθετα, τα στεγαστικά δάνεια επηρεάστηκαν ελάχιστα.
Οι τράπεζες αποδίδουν την αυστηροποίηση κυρίως στην αυξημένη αντίληψη κινδύνου και στη μειωμένη διάθεση ανάληψης κινδύνου.
Για το τρίτο τρίμηνο αναμένουν νέα επιδείνωση.
Πιο αυστηρός δανεισμός στους περισσότερους κλάδους
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, τα πιστοδοτικά κριτήρια αυστηροποιήθηκαν σχεδόν σε όλους τους βασικούς οικονομικούς κλάδους, με εξαίρεση τις υπηρεσίες (εκτός χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και ακινήτων).
Οι μεγαλύτερες πιέσεις καταγράφηκαν στη μεταποίηση και ιδιαίτερα:
-στην αυτοκινητοβιομηχανία,
-στις ενεργοβόρες βιομηχανίες,
οι οποίες επηρεάζονται περισσότερο από τις γεωπολιτικές εξελίξεις και το ενεργειακό κόστος.
Για το δεύτερο εξάμηνο του έτους οι τράπεζες αναμένουν περαιτέρω αυστηροποίηση σχεδόν σε όλους τους βασικούς κλάδους, ενώ προβλέπουν σταθεροποίηση για τις μη χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και την αγορά κατοικίας.
Οι «πράσινες» επιχειρήσεις εξακολουθούν να ευνοούνται
Η έρευνα δείχνει ότι οι επιχειρήσεις που επενδύουν στην πράσινη μετάβαση συνεχίζουν να απολαμβάνουν ευνοϊκότερη μεταχείριση από τις τράπεζες.
Τα πιστοδοτικά κριτήρια για τις «πράσινες» επιχειρήσεις έγιναν πιο ευέλικτα και η ζήτηση για δάνεια αυξήθηκε, σε αντίθεση με τις επιχειρήσεις υψηλών εκπομπών που δεν διαθέτουν αξιόπιστο σχέδιο μετάβασης, για τις οποίες οι τράπεζες αυστηροποίησαν τα κριτήρια και κατέγραψαν μικρή μείωση της ζήτησης.
Οι σημαντικότεροι παράγοντες που ενίσχυσαν τη ζήτηση ήταν:
-οι επενδύσεις για την πράσινη μετάβαση,
-οι αναδιαρθρώσεις επιχειρήσεων,
-οι ανάγκες συμμόρφωσης με την περιβαλλοντική νομοθεσία,
-τα ευνοϊκά τραπεζικά επιτόκια για πράσινα έργα.
Αντίθετα, η αβεβαιότητα γύρω από το μελλοντικό ρυθμιστικό πλαίσιο για το κλίμα λειτούργησε αποτρεπτικά.
Ευνοϊκότερη μεταχείριση για ενεργειακά αποδοτικά ακίνητα
Οι τράπεζες εφαρμόζουν ευνοϊκότερα πιστοδοτικά κριτήρια για κατοικίες με υψηλή ή αναβαθμισμένη ενεργειακή απόδοση, ενώ γίνονται αυστηρότερες για ακίνητα με χαμηλή ενεργειακή απόδοση.
Οι επενδύσεις στην ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων εξακολουθούν να αποτελούν τον σημαντικότερο παράγοντα ενίσχυσης της ζήτησης στεγαστικών δανείων, μαζί με τα ευνοϊκά επιτόκια για βιώσιμες επενδύσεις και τα κρατικά κίνητρα, ενώ η αβεβαιότητα για το μελλοντικό κανονιστικό πλαίσιο λειτουργεί ανασταλτικά.
Η έρευνα της ΕΚΤ πραγματοποιήθηκε μεταξύ 15 και 30 Ιουνίου 2026, με τη συμμετοχή 159 τραπεζών της Ευρωζώνης και ποσοστό ανταπόκρισης 100%.
Η έρευνα πριν από την κρίσιμη συνεδρίαση της ΕΚΤ
Τα στοιχεία δημοσιοποιήθηκαν λίγες ημέρες πριν από τη διήμερη συνεδρίαση νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ, όπου οι αγορές αναμένουν ότι τα επιτόκια θα παραμείνουν αμετάβλητα, μετά την αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης που αποφασίστηκε τον Ιούνιο.
Ωστόσο, τόσο οι οικονομολόγοι όσο και οι επενδυτές θεωρούν πιθανή μία ακόμη αύξηση των επιτοκίων στη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής εξακολουθούν να αξιολογούν τις επιπτώσεις από την αναζωπύρωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, η οποία έχει οδηγήσει σε νέα άνοδο τις τιμές της ενέργειας. Ενδεικτικά, το Brent ξεπέρασε τα 90 δολάρια ανά βαρέλι, για πρώτη φορά έπειτα από περισσότερο από πέντε εβδομάδες.
Διαβάστε ακόμη
Warner Bros. Discovery-Paramount Skydance: Δικαστικό «μπλόκο» στo deal των $110 δισ.
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.