Ο Ντόναλντ Τραμπ πέρασε μεγάλο μέρος της περασμένης χρονιάς απαιτώντας μειώσεις επιτοκίων από τη Fed. Τώρα, όμως, οι επενδυτές περιμένουν ότι ο Πρόεδρος της κεντρικής τράπεζας που επέλεξε ο ίδιος θα κινηθεί προς την αντίθετη κατεύθυνση και θα αρχίσει να αυξάνει τα επιτόκια ήδη αυτή την εβδομάδα. Το γεγονός ότι υπάρχει πλέον ισχυρό επιχείρημα υπέρ μιας αύξησης αποτυπώνει πόσο δραματικά έχει αλλάξει το οικονομικό τοπίο από τότε που ο Κέβιν Γουόρς ανέλαβε τα ηνία της Fed τον Μάιο, αναφέρει η Wall Street Journal.
Ο πόλεμος με το Ιράν έχει διαρκέσει περισσότερο από όσο περίμεναν αξιωματούχοι και επενδυτές και έχει ωθήσει τις τιμές της ενέργειας υψηλότερα τις τελευταίες εβδομάδες. Νέοι δασμοί έχουν τεθεί σε ισχύ, ενώ η τεράστια ανάπτυξη υποδομών για την τεχνητή νοημοσύνη έχει ασκήσει πιέσεις στις αλυσίδες εφοδιασμού ηλεκτρικής ενέργειας και τεχνολογικού εξοπλισμού, ενισχύοντας τη ζήτηση ταχύτερα από όσο αυξάνεται η παραγωγική ικανότητα της οικονομίας.
Έτσι, ο Γουόρς βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος ακριβώς με τη σύγκρουση που ο Τραμπ ήλπιζε να αποφύγει όταν τον επέλεξε για την ηγεσία της κεντρικής τράπεζας.
Ο Τραμπ δηλώνει εδώ και μήνες ότι εμπιστεύεται τον Γουόρς να «κάνει το σωστό», μια διατύπωση που μέχρι στιγμής έχει προστατεύσει τον νέο Πρόεδρο της Fed από τις επιθέσεις που δεχόταν ο προκάτοχός του, Τζερόμ Πάουελ. Μια αύξηση επιτοκίων πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές θα δοκιμάσει πόσο μπορεί να διαρκέσει αυτή η ανακωχή.
Λευκός Οίκος: Ο Τραμπ δεν θα είναι «ιδιαίτερα χαρούμενος»
Ενόψει της συνεδρίασης αυτής της εβδομάδας, ο διευθυντής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου του Λευκού Οίκου, Κέβιν Χάσετ, δήλωσε την Κυριακή ότι ο πληθωρισμός βελτιώνεται και ότι η Fed δεν χρειάζεται να αυξήσει τα επιτόκια. Όπως ανέφερε, ο Τραμπ «σέβεται 100% την ανεξαρτησία του Κέβιν Γουόρς» και θα στηρίξει «100%» οποιαδήποτε απόφαση λάβει η κεντρική τράπεζα.
Ταυτόχρονα, όμως, παραδέχθηκε ότι ο Πρόεδρος δεν θα ήταν «ιδιαίτερα χαρούμενος» με μια αύξηση των επιτοκίων, ενώ υποστήριξε ότι η Fed διακινδυνεύει τη φήμη της ως θεσμού που μένει έξω από την πολιτική όταν μεταβάλλει τα επιτόκια κοντά σε εκλογές.
Το αντίστροφο επιχείρημα, ωστόσο, είναι εξίσου ισχυρό. Με τον Λευκό Οίκο να ζητεί χαμηλότερα επιτόκια, εάν η Fed τα διατηρήσει αμετάβλητα ενώ οι αγορές προεξοφλούν ευρέως αύξηση, θα ενισχυθούν οι υποψίες ότι ο Γουόρς προσαρμόζει τη νομισματική πολιτική στις επιθυμίες του Προέδρου που τον διόρισε.
Η ανεξαρτησία της Fed και οι εκλογές
Οι αποφάσεις της Fed για τα επιτόκια πρέπει να λαμβάνονται ανεξάρτητα από τον Λευκό Οίκο, ώστε οι βραχυπρόθεσμες πολιτικές πιέσεις να μην επηρεάζουν τη νομισματική πολιτική, σημειώνει η WSJ.
Η βασική παραδοχή πίσω από αυτή τη θεσμική ανεξαρτησία είναι ότι οι εκλεγμένοι πολιτικοί που βρίσκονται αντιμέτωποι με τους ψηφοφόρους θα προτιμούν σχεδόν πάντα χαμηλότερα επιτόκια από εκείνα που ενδεχομένως δικαιολογούν οι οικονομικές συνθήκες.
Ωστόσο, η μεταβολή των επιτοκίων κοντά σε εκλογές δεν είναι ασυνήθιστη για τη Fed. Η κεντρική τράπεζα αύξησε τα επιτόκια πριν από πολιτικό συνέδριο το 1988, καθώς και πριν από εκλογικές αναμετρήσεις το 1994, το 2004, το 2018 και το 2022, όταν Πρόεδρος ήταν ο Τζο Μπάιντεν.
Μόλις πριν από έναν χρόνο, ο Γουόρς επέκρινε δημόσια τη Fed σε τηλεοπτικές συνεντεύξεις επειδή, κατά την άποψή του, καθυστερούσε υπερβολικά να μειώσει τα επιτόκια.
Τελικά, οι αξιωματούχοι προχώρησαν σε τρεις μειώσεις προς το τέλος της χρονιάς, ως «ασφάλεια» απέναντι στον κίνδυνο σημαντικής επιδείνωσης της αγοράς εργασίας.
«Ένα πουλί αλλάζει φτερά ανάλογα με την εποχή»
Ο Γουόρς έχει υποστηρίξει ότι οι απόψεις του μεταβάλλονται ανάλογα με τις οικονομικές συνθήκες και όχι με την πολιτική συγκυρία.
Όταν ρωτήθηκε τον Ιούλιο του 2025 εάν η θέση του υπέρ των μειώσεων επιτοκίων επηρεαζόταν από τον Πρόεδρο που ενδεχομένως θα τον επέλεγε για τη Fed, επικαλέστηκε προηγούμενες περιπτώσεις στις οποίες ο ίδιος είχε διαβλέψει εγκαίρως τις αλλαγές, ενώ η κεντρική τράπεζα είχε καθυστερήσει.
«Υπάρχει μια στιγμή που ένα πουλί πρέπει να αλλάξει τα φτερά του και αυτή καθορίζεται από την εποχή», είχε δηλώσει στο CNBC. «Δεν έχει καμία σχέση με αυτόν τον Πρόεδρο».
Οι μειώσεις επιτοκίων της περασμένης χρονιάς συνέπεσαν με τη μεγαλύτερη σε διάρκεια δημόσια εκστρατεία πίεσης κατά της Fed εδώ και δεκαετίες.
Ο Τραμπ επιτιθόταν επί μήνες στον Πάουελ και απειλούσε ακόμη και με δίωξή του για απάτη. Παράλληλα, τοποθέτησε στο διοικητικό συμβούλιο έναν από τους κορυφαίους οικονομικούς συμβούλους του, τον Στίβεν Μίραν, ο οποίος ψήφισε υπέρ χαλαρότερης νομισματικής πολιτικής και στις έξι συνεδριάσεις στις οποίες συμμετείχε.
Ο Τραμπ επιχείρησε επίσης να απομακρύνει τη διοικητή της Fed Λίσα Κουκ, στην πρώτη απόπειρα Αμερικανού Προέδρου να αποπέμψει μέλος του διοικητικού συμβουλίου της κεντρικής τράπεζας. Η Κουκ διατήρησε τη θέση της μόνο μετά από παρέμβαση του Ανώτατου Δικαστηρίου και η υπόθεση παραμένει ανοικτή.
Ο πληθωρισμός παραμένει μακριά από τον στόχο
Η κυβέρνηση και οι σύμμαχοί της που ζητούσαν μειώσεις επιτοκίων επέμεναν ότι το πρόβλημα του πληθωρισμού είχε λυθεί, κατηγορώντας τη Fed ότι αναζητούσε προσχήματα για να μην προχωρήσει σε χαλάρωση.
Ωστόσο, ο πληθωρισμός δεν έχει σημειώσει καμία ουσιαστική πρόοδο προς τον στόχο του 2% της Fed εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο.
Μία εβδομάδα πριν επιλέξει τον Γουόρς, ο Τραμπ είχε μάλιστα αποκαλύψει μία από τις βασικές ανησυχίες του σχετικά με τον διορισμό.
Όπως είχε πει, οι υποψήφιοι συχνά του λένε όσα θέλει να ακούσει και, μόλις επικυρωθεί ο διορισμός τους, κάνουν αυτό που οι ίδιοι θεωρούν σωστό.
«Είναι εκπληκτικό πώς αλλάζουν οι άνθρωποι μόλις πάρουν τη θέση. Είναι κρίμα, ένα είδος έλλειψης αφοσίωσης, αλλά πρέπει να κάνουν αυτό που θεωρούν σωστό», είχε δηλώσει ο Τραμπ, ο οποίος στο παρελθόν είχε επιλέξει και τον Πάουελ για την κορυφαία θέση της Fed.
Η στρατηγική Warsh: Λιγότερα λόγια, λιγότερες συγκρούσεις
Ο Γουόρς έχει μιλήσει ελάχιστα για τις πολιτικές πιέσεις που ενδεχομένως δέχεται σήμερα.
Άνθρωποι που έχουν συνομιλήσει μαζί του αναφέρουν ότι θεωρεί πως η Fed υπό τον Πάουελ επιδείνωσε τη σύγκρουση με τον Λευκό Οίκο με δηλώσεις που ήταν αχρείαστα προκλητικές, όπως οι δημόσιες αναλύσεις για το πώς οι δασμοί θα αύξαναν τις τιμές ή η δημόσια υπεράσπιση της ανεξαρτησίας της κεντρικής τράπεζας.
Η προσέγγιση του Γουόρς είναι διαφορετική: να αποφεύγει την πρόκληση λέγοντας λιγότερα.
Στην τελευταία συνεδρίαση της Fed τον Ιούλιο, τρεις Πρόεδροι περιφερειακών Fed ψήφισαν κατά της διατήρησης των επιτοκίων σταθερών, προτιμώντας αύξηση.
Ο Λευκός Οίκος επιχειρεί εδώ και μήνες να εξηγήσει τη στροφή της Fed προς υψηλότερα επιτόκια επιρρίπτοντας την ευθύνη στους αξιωματούχους γύρω από τον Γουόρς. Με αυτόν τον τρόπο αφήνει να εννοηθεί ότι ο άνθρωπος που επέλεξε ο Τραμπ συμφωνεί με τον Πρόεδρο, αλλά βρίσκεται εγκλωβισμένος σε μια επιτροπή νομισματικής πολιτικής που ακολουθεί διαφορετική γραμμή.
Το επιχείρημα αυτό, ωστόσο, έγινε δυσκολότερο να υποστηριχθεί καθώς, ενόψει της συνεδρίασης αυτής της εβδομάδας, δύο ισχυρά στελέχη της Fed άφησαν ανοικτό το ενδεχόμενο να διατηρηθούν τα επιτόκια αμετάβλητα.
Εάν ο Γουόρς οδηγήσει τελικά τους συναδέλφους του σε αύξηση, θα είναι πολύ δυσκολότερο να υποστηριχθεί ότι σύρεται σε μια απόφαση με την οποία ο ίδιος διαφωνεί.
Οι αγορές αμφισβήτησαν τη σκληρή γραμμή του
Ο ίδιος ο Γουόρς είχε περιορίσει τα περιθώρια ελιγμών του κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Ξεκίνησε την προεδρία του τον Ιούνιο με μια συνέντευξη Τύπου που δημιούργησε στους επενδυτές την προσδοκία για πιο αποφασιστική αντιμετώπιση του πληθωρισμού. Τον Ιούλιο, όμως, διατήρησε τα επιτόκια αμετάβλητα χωρίς να εξηγήσει πειστικά πώς αυτή η στάση θα οδηγούσε τον πληθωρισμό χαμηλότερα.
Οι μακροπρόθεσμες αποδόσεις των ομολόγων αυξήθηκαν όσο μιλούσε, ένδειξη ότι οι επενδυτές δεν ήταν βέβαιοι πως η σκληρή ρητορική του θα μεταφραζόταν και σε ανάλογη πολιτική.
Μια κεντρική ομιλία του τον Αύγουστο επιχείρησε να διορθώσει αυτή την εικόνα. Ο Γουόρς δήλωσε ότι βλέπει ελάχιστες ενδείξεις πως οι συνθήκες δανεισμού περιορίζουν την οικονομία, ενώ τα καλύτερα στοιχεία για τον πληθωρισμό κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού δεν τον είχαν πείσει ότι η υποκείμενη τάση βελτιώνεται.
Μια νέα απόφαση για αμετάβλητα επιτόκια θα δημιουργούσε πλέον τον κίνδυνο να εμφανιστεί ως Πρόεδρος της Fed του οποίου οι προειδοποιήσεις μπορούν να αγνοούνται χωρίς συνέπειες.
Στο 90% οι πιθανότητες αύξησης
Τα στοιχεία για τον πληθωρισμό της Παρασκευής περιόρισαν ακόμη περισσότερο τις επιλογές του.
Ένας βασικός δείκτης τιμών καταναλωτή αυξήθηκε περισσότερο από το αναμενόμενο τον Αύγουστο, διακόπτοντας δύο μήνες βελτίωσης που είχαν αρχίσει να επιβεβαιώνουν τις προβλέψεις της ίδιας της Fed.
Μετά τα στοιχεία, οι επενδυτές ανέβασαν περίπου στο 90% την πιθανότητα αύξησης των επιτοκίων αυτή την εβδομάδα.
Επειδή η ανακοίνωση έγινε κατά τη διάρκεια της περιόδου σιωπής που προηγείται της συνεδρίασης της Fed, κανένας αξιωματούχος δεν μπορούσε να παρέμβει δημόσια για να μετριάσει αυτές τις προσδοκίες.
Ο Ντάγκλας Χολτζ-Ίκιν, Ρεπουμπλικανός οικονομολόγος και πρώην επικεφαλής του Congressional Budget Office, εκτιμούσε πριν από τον Ιούλιο ότι ο Γουόρς δεν είχε κανέναν λόγο να διακινδυνεύσει σύγκρουση με τον Λευκό Οίκο αυξάνοντας τα επιτόκια πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του φθινοπώρου.
Έκτοτε, όμως, οι ίδιες οι δηλώσεις του Γουόρς και μια οικονομία που επηρεάζεται από ενεργειακό σοκ και την έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης έχουν περιορίσει δραστικά τις επιλογές του.
«Τον αναγκάζουν οι συνθήκες», αναφέρει ο Χολτζ-Ίκιν. «Ο Κέβιν Γουόρς είναι εξαιρετικός πολιτικός και θα πρέπει να το διαχειριστεί».
Τι θα κάνει ο Τραμπ
Το μόνο ερώτημα που απομένει, κατά τον Χολτζ-Ίκιν, είναι πώς θα εκδηλωθεί η πολιτική αντίδραση.
Ο Τραμπ και ο Πρόεδρος της Fed θα μπορούσαν σιωπηρά να αποδεχθούν ένα σενάριο στο οποίο ο Αμερικανός Πρόεδρος θα επιτίθεται δημόσια στον Γουόρς και εκείνος απλώς θα απορροφά τις πιέσεις. Εναλλακτικά, ο Τραμπ θα μπορούσε να αλλάξει θέμα σαν να μην συνέβη τίποτα.
«Ο Τραμπ θα αλλάξει θέμα αντί να συγκρουστεί μαζί τους, επειδή δεν μπορεί να πει ότι έκανε λάθος», εκτιμά.
Ο Γουόρς, από την πλευρά του, έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν πρόκειται να επηρεαστεί από πολιτικούς υπολογισμούς.
«Επέλεξαν έναν ανεξάρτητο άνθρωπο για να κάνει μια ανεξάρτητη δουλειά και αυτό ακριβώς σκοπεύω να κάνω», είχε δηλώσει σε νομοθέτες το καλοκαίρι.
Ο φόβος μιας νέας σύγκρουσης Τραμπ – Fed
Ακόμη και ορισμένοι οικονομολόγοι που θεωρούν ότι η Fed δεν έπρεπε να είχε μειώσει τα επιτόκια πέρυσι και θα έπρεπε ήδη να τα έχει αυξήσει εκτιμούν ότι αυτή δεν είναι η κατάλληλη εβδομάδα για να ξεκινήσει.
Ο Μάικλ Στρέιν, συντηρητικός οικονομολόγος στο American Enterprise Institute, αναφέρει ότι ο ίδιος θα είχε ψηφίσει υπέρ αύξησης τον Ιούλιο. Ωστόσο, εάν τότε τα επιχειρήματα δεν ήταν αρκετά ισχυρά, θεωρεί ότι έκτοτε δεν έχουν συμβεί αρκετά ώστε να δικαιολογείται μια τέτοια κίνηση λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές.
Ο Στρέιν φοβάται ότι μια αύξηση τώρα θα μπορούσε να προκαλέσει τόσο έντονη αντίδραση από τον Τραμπ ώστε να υπονομεύσει σοβαρά την πολιτική συναίνεση που προστατεύει την ανεξαρτησία της Fed από τη δεκαετία του 1990.
«Η δυσάρεστη πραγματικότητα για τη Fed είναι ότι δεν μπορεί να αγνοήσει το γεγονός ότι ο Τραμπ είναι εξαιρετικά εχθρικός απέναντι σε αυτόν τον σημαντικό θεσμό», σημειώνει.
Κατά την άποψή του, οι επενδυτές θα ξεπερνούσαν πιο γρήγορα ακόμη μία απόφαση για αμετάβλητα επιτόκια από όσο η Fed θα ξεπερνούσε μια ανοιχτή σύγκρουση με τον Τραμπ.
Το αντεπιχείρημα είναι ότι οι λόγοι για αναμονή εξασθενούν σε όλη τη διάρκεια της χρονιάς και όχι μόνο μετά τον Ιούλιο. Με τις τιμές της ενέργειας να αυξάνονται ξανά, οι αξιωματούχοι δεν μπορούν πλέον να υποδείξουν πολλούς παράγοντες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν γρήγορα τον πληθωρισμό χαμηλότερα χωρίς παρέμβαση.
Άλλοι θεωρούν ότι το εκλογικό ημερολόγιο απλώς δεν πρέπει να παίζει κανέναν ρόλο.
«Δεν πιστεύω ότι θα αποτελέσει παράγοντα σε αυτή τη συνεδρίαση», αναφέρει ο Ρίτσαρντ Κλαρίντα, ο οποίος διετέλεσε αντιπρόεδρος της Fed από το 2018 έως το 2022.
Διαβάστε ακόμη
Γιατί ο υποτιμημένος χαλκός γίνεται το νέο πολύτιμο μέταλλο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.