Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη εκτινάχθηκαν τη Δευτέρα σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από την ενεργειακή κρίση του 2022, καθώς η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, οι περιορισμένες ροές LNG από το Κατάρ και τα ανησυχητικά χαμηλά επίπεδα των ευρωπαϊκών αποθεμάτων δημιουργούν ένα ιδιαίτερα… εύφλεκτο σκηνικό λίγο πριν από την έναρξη της χειμερινής περιόδου.
Η προθεσμιακή τιμή του ολλανδικού TTF, που είναι το βασικό σημείο και αναφοράς για την ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου, σημείωσε άνοδο έως και 6% ξεπερνώντας τα 84 ευρώ ανά μεγαβατώρα και φθάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από τα τέλη του 2022. Σταδιακά και με φόντο την ευρύτερη σταθεροποίηση της ενεργειακής αγοράς μετά τη δήλωση Τραμπ περί συμφωνίας Ρωσίας και Ουκρανίας να σταματήσουν τα χτυπήματα σε ενεργειακές υποδομές, η τιμή του TTF κινήθηκε κοντά στα 82 δολάρια, όμως παραμένει και πάλι σε διπλάσια επίπεδα σε σχέση με τις αρχές του καλοκαιριού.
Συνολικά οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου συμπληρώνουν ένα σερί πέντε διαδοχικών εβδομάδων κερδών που έχουν επαναφέρει τις… μαύρες μνήμες από την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Σημειωτέον ότι οι πιέσεις είναι έντονες και στη Βρετανία. Το συμβόλαιο χονδρικής NBP ενισχύθηκε σχεδόν κατά 5%, ξεπερνώντας το ψυχολογικό όριο των 200 πενών ανά therm και φθάνοντας στις 201,50 πένες, στο υψηλότερο επίπεδο από τα τέλη του 2022.
Το νέο ράλι δεν προκαλείται μόνο από τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Το βασικό πρόβλημα για την Ευρώπη είναι ότι πλησιάζει στον χειμώνα με αισθητά χαμηλότερα αποθέματα από τα συνηθισμένα και με ολοένα λιγότερο χρόνο για να καλύψει το κενό.
Χαμηλά οι αποθήκες – Το μεγάλο κενό πριν από τον χειμώνα
Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Gas Infrastructure Europe δείχνουν ότι οι αποθήκες φυσικού αερίου της ΕΕ ήταν γεμάτες μόλις κατά 67,63%, με περίπου 765,3 TWh αποθηκευμένου αερίου.
Η εικόνα απέχει σημαντικά τόσο από τα επίπεδα της αντίστοιχης περιόδου του 2025 όσο και από τον ιστορικό μέσο όρο. Στις αρχές Σεπτεμβρίου, το επίπεδο πλήρωσης ήταν περίπου 16-17 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο εμφανές στις δύο μεγαλύτερες αγορές αποθήκευσης της βόρειας Ευρώπης. Στη Γερμανία οι εγκαταστάσεις είναι γεμάτες μόλις κατά 55,29%, ενώ στην Ολλανδία το ποσοστό φτάνει στο 51,4%. Αντίθετα, η Ιταλία βρίσκεται σε σαφώς καλύτερη θέση, με πληρότητα 84,14%, ενώ η Γαλλία κινείται στο 75,4%.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι πλέον η ποσότητα που πρέπει να εξασφαλιστεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερες από 100 TWh επιπλέον φυσικού αερίου μόνο και μόνο για να φθάσει σε επίπεδο αποθεμάτων 75%.
Για να καλυφθεί αυτό το κενό πριν από την έναρξη της ψυχρής περιόδου, η Ευρώπη θα πρέπει να επιταχύνει σημαντικά τον ρυθμό εισαγωγής φυσικού αερίου στις υπόγειες αποθήκες. Η απαιτούμενη ταχύτητα αναπλήρωσης είναι πρωτοφανής για αυτό το προχωρημένο σημείο της περιόδου πλήρωσης από την ενεργειακή κρίση του 2022.
Η πίεση είναι ακόμη μεγαλύτερη εάν ληφθεί υπόψη ο ευρωπαϊκός στόχος για αποθήκες γεμάτες κατά 90%. Η ΕΕ διατηρεί τον στόχο πλήρωσης στο 90%, με συγκεκριμένες ενδιάμεσες διαδρομές πλήρωσης που παρακολουθούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη.
Με τα αποθέματα στην περιοχή του 67,6%, η απόσταση από το 90% υπερβαίνει τις 22 ποσοστιαίες μονάδες. Αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη εισέρχεται στην τελική ευθεία πριν από τον χειμώνα έχοντας να καλύψει ένα ασυνήθιστα μεγάλο ενεργειακό κενό σε μια περίοδο κατά την οποία το φυσικό αέριο έχει γίνει ξανά πολύ ακριβό.
Η προειδοποίηση της Gazprom
Στο κλίμα ανησυχίας προστίθενται και οι προειδοποιήσεις της Gazprom, η οποία προειδοποίησε ότι η έναρξη της περιόδου θέρμανσης πλησιάζει γρήγορα, περιορίζοντας δραστικά το χρονικό περιθώριο που έχει απομείνει για την αναπλήρωση των ευρωπαϊκών υπόγειων αποθηκών.
Ο ρωσικός ενεργειακός κολοσσός επεσήμανε ότι όσο πλησιάζει η περίοδος θέρμανσης τόσο μειώνονται οι δυνατότητες να καλυφθεί η υστέρηση στα ευρωπαϊκά κράτη, την ώρα που οι τιμές έχουν ήδη επιστρέψει στα επίπεδα που επικρατούσαν κατά την ενεργειακή κρίση στα τέλη του 2022.
Οι τοποθετήσεις της Gazprom έχουν βεβαίως και σαφή εμπορική και γεωπολιτική διάσταση, καθώς η Ρωσία επιδιώκει να επαναφέρει στη συζήτηση το ρωσικό αέριο ως φθηνότερη επιλογή για την Ευρώπη. Το Κρεμλίνο επανέλαβε την περασμένη εβδομάδα ότι η Ευρώπη υφίσταται τις συνέπειες των υψηλών τιμών μετά τη μείωση των εισαγωγών ρωσικού αερίου και επανέφερε την προοπτική αξιοποίησης διαθέσιμων ρωσικών υποδομών.
Η πραγματικότητα, πάντως, είναι ότι τα αποθέματα παραμένουν χαμηλά ανεξάρτητα από τη ρωσική επιχειρηματολογία. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι τα επίπεδα αποθήκευσης είναι χαμηλότερα από προηγούμενες χρονιές, αν και υπογραμμίζει ότι δεν διαπιστώνει, προς το παρόν, άμεσο κίνδυνο για την ασφάλεια εφοδιασμού. Σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, η ΕΕ βρίσκεται σήμερα σε καλύτερη θέση από το 2021-2022 χάρη στη διαφοροποίηση των προμηθευτών, στην αυξημένη δυνατότητα εισαγωγής LNG και στη μειωμένη ζήτηση φυσικού αερίου.
Το Κατάρ και η «μάχη» Ευρώπης-Ασίας για LNG
Ο σημαντικότερος εξωτερικός κίνδυνος βρίσκεται πλέον στη Μέση Ανατολή.
Η σύγκρουση έχει πλήξει τις προμήθειες LNG από το Κατάρ, ενώ η περιορισμένη κίνηση δεξαμενόπλοιων μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει αφαιρέσει σημαντικές ποσότητες από μια ήδη σφιχτή παγκόσμια αγορά.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η παραγωγή LNG του Κατάρ εξακολουθεί να βρίσκεται εκτός λειτουργίας, ενώ η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει ασταθής.
Οι εξαγωγές LNG από τη Μέση Ανατολή έχουν υποχωρήσει δραματικά, αναγκάζοντας Ευρώπη και Ασία να ανταγωνίζονται πολύ πιο επιθετικά για τα διαθέσιμα φορτία από άλλες περιοχές.
Ο ανταγωνισμός αυτός αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους για τις ευρωπαϊκές τιμές κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Εάν οι θερμοκρασίες πέσουν σημαντικά τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ασία, οι αγοραστές θα χρειαστεί να διεκδικήσουν τα ίδια περιορισμένα spot φορτία LNG, προσφέροντας υψηλότερες τιμές.
Ο Γκο Καταγιάμα, αναλυτής LNG της έγκριτης συμβουλευτικής του κλάδου Kpler επεσήμανε ότι υπάρχει πλέον η δυνατότητα να ξεσπάσει μια παγκόσμια «μάχη για καύσιμα», ιδιαίτερα στην περίπτωση ενός ψυχρότερου χειμώνα.
Τον κίνδυνο παρατεταμένης στενότητας στην αγορά επισήμανε σε δηλώσεις του, τη Δευτέρα, και ο Γιούκιο Κάνι, Global CEO και πρόεδρος της JERA, της μεγαλύτερης εταιρείας ηλεκτροπαραγωγής της Ιαπωνίας και ενός από τους μεγαλύτερους αγοραστές LNG παγκοσμίως.
Ο Κάνι προειδοποίησε ότι τα αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη παραμένουν χαμηλά και ότι οι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ ενδέχεται να διαρκέσουν.
Το φυσικό αέριο μπαίνει στο ραντάρ της ΕΚΤ
Η εκτίναξη των τιμών έχει αρχίσει πλέον να αλλάζει και τους υπολογισμούς της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Στα σημερινά επίπεδα, τα συμβόλαια φυσικού αερίου για τον Δεκέμβριο έχουν ήδη ξεπεράσει κατά πολύ το επίπεδο των 77 ευρώ/MWh που είχε χρησιμοποιήσει η ΕΚΤ ακόμη και στο δυσμενές σενάριό της.
Η Ιζαμπέλ Σνάμπελ, σε δηλώσεις της νωρίτερα, επεσήμανε ότι τόσο το φυσικό αέριο όσο και προϊόντα πετρελαίου, όπως το ντίζελ, έχουν κινηθεί πάνω από τα επίπεδα που είχαν ενσωματωθεί στις προβλέψεις της κεντρικής τράπεζας, εξέλιξη που ανοίγει το δρόμο σε νέες νομισματικές παρεμβάσεις από το συμβούλιο.
Παράλληλα, και Σλοβάκος κεντρικός τραπεζίτης και μέλος του ΔΣ της ΕΚΤ, Πέτερ Κάζιμιρ προειδοποίησε τη Δευτέρα ότι οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό της Ευρωζώνης έχουν στραφεί πιο έντονα προς τα πάνω, καθώς οι αυξήσεις στο φυσικό αέριο, στην ηλεκτρική ενέργεια και στα τρόφιμα απειλούν να δημιουργήσουν έναν νέο γύρο πληθωριστικών πιέσεων.
Το πρόβλημα για την ΕΚΤ είναι ότι ένα ενεργειακό σοκ αυτού του μεγέθους μπορεί να περάσει σταδιακά στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, στη βιομηχανική παραγωγή, στις μεταφορές και τελικά στις τιμές καταναλωτή.
Έτσι, η ενεργειακή κρίση κινδυνεύει να μετατραπεί ξανά σε πρόβλημα νομισματικής πολιτικής, υποχρεώνοντας την ΕΚΤ να διατηρήσει τα επιτόκια υψηλότερα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα ή ακόμη και να εξετάσει περαιτέρω αυξήσεις.
Διαβάστε ακόμη
Bloomberg: Η Ελλάδα προσελκύει hedge funds και μπαίνει δυνατά στη μάχη με Ντουμπάι και Αμπου Ντάμπι
Λαγκάρντ: Η Ευρώπη δεν μπορεί απλώς να εισάγει τεχνολογίες AI από τις ΗΠΑ
«Οδύσσεια»: Η ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν έγινε η πιο επιτυχημένη στην ιστορία της Universal
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ