Πέρασαν πάνω από δύο χρόνια από τότε που ξεκίνησε παγκοσμίως το ράλι των ανατιμήσεων σε προϊόντα και υπηρεσίες.
Η πρόβλεψη ότι πρόκειται για παροδικό φαινόμενο δεν επιβεβαιώθηκε στην πράξη. Το αντίθετο, οι στρεβλώσεις που προκάλεσε η πανδημία στην παγκόσμια οικονομία ήταν μεν η αφετηρία της εκτίναξης των τιμών, αλλά δεν αποτελούν πια δικαιολογία. Ούτε οι παρενέργειες της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, με τις αναμενόμενες αυξήσεις στην ενέργεια, εξηγούν επαρκώς την παράταση του φαινομένου για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα. Πολλοί οικονομολόγοι, ειδικοί αναλυτές και πολιτικοί προσπάθησαν να εξηγήσουν τα πραγματικά αίτια και τις αφορμές, χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία.
Η προσπάθεια μοιάζει περισσότερο με συρραφή δικαιολογιών, οι οποίες σχεδόν πάντα αλληλοαναιρούνται, παρά με την ουσιαστική ανάλυση ενός σύνθετου φαινομένου ιδιαίτερα «επιθετικού» και με μακρά διάρκεια, που διαλύει τα εισοδήματα των μεσαίων και των χαμηλότερων οικονομικών στρωμάτων. Και όσο δεν μπορούν να προσδιοριστούν τα αίτια του προβλήματος, καταλαβαίνουμε πόσο μακριά είμαστε από την αντιμετώπισή του.
Η μόνη φράση που περιγράφει την κατάσταση είναι «ο πληθωρισμός της απληστίας», αλλά η ζωή έχει αποδείξει ότι αυτός κινείται πέρα και πάνω από νόμους, περιοριστικά μέτρα ή παρεμβάσεις των αρμόδιων οργάνων του κράτους και των κυβερνητικών αποφάσεων.
Η «έκρηξη» του φαινομένου στην Ευρώπη και στη Βόρεια Αμερική, δηλαδή στις χώρες εκείνες που μέχρι το 2021 είχαν σταθερό, χαμηλό και προβλέψιμο πληθωρισμό, κοντά στο 2% ετησίως (που είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για μια υγιή ανάπτυξη της οικονομίας και τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής), αποτελεί την καλύτερη επιβεβαίωση των διαστάσεων του προβλήματος και των δυσκολιών στην αντιμετώπισή του.
Αν η αλματώδης αύξηση του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή και συνακόλουθα του πληθωρισμού (αυτοί οι δύο δείκτες δεν μετρούν τα ίδια ακριβώς δεδομένα, αλλά ο ένας ακολουθεί τον άλλο υπό την έννοια ότι όταν ανεβαίνουν οι τιμές, για να αγοράσουμε τα ίδια αγαθά χρειάζονται περισσότερα χρήματα) βασανίζει την οικονομία των ισχυρών κρατών σε Ευρώπη και Αμερική, μπορούμε εύκολα να καταλάβουμε πόσο πιο δύσκολο γίνεται το πρόβλημα για τη χώρα μας και ποιες μπορεί να είναι οι παρενέργειες.
Η Ελλάδα που πάντα βιώνει πιο… τραυματικά τις διεθνείς οικονομικές κρίσεις, όπως έδειξε και η δεκαετία 2010-2019, έχει πρόσθετες δυσκολίες για την ανάσχεση του φαινομένου. Είναι η δεύτερη φορά στην εποχή του ευρώ (η πρώτη, το 2002, με το που ήρθε το νέο νόμισμα και οι 350 δραχμές έγιναν σε μία νύχτα ένα ευρώ) που παρατηρείται μια τέτοια αλματώδης αλλά και ταυτόχρονα αδικαιολόγητη αύξηση των τιμών σε αγαθά και υπηρεσίες. Και αν στις άλλες χώρες υπάρχει πάντα η ελπίδα της μείωσης των τιμών και της υποχώρησης του πληθωρισμού, στην Ελλάδα, ως γνωστόν, «ό,τι ανεβαίνει σχεδόν ποτέ δεν κατεβαίνει».
Οι αριθμοί προκαλούν ίλιγγο. Οι ανατιμήσεις στα βασικά είδη πρώτης ανάγκης, στα τρόφιμα και τις αναγκαίες υπηρεσίες τρέχουν με φρενήρεις ρυθμούς. Το βιώσαμε στη διάρκεια του καλοκαιριού και από τον Σεπτέμβριο αναμένεται, σύμφωνα με όλες τις πληροφορίες, ένα νέο χειρότερο κύμα. Η κυβέρνηση ετοιμάζεται να επαναφέρει μέτρα ή να επεκτείνει τα ισχύοντα για τους οικονομικά ασθενέστερους, και πολύ καλά κάνει.
Για τον σκοπό αυτό, μάλιστα, όπως λένε κυβερνητικοί παράγοντες, σκοπεύει να αξιοποιήσει τον «δημοσιονομικό χώρο» που πρόσφεραν τα αυξημένα φορολογικά έσοδα κατά 2,34 δισ. ευρώ σε σχέση με την πρόβλεψη του Προϋπολογισμού, αλλά και του βελτιωμένου πρωτογενούς πλεονάσματος της εθνικής οικονομίας. Η διανομή των φορολογικών εσόδων σε πολίτες που πλήττονται περισσότερο από την ακρίβεια και δυσκολεύονται να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες είναι κοινωνικά επιβεβλημένη στις παρούσες συνθήκες, αλλά δεν αποτελεί την ενδεδειγμένη πολιτική απάντηση στο ρεσιτάλ της αισχροκέρδειας που ξεπέρασε κάθε ανεκτό όριο.
Πρώτον, γιατί τα επιδόματα δεν είναι και το δικαιότερο σύστημα διανομής κρατικών πόρων, λόγω της εκτεταμένης φοροδιαφυγής από ορισμένους κλάδους επαγγελματιών και, δεύτερον, γιατί με αυτό τον τρόπο δεν αποθαρρύνεται η… απληστία, ούτε ευνοείται ο αποπληθωρισμός.
Είναι η κατάλληλη ώρα η κυβέρνηση, αλλά και η Ευρωπαϊκή Ενωση συνολικά να στρέψουν την προσοχή τους στην προσπάθεια συγκράτησης των τιμών, ειδικά στα τρόφιμα. Το μόνο που έχει γίνει ως τώρα είναι η αύξηση των επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, αλλά αυτό το μέτρο έχει βαριές παρενέργειες και δεν αντιμετωπίζει την άνοδο των τιμών με αποτελεσματικό τρόπο. Χρειάζονται πιο στοχευμένα μέτρα, συστηματική παρακολούθηση της αγοράς και… ποινές αν χρειαστεί. Κυρίως όμως χρειάζεται η ενεργοποίηση των πολιτών στην αντιμετώπιση του «πληθωρισμού της απληστίας».
Ποτέ δεν θα αυξηθεί η τιμή ενός αγαθού ή μια υπηρεσίας που δεν την αγοράζει κανείς.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.