Τα σοκ προσφοράς θα επιδεινώσουν τον πληθωρισμό στα τρόφιμα

Ο παγκόσμιος πληθωρισμός στα τρόφιμα αναμένεται να επιταχυνθεί τους επόμενους μήνες και να συνεχιστεί μέχρι και το 2027, καθώς οι διαταραχές στις μεταφορές λόγω του πολέμου και η ξηρασία που προκαλεί το φαινόμενο Ελ Νίνιο περιορίζουν τις προμήθειες δημητριακών.

Στην Ινδονησία, οι τιμές του ρυζιού έχουν ήδη εκτοξευθεί σε ιστορικά υψηλά επίπεδα εν μέσω προβλέψεων για καθυστερημένες βροχές, ενώ το κόστος του ψωμιού στην Αίγυπτο έχει αυξηθεί κατά ένα τέταρτο και οι τιμές της ζάχαρης στην Ινδία έφτασαν σε ιστορικό υψηλό, καθώς ο πιο αδύναμος μουσώνας της τελευταίας δεκαετίας περιόρισε την παραγωγή.

Οι φτωχότεροι καταναλωτές του κόσμου πλήττονται περισσότερο, καθώς οι τιμές των τροφίμων αυξάνονται απότομα σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και την Ασία, όπου τα τρόφιμα αντιπροσωπεύουν μεγαλύτερο μερίδιο των δαπανών των νοικοκυριών.

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, οι τιμές των τροφίμων το γ’ τρίμηνο ξεπέρασαν τον γενικό πληθωρισμό στο 22% των 150 χωρών που ανέλυσε, σε σύγκριση με το 14% του προηγούμενου τριμήνου.

Ο Δείκτης Τιμών Τροφίμων της FAO του ΟΗΕ ο οποίος παρακολουθεί τις μηνιαίες μεταβολές ενός καλαθιού διεθνώς εμπορεύσιμων προϊόντων, διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στις 136 μονάδες τον Σεπτέμβριο, η υψηλότερη τιμή από τον Νοέμβριο του 2022.

Η άνοδος των τιμών αυξάνει τον κίνδυνο κοινωνικών αναταραχών και θα μπορούσε να ωθήσει τις κυβερνήσεις που αποτελούν βασικούς προμηθευτές να επιβάλουν απαγορεύσεις εξαγωγών, επιδεινώνοντας περαιτέρω τις ελλείψεις.

Οι επιθέσεις κατά των υποδομών σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα έχουν διακόψει τις αποστολές σιταριού, αναγκάζοντας τους κορυφαίους εισαγωγείς, την Αίγυπτο και την Ινδονησία, να αναζητήσουν εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού, ενώ η ανασφάλεια στην Ερυθρά Θάλασσα αναγκάζει τα πλοία να ακολουθούν μακρύτερες και πιο δαπανηρές διαδρομές γύρω από την Αφρική.

Ο πόλεμος στο Ιράν έχει οδηγήσει σε αύξηση των τιμών των καυσίμων και έχει διαταράξει τις εξαγωγές λιπασμάτων μέσω των Στενών του Ορμούζ, αυξάνοντας το κόστος της γεωργίας, τη στιγμή που οι ξηρές καιρικές συνθήκες του φαινομένου Ελ Νίνιο μειώνουν την παραγωγή στην Ινδία και τη Νοτιοανατολική Ασία.

Οι τιμές του σίτου έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 30% το 2026, ενώ οι τιμές του ρυζιού σε βασικές ασιατικές χώρες εξαγωγής έχουν αυξηθεί κατά 10% έως 13%, παρά τα μεγάλα αποθέματα. Οι τιμές των λιπασμάτων έχουν υποχωρήσει από τα υψηλά επίπεδα που είχαν φτάσει νωρίτερα κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν, αλλά παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.

Στην Αίγυπτο, οι τιμές του μη επιδοτούμενου ψωμιού έχουν αυξηθεί σε περίπου 5 αιγυπτιακές λίρες ($0,093) για ένα μεγάλο καρβέλι από 4 λίρες τον Ιούλιο, ενώ η τιμή του μαγειρικού ελαίου έχει αναρριχηθεί κατά περίπου 40% στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Το φυτικό έλαιο στην Ινδονησία έχει σημειώσει άνοδο 7% φέτος, παρόλο που η χώρα είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός φοινικέλαιου στον κόσμο.

Οι τιμές της ζάχαρης, των κρεμμυδιών και των οσπρίων στην Ινδία σημείωσαν άνοδο άνω του 10% τον Σεπτέμβριο σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, λόγω ελλείψεων στην παραγωγή.

Τα ναύλα έχουν αυξηθεί κατά περίπου 50% σε ορισμένες βασικές παγκόσμιες διαδρομές, όπως από τη Μαύρη Θάλασσα προς τη Νοτιοανατολική Ασία, καθώς οι τιμές του πετρελαίου και τα «πολεμικά πρίμιουμ» εκτινάσσονται.

Ενώ οι τιμές των τροφίμων αυξάνονται από τα τέλη του 2025, η μείωση των τοπικών αποθεμάτων και το υψηλότερο κόστος των βασικών εμπορευμάτων που μετακυλίεται στους καταναλωτές απειλούν να επιταχύνουν τον πληθωρισμό.

Σημαντικοί εισαγωγείς στη Μέση Ανατολή και την Αφρική, οι οποίοι ανέβαλαν τις αγορές τους μετά από πλούσιες τοπικές συγκομιδές, πρέπει τώρα να επιστρέψουν στις παγκόσμιες αγορές, κάτι που ενδέχεται να προκαλέσει έξαρση της ζήτησης.

Το απόθεμα ασφαλείας που παρέχουν τα παγκόσμια αποθέματα σιτηρών, τα οποία έχουν φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ, αρχίζει να εξαντλείται, ανέφερε η FAO.

Οι εταιρείες επεξεργασίας τροφίμων, οι οποίες συνήθως αγοράζουν πρώτες ύλες με συμβόλαια διάρκειας τριών έως έξι μηνών, ανανεώνουν πλέον αυτές τις συμφωνίες σε υψηλότερες τιμές, ενώ η αποδυνάμωση των τοπικών νομισμάτων επιτείνει το κόστος.

Πέρα από τις υψηλότερες τιμές, οι εταιρείες επεξεργασίας τροφίμων αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εξασφάλιση προμηθειών.

Αρκετοί αλευροβιομήχανοι στην Ινδονησία λειτουργούν τις μονάδες τους κάτω από την πλήρη δυναμικότητά τους, καθώς ο πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας έχει μειώσει τις αφίξεις φορτίων.

Οι αφίξεις σιταριού στην Ινδονησία μειώθηκαν κατά 41% σε 491.000 μετρικούς τόνους τον Σεπτέμβριο σε σύγκριση με τον προηγούμενο χρόνο, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler.

Προς το παρόν, τα αποθέματα σόγιας και καλαμποκιού είναι άφθονα, με τις μελλοντικές προμήθειες να εξαρτώνται από την παραγωγή στις ΗΠΑ και τη Νότια Αμερική, αν και οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου έχουν στηρίξει και τις δύο καλλιέργειες λόγω της αυξανόμενης χρήσης τους στα βιοκαύσιμα.

Παράλληλα, όπως αναφέρει το Reuters, αναμένονται ευνοϊκές συγκομιδές σιταριού στο νότιο ημισφαίριο και οποιοσδήποτε κίνδυνος μείωσης της παραγωγής σε χώρες εξαγωγείς όπως η Αυστραλία και η Αργεντινή θα μπορούσε να προσθέσει ένα νέο ανοδικό στοιχείο στις τιμές.