Το 2023, άλλη μια δύσκολη χρονιά, αλλά δύσκολα δυσκολότερη από το 2022, μπαίνει με Σουηδική Προεδρία στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Από μια άποψη θα μπορούσε να θεωρηθεί ανακουφιστικό: πρόκειται για μια σοβαρή και έμπειρη χώρα, με κίνητρο να πάνε καλά τα πράγματα στο μεγάλο μέτωπο, που συνεχίζει να είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία. Η πολιτική συγκυρία, ωστόσο, φοβούμαι πως μετατρέπει το «πλεονέκτημα» σε τροχοπέδη: η σοβαρή χώρα έχει νέα κυβέρνηση, η οποία βρίσκεται σε υπερσυντηρητική τροχιά, τη στιγμή ακριβώς που η Ενωμένη Ευρώπη, χτυπημένη από κρίσεις και σκάνδαλα, έχει ανάγκη τόλμης, πρωτοβουλιών και ανοίγματος –λέξεις και έννοιες άγνωστες για την παρούσα σουηδική κυβέρνηση και εντελώς απούσες από το πρόγραμμα της προεδρίας της κατά το πρώτο εξάμηνο του 2023.
Το στίγμα πιθανότατα δεν θα δώσει ο «επικίνδυνος κρίκος» του κυβερνητικού οικοδομήματος –οι ακροδεξιοί «Ελεύθεροι Δημοκράτες», οι οποίοι, στα χαρτιά τουλάχιστον, έχουν συμφωνήσει να μην εμπλακούν σε θέματα ευρωπαϊκής πολιτικής, όντας δηλωμένοι «ευρωσκεπτικιστές»- αλλά το ίδιο το «κεντροδεξιό» κόμμα του Πρωθυπουργού και ο ίδιος ο επικεφαλής της κυβέρνησης. Δυο δείγματα γραφής που δύσκολα λένε ψέματα έχουν να κάνουν αφενός με την έλλειψη φιλοδοξίας του σουηδικού σχεδίου δράσης και αφετέρου με τη φιλοσοφία του.
Οι προτεραιότητες της προεδρίας είναι «κλασικές», αλλά, ας μου επιτραπεί η έκφραση, «σε βαθμό κακουργήματος», αφού η περίοδος την οποία διασχίζει η Ευρώπη, και ο κόσμος, δεν έχει τίποτα το κλασικό, το σύνηθες και το ήσυχο. «Ενότητα γύρω από την ασφάλεια», δηλαδή στήριξη της Ουκρανίας, «ανταγωνιστικότητα», δηλαδή ενίσχυση της ανάπτυξης, «πράσινη και ενεργειακή μετάβαση», «δημοκρατία και κράτος δικαίου»: κανείς δεν θα μπορούσε να διαφωνήσει με όλα αυτά, μόνο που δεν αποτελούν προτεραιότητες αλλά το μίνιμουμ δυνατό για μια χώρα που «ηγείται» της Ένωσης. Ίσως την έλλειψη φιλοδοξίας, πίστης στην Ευρώπη κι ενθουσιασμού δίνει εναργέστερα από κάθε ανάλυση η δηλωμένη, από την πρώτη μέρα, πρόθεση της Σουηδικής προεδρίας να «φιλοξενεί» όλες τις υπό τη σκέπη της συναντήσεις σε ένα ξενοδοχείο εντός του αεροδρομίου της Στοκχόλμης. Άλλο η αποφυγή άχρηστης πολυτέλειας και σπατάλης και άλλο μια Προεδρία-ΙΚΕΑ. Πόσο μάλλον όταν το «ψεκάστε-σκουπίστε-τελειώσατε» συνοδεύεται από μια σαφή ιδεολογική κατεύθυνση.
Κοινά σχέδια και βήματα μπορεί να μην αναφέρονται πουθενά στις επίσημες ανακοινώσεις, όμως η «ανταγωνιστικότητα της οικονομίας» είναι πανταχού παρούσα. Περίεργη αίσθηση προτεραιοτήτων αυτή που θέτει «μια υγιή ένεση ελεύθερης αγοράς» (κατά την έκφραση του Σουηδού Πρέσβη στην Ευρωπαϊκή Ένωση) ως προαπαιτούμενο για δράση της Ευρώπης μέσα στην πρωτοφανή, και πρωτοφανώς πολυπλόκαμη, κρίση. Που αντιλαμβάνεται (με τα λόγια του προγράμματος της προεδρίας) και την «πράσινη μετάβαση» ως ζήτημα κυρίως «απόκτησης ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος» της Ευρώπης έναντι άλλων οικονομικών δυνάμεων και που ρίχνει το βάρος όχι στο ίδιο το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής αλλά στις «τεχνολογικά προηγμένες βιομηχανίες». Και που δείχνει με το δάχτυλο (του πρωθυπουργού, στην ομιλία του στη Σουηδική Βουλή, στις 14 Δεκεμβρίου 2022) τον «προστατευτισμό» ως μείζον πρόβλημα της Ευρώπης, υπονοώντας τα μέτρα στήριξης της οικονομίας και των αδυνάτων και τις όποιες προσπάθειες να μη μετατραπεί η βέβαια οικονομική υποχώρηση (και) της Ευρώπης σε δομική στασιμοπληθωριστική ύφεση.
Η Σουηδική προεδρία ΔΕΝ σκοπεύει να «κλείσει» το «μεταναστευτικό σύμφωνο» -εδώ η μακρά χειρ των «Ελεύθερων Δημοκρατών» είναι παραπάνω από εμφανής-, παρότι βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο, μετά από δυο ολόκληρα χρόνια διεργασιών, η δε πρόταση της Επιτροπής είναι όχι απλώς ώριμη αλλά σχεδόν πεσμένη από το δέντρο (και μάλιστα σουηδικό, μιας και η Επίτροπος Μετανάστευσης, υπό τον Έλληνα Αντιπρόεδρο, είναι Σουηδέζα). ΔΕΝ σκοπεύει να δώσει ώθηση σε κοινή αμυντική πολιτική, παρά μόνο να εξασφαλίσει την ολοκλήρωση της εισδοχής της ίδιας της Σουηδίας (και της «ομόσταβλης» Φινλανδίας) στο ΝΑΤΟ. ΔΕΝ δείχνει ενδιαφέρον ούτε για θέματα οικονομικής διακυβέρνησης, ούτε για ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, ούτε, φυσικά, για θεσμικές συζητήσεις ενόψει των προσεχών ευρωεκλογών. Μικρο-μάνατζμεντ επιδιώκει να κάνει, και μάλιστα όσο το δυνατόν πιο «συναινετικό», δηλαδή πολιτικά αδιάφορο. Ας ελπίσουμε να μην τύχει σε μια τέτοια προεδρία κάτι τόσο απρόοπτο που να την αναγκάσει να βγει από την αταραξία της. Δυστυχώς, όμως, αν μάθαμε κάτι τα τελευταία χρόνια, είναι ότι το μόνο απρόοπτο που μπορεί να αποκλειστεί είναι να μη συμβεί όχι ένα, αλλά πολλά μαζεμένα απρόοπτα.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.