Οι διεθνείς αγορές ενέργειας εκπέμπουν ολοένα και ισχυρότερα προειδοποιητικά σήματα για έναν δύσκολο χειμώνα, με τις τιμές του πετρελαίου, του ντίζελ και του φυσικού αερίου να ενισχύουν τις πληθωριστικές πιέσεις και να αυξάνουν τον κίνδυνο για νέες αυξήσεις επιτοκίων από τις μεγάλες κεντρικές τράπεζες.
Μέχρι πρόσφατα, στον κόσμο των κεντρικών τραπεζών, η παρακολούθηση των περιθωρίων κέρδους από τη διύλιση αργού πετρελαίου δύσκολα θα θεωρούνταν κρίσιμο στοιχείο για τη χάραξη της νομισματικής πολιτικής. Όμως, οι ενεργειακές αγορές έχουν αρχίσει και πάλι να εκπέμπουν σήματα έντονης αναταραχής.
Ενώ τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent ξεπέρασαν αυτή την εβδομάδα τα 100 δολάρια το βαρέλι, ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλούν οι τιμές των καυσίμων που χρησιμοποιούνται για τη θέρμανση των κατοικιών, την τροφοδοσία της βιομηχανίας και τις οδικές μεταφορές σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι πιέσεις σε αυτές τις αγορές είναι ακόμη ισχυρότερες από εκείνες που αποτυπώνει η τιμή του αργού και απειλούν να έχουν ευρύτερες επιπτώσεις στην οικονομία.
Για μεγάλο μέρος του πολέμου με το Ιράν, οι κεντρικοί τραπεζίτες μπορούσαν να αντιμετωπίζουν με σχετική ψυχραιμία το πλήγμα που προκάλεσε η σύγκρουση στον ενεργειακό εφοδιασμό, καθώς τα χειρότερα σενάρια δεν επιβεβαιώθηκαν. Τώρα, όμως, ενώ το πετρέλαιο κινείται ξανά ανοδικά, οι τιμές του ντίζελ και του φυσικού αερίου αυξάνονται ακόμη ταχύτερα, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν δεν δείχνει σημάδια άμεσης αποκλιμάκωσης και οι δύο πλευρές φαίνεται να προετοιμάζονται για μια παρατεταμένη σύγκρουση.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ήδη επισημάνει τις υψηλότερες τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου ως έναν από τους βασικούς κινδύνους που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ανοδική αναθεώρηση των προβλέψεών της για τον πληθωρισμό τους επόμενους μήνες.
«Αν σας μιλούσα για τα περιθώρια διύλισης πριν από έξι μήνες, δεν θα ξέραμε πραγματικά για τι πράγμα μιλάμε», δήλωσε την Πέμπτη η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ, μετά την ευρέως αναμενόμενη αύξηση του κόστους δανεισμού. «Τώρα, είτε το αποκαλείτε crack spread είτε περιθώριο διύλισης, όταν πρόκειται για υγρά καύσιμα, όλοι γνωρίζουμε πλέον περί τίνος πρόκειται».
Νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα, ο διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, Άντριου Μπέιλι, εξήγησε στο βρετανικό κοινοβούλιο τη σημασία των crack spreads –δηλαδή των περιθωρίων που αποκομίζουν τα διυλιστήρια μετατρέποντας το αργό πετρέλαιο σε προϊόντα όπως η βενζίνη και το ντίζελ– υπογραμμίζοντας ότι ενισχύουν τις πληθωριστικές πιέσεις. Οι αγορές πλέον προεξοφλούν δύο αυξήσεις επιτοκίων έως τον Φεβρουάριο, προκειμένου να αντιμετωπιστεί ο πληθωρισμός.
Τα συμβόλαια ντίζελ σε ορισμένες περιοχές του κόσμου έχουν ξεπεράσει τα 200 δολάρια το βαρέλι, ενώ μαζί με τους φόρους ορισμένοι καταναλωτές πληρώνουν πλέον πάνω από 300 δολάρια. Παράλληλα, οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έφθασαν στα υψηλότερα επίπεδα από τα τέλη του 2022, τη χρονιά της πλήρους ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, καθώς τα αποθέματα παραμένουν περιορισμένα λίγο πριν από την έναρξη της ψυχρής περιόδου. Στις ΗΠΑ, οι τιμές του ντίζελ έχουν επίσης φθάσει σε επίπεδα-ρεκόρ.
Η κατάσταση εξακολουθεί να απέχει από τα καταστροφικά σενάρια που είχαν διατυπωθεί όταν ξέσπασε η σύγκρουση με το Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου. Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες πίσω από το πρόσφατο ράλι των τιμών ήταν η Κίνα, αν και παραμένει αβέβαιο εάν τα κινεζικά διυλιστήρια θα συνεχίσουν με τον ίδιο ρυθμό, δεδομένου του αυξημένου κόστους.
Η γενικότερη τάση, ωστόσο, είναι σαφής. Έμποροι και παραγωγοί προειδοποιούν ότι ο κόσμος χρειάζεται περισσότερο πετρέλαιο ενόψει του χειμώνα, την ώρα που η δυναμικότητα των διυλιστηρίων παραμένει περιορισμένη, γεγονός που αναμένεται να διατηρήσει τις πιέσεις στις τιμές των καυσίμων. Οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια έχουν οδηγήσει τις εξαγωγές ντίζελ της Ρωσίας σε ιστορικό χαμηλό, ενώ οι μονάδες επεξεργασίας στη Μέση Ανατολή εξακολουθούν να ανακάμπτουν από τα πλήγματα που δέχθηκαν στην αρχή του πολέμου με το Ιράν.
Παράλληλα, οι σημερινές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ εξακολουθούν να υπολείπονται σημαντικά των προπολεμικών επιπέδων. Πριν από τη σύγκρουση, από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Πολλές από τις εναλλακτικές λύσεις που είχε χρησιμοποιήσει μέχρι σήμερα η αγορά ενέργειας εξαντλούνται. Οι αποδεσμεύσεις ποσοτήτων από τα στρατηγικά αποθέματα επιβραδύνονται, ενώ η Κίνα αγοράζει περισσότερο πετρέλαιο και τα διαθέσιμα αποθέματα μειώνονται σταθερά.
Την ίδια στιγμή, οι Χούθι της Υεμένης πραγματοποιούν επανειλημμένες επιθέσεις στη Σαουδική Αραβία, έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου παγκοσμίως. Μετά από πολλαπλές επιθέσεις την Πέμπτη, το βασίλειο έκλεισε τον αγωγό Ανατολής-Δύσης, μία από τις σημαντικότερες εναλλακτικές οδούς εξαγωγής πετρελαίου που παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ.
Οι αναταράξεις αποτυπώνονται πλέον σε ολόκληρη την αγορά πετρελαίου. Το ημερήσιο κόστος ναύλωσης ενός υπερδεξαμενόπλοιου θα μπορούσε να ξεπεράσει το 1 εκατ. δολάρια, ενώ καταβάλλονται τεράστια premiums για την εξασφάλιση άμεσων φορτίων. Συμβόλαια παραγώγων που υπό κανονικές συνθήκες μεταβάλλονται κατά λίγα σεντς καταγράφουν ιστορικά υψηλά, με άνοδο αρκετών δολαρίων ακόμη και μέσα σε μία μόνο συνεδρίαση.
«Θα δούμε έναν πολύ δύσκολο χειμώνα στη Βόρεια Ευρώπη», δήλωσε σε συνέδριο αυτή την εβδομάδα ο Σέιχ Χάλεντ Αλ-Σαμπάχ, διευθύνων σύμβουλος διεθνούς μάρκετινγκ της Kuwait Petroleum Corp. «Αυτή είναι μόνο η αρχή».
Το φυσικό αέριο, από την πλευρά του, παραμένει σε μεγάλο βαθμό εγκλωβισμένο στον Κόλπο. Οι Ευρωπαίοι traders ανησυχούν για το κατά πόσο θα μπορέσουν να εξασφαλίσουν επαρκείς ποσότητες για τον χειμώνα, καθώς τα αποθέματα βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο για την εποχή.
Κυβερνήσεις και επιχειρήσεις απέφυγαν να πραγματοποιήσουν μεγάλες αγορές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Ωστόσο, μεγάλες τράπεζες και συμβουλευτικές εταιρείες εκτιμούν ότι οι ποσότητες φυσικού αερίου που θα χρειαστεί να αγοράσει η Ευρώπη θα μπορούσαν να οδηγήσουν τις τιμές ξανά πάνω από τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, περίπου 25% υψηλότερα από τα σημερινά επίπεδα. Οι υψηλές τιμές του φυσικού αερίου μεταφέρονται τελικά και στη βιομηχανική παραγωγή.
«Αυτή είναι μια δύσκολη περίοδος», δήλωσε ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, εκτελεστικός πρόεδρος της ελληνικής Metlen, του μεγαλύτερου καθετοποιημένου παραγωγού βωξίτη, αλουμίνας και πρωτόχυτου αλουμινίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. «Οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας φθάνουν σε επίπεδα στα οποία οι εταιρείες που δεν είναι κατάλληλα προετοιμασμένες δεν μπορούν να παράγουν αλουμίνιο».
Στην αγορά αργού, το βασικό παγκόσμιο σημείο αναφοράς για τις φυσικές συναλλαγές πετρελαίου άγγιξε τα 120 δολάρια για πρώτη φορά από τον Ιούνιο. Πρόκειται για ένδειξη ότι τα διυλιστήρια είναι διατεθειμένα να πληρώσουν υψηλότερες τιμές για να εξασφαλίσουν όσα φορτία μπορούν, καθώς τα περιθώρια κέρδους από την παραγωγή καυσίμων –και ιδιαίτερα ντίζελ– παραμένουν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Οι προειδοποιήσεις για το ντίζελ γίνονται ολοένα και εντονότερες. Τα ουκρανικά πλήγματα στα ρωσικά διυλιστήρια έχουν περιορίσει δραστικά μία από τις μεγαλύτερες πηγές εξαγωγών ντίζελ παγκοσμίως.
«Όλοι γνωρίζουμε ότι το ντίζελ χρησιμοποιείται από μια συγκεκριμένη κατηγορία οικονομικών παραγόντων», ανέφερε η Λαγκάρντ στη συνέντευξη Τύπου αυτής της εβδομάδας, αφήνοντας να εννοηθεί ότι τα επιτόκια ενδέχεται να χρειαστεί να αυξηθούν περαιτέρω για να περιοριστούν οι πληθωριστικοί κίνδυνοι. «Και γνωρίζουμε πλέον ότι πρόκειται για ακόμη ένα σημείο συμφόρησης».
Σε πετρελαϊκό συνέδριο στη Σιγκαπούρη αυτή την εβδομάδα, traders επανειλημμένα προειδοποίησαν ότι οι παγκόσμιες αγορές καυσίμων βρίσκονται αντιμέτωπες με σοβαρά προβλήματα. Σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ιταλία, έχουν ήδη εφαρμοστεί φορολογικές μειώσεις για την προστασία των καταναλωτών. Ωστόσο, η πίεση θα παραμείνει όσο οι τιμές του ντίζελ συνεχίζουν να ανεβαίνουν.
Την Παρασκευή, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) ανακοίνωσε ότι το 2026 αναμένεται να καταγραφεί η μεγαλύτερη πτώση της ζήτησης πετρελαίου από την εποχή της πανδημίας, καθώς ιδιαίτερα οι υψηλές τιμές του ντίζελ πλήττουν την κατανάλωση.
Μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τον οργανισμό, τα αποθέματα αποτελούσαν βασικό ανάχωμα απέναντι στις αυξήσεις των τιμών. Όμως, αυτά τα αποθέματα εξαντλούνται και το παγκόσμιο σύστημα διύλισης λειτουργεί στα όριά του. Χωρίς πρόοδο είτε στον πόλεμο με το Ιράν είτε στη σύγκρουση Ρωσίας-Ουκρανίας, οι αγορές πετρελαίου θα μπορούσαν να γίνουν ακόμη πιο «σφιχτές».
Το αποτέλεσμα είναι ο αυξανόμενος κίνδυνος ενός ιδιαίτερα δύσκολου και ακριβού χειμώνα, κατά τον οποίο οι κυβερνήσεις ενδέχεται να αναγκαστούν να παρέμβουν για να περιορίσουν το κόστος ζωής, την ίδια στιγμή που οι κεντρικές τράπεζες θα αυξάνουν τα επιτόκια για να αντιμετωπίσουν τον πληθωρισμό.
Και οι πιέσεις δεν περιορίζονται στην ενέργεια. Οι επιθέσεις σε λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας έχουν συμβάλει στην άνοδο των τιμών των τροφίμων στα υψηλότερα επίπεδα σχεδόν τεσσάρων ετών.
Η Ουγγαρία, για παράδειγμα, ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι θα προσφέρει οικονομική στήριξη στους ιδιοκτήτες αυτοκινήτων για να αντισταθμίσει το αυξανόμενο κόστος των καυσίμων.
«Υπάρχουν πολλές ανησυχίες ότι οι τιμές θα αυξηθούν περαιτέρω», δήλωσε η Αν-Σοφί Κορμπό, ερευνήτρια στο Center on Global Energy Policy του Πανεπιστημίου Κολούμπια. «Είναι πιθανό να υπάρξουν εκκλήσεις προς τις κυβερνήσεις να παρέμβουν και να προστατεύσουν τους καταναλωτές, αλλά αυτό εξαρτάται φυσικά από τη δημοσιονομική κατάσταση κάθε χώρας».
Διαβάστε ακόμη
Αυτοκατανάλωση: το νέο στοίχημα για φθηνότερο ρεύμα σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις
Οδηγός επιβίωσης: 10 δεξιότητες που πρέπει να αναπτύξετε στην εποχή της ΑΙ
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.