Η αγορά ομολόγων βρίσκεται πολύ κοντά στο να εκπέμψει ένα από τα πιο γνωστά προειδοποιητικά σήματα για την οικονομία, καθώς οι διαδοχικές αυξήσεις επιτοκίων από τη Federal Reserve ενισχύουν τον κίνδυνο η αμερικανική ανάπτυξη να χάσει σημαντικά τη δυναμική της.
Η πρόσθετη απόδοση που απαιτούν οι επενδυτές για να διακρατούν 10ετή αμερικανικά κρατικά ομόλογα αντί για διετείς τίτλους περιορίστηκε την περασμένη εβδομάδα ακόμη και στις 17 μονάδες βάσης, στο μικρότερο περιθώριο από τις αρχές του 2025. Αυτή η λεγόμενη επιπέδωση της καμπύλης αποδόσεων αυξάνει την πιθανότητα η απόδοση του 10ετούς να υποχωρήσει σύντομα κάτω από εκείνη των βραχύτερων λήξεων, δημιουργώντας το φαινόμενο που είναι γνωστό ως αντιστροφή της καμπύλης αποδόσεων.
Ιστορικά, μια ανεστραμμένη καμπύλη έχει αποτελέσει ισχυρό προειδοποιητικό σήμα. Έχει προηγηθεί καθεμιάς από τις τελευταίες οκτώ υφέσεις στις ΗΠΑ από τη δεκαετία του 1960, αν και η προγνωστική της ικανότητα αποδείχθηκε ανακριβής νωρίτερα αυτή τη δεκαετία. Ουσιαστικά, αποτελεί τον τρόπο με τον οποίο η αγορά ομολόγων εκφράζει την εκτίμηση ότι η Fed μπορεί να αυξήσει τα επιτόκια τόσο πολύ ώστε, στην προσπάθειά της να περιορίσει τον πληθωρισμό, να ανακόψει και την οικονομική δραστηριότητα.
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα είχε ευρύτερες επιπτώσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές και ιδιαίτερα στις μετοχές, οι οποίες εξακολουθούν να διαπραγματεύονται κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Πρόκειται για ένα σενάριο για το οποίο προετοιμάζονται πλέον περισσότεροι επενδυτές, μετά την απόφαση της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας να αυξήσει αυτόν τον μήνα τα επιτόκια για πρώτη φορά έπειτα από τρία χρόνια, αφήνοντας παράλληλα να εννοηθεί ότι πιθανότατα θα ακολουθήσουν και άλλες αυξήσεις. Η στροφή αυτή δείχνει επίσης πόσο η πιο επιθετική στάση της Fed μεταβάλλει την ισορροπία των κινδύνων, έπειτα από ένα κύμα πωλήσεων στα ομόλογα που αντανακλούσε τις αυξανόμενες πληθωριστικές πιέσεις σε ένα περιβάλλον ισχυρής ανάπτυξης.
«Το να βλέπουμε την καμπύλη μεταξύ διετών και 10ετών τίτλων να αντιστρέφεται ή να επιπεδώνεται δραματικά θέτει υπό αμφισβήτηση την άποψη ότι η οικονομία είναι πολύ ισχυρή και αυτό είναι μέρος όσων αποτιμώνται στην αγορά ομολόγων», δήλωσε ο Ζακ Γκρίφιθς, επικεφαλής στρατηγικής επενδυτικής βαθμίδας και μακροοικονομικής ανάλυσης στην CreditSights.
Ανατροπή της τάσης στις καμπύλες αποδόσεων
Μια ενδεχόμενη αντιστροφή θα ανέτρεπε την παγκόσμια τάση εξομάλυνσης των καμπυλών αποδόσεων που παρατηρείται από το 2024. Οι επενδυτές στα ομόλογα συνήθως απαιτούν υψηλότερη απόδοση για να αποζημιωθούν για τη μεγαλύτερη αβεβαιότητα που συνεπάγεται η δέσμευση των χρημάτων τους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Για τον λόγο αυτό, υπό κανονικές συνθήκες, οι καμπύλες αποδόσεων έχουν ανοδική κλίση.
Μόλις τον περασμένο μήνα αυτή ήταν ακόμη η εικόνα, καθώς οι αποδόσεις των τίτλων μεγαλύτερης διάρκειας εκτινάσσονταν, εν μέρει λόγω ανησυχιών ότι η αξιοπιστία της Fed στη μάχη κατά του πληθωρισμού υποχωρούσε υπό τον πρόεδρό της, Κέβιν Γουόρς.
Ωστόσο, μετά την αύξηση επιτοκίων του Σεπτεμβρίου, οι βραχυπρόθεσμες λήξεις έχουν πρωταγωνιστήσει στην άνοδο των αποδόσεων. Οι traders προεξοφλούν πλέον αυξήσεις επιτοκίων από τη Fed συνολικού ύψους τουλάχιστον 75 μονάδων βάσης μέσα στους επόμενους 12 μήνες.
Ορισμένοι αναλυτές, πάντως, δεν αναμένουν άμεση αντιστροφή της καμπύλης, καθώς το μέγεθος των αυξήσεων που έχει ήδη ενσωματωθεί στις τιμές καθιστά δυσκολότερη μια περαιτέρω άνοδο των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων σε σχέση με τις μακροπρόθεσμες αποδόσεις.
«Η αγορά έχει ήδη προεξοφλήσει σημαντικές αυξήσεις επιτοκίων από τη Fed, οι οποίες έχουν οδηγήσει σε απότομη επιπέδωση της καμπύλης τις τελευταίες εβδομάδες», δήλωσε ο Γκενάντι Γκόλντμπεργκ, επικεφαλής στρατηγικής αμερικανικών επιτοκίων στην TD Securities. «Αυτό μας κάνει να πιστεύουμε ότι η καμπύλη 2ετών-10ετών είναι πιθανό να γίνει πιο απότομη τις επόμενες εβδομάδες».
Επιπλέον, προς το παρόν είναι δύσκολο να διαφανεί σημαντική εξασθένηση της αμερικανικής οικονομίας. Οι οικονομολόγοι μόλις αναβάθμισαν τις προβλέψεις τους για την ανάπτυξη των ΗΠΑ στο τρίτο τρίμηνο, επικαλούμενοι την ισχυρότερη ζήτηση, σύμφωνα με την τελευταία μηνιαία έρευνα του Bloomberg.
Αυξάνονται οι πιθανότητες αντιστροφής
Άλλοι επενδυτές θεωρούν ότι η τάση επιπέδωσης έχει ακόμη περιθώρια να συνεχιστεί. Ο Εντ Αλ Χουσέινι, διαχειριστής χαρτοφυλακίου στην Columbia Threadneedle, δήλωσε ότι τοποθετείται ενόψει μιας αντιστροφής τόσο της καμπύλης μεταξύ 2ετών και 10ετών όσο και εκείνης μεταξύ 5ετών και 30ετών μέσα στους επόμενους έξι μήνες, καθώς η Fed αυστηροποιεί τη νομισματική πολιτική προκειμένου να περιορίσει την οικονομική δραστηριότητα και τον πληθωρισμό.
«Η καλύτερη ένδειξη ότι η νομισματική πολιτική γίνεται πιο περιοριστική είναι η επιπέδωση και, τελικά, η αντιστροφή της καμπύλης αποδόσεων», ανέφερε.
Στις συναλλαγές της Δευτέρας στην Ασία, οι αποδόσεις των 2ετών και 10ετών αμερικανικών τίτλων διαμορφώνονταν περίπου στο 4,90% και 5,21%, αντίστοιχα. Η απόδοση του 10ετούς, η οποία αποτελεί βασικό σημείο αναφοράς για την παγκόσμια αγορά ομολόγων, κινείται κοντά στα υψηλότερα επίπεδα από το 2007.
Όταν η καμπύλη αντιστρέφεται, συχνά αντανακλά αυξανόμενη ανησυχία για τις προοπτικές της ανάπτυξης, δεδομένου ότι οι αυξήσεις επιτοκίων έχουν στόχο να αντιμετωπίσουν τον πληθωρισμό περιορίζοντας τη ζήτηση για δανεισμό. Μια επιβράδυνση της ανάπτυξης θα μπορούσε τελικά να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε η Fed να μειώσει ξανά τα επιτόκια, οδηγώντας τις μακροπρόθεσμες αποδόσεις χαμηλότερα σε σχέση με τις βραχυπρόθεσμες.
Από το 1978, η καμπύλη μεταξύ 2ετών και 10ετών τίτλων έχει αντιστραφεί κατά μέσο όρο περίπου 15 μήνες πριν από την έναρξη μιας ύφεσης, με το χρονικό διάστημα να κυμαίνεται από έξι μήνες έως δύο χρόνια, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το Bloomberg.
Γιατί το σήμα δεν είναι αλάνθαστο
Ωστόσο, η προγνωστική ικανότητα της καμπύλης αποδόσεων έχει τεθεί υπό αυξανόμενη αμφισβήτηση τα τελευταία χρόνια. Διάφορες καμπύλες στις ΗΠΑ αντιστράφηκαν το 2022, με την πλειονότητα των οικονομολόγων να προβλέπει τότε ύφεση μέσα στους επόμενους 12 μήνες.
Η ύφεση αυτή δεν ήρθε ποτέ, καθώς η αμερικανική οικονομία αποδείχθηκε σε μεγάλο βαθμό ικανή να αντέξει την εκστρατεία νομισματικής σύσφιξης της Fed την περίοδο 2022-2023, μια περιφερειακή τραπεζική κρίση, έναν παγκόσμιο εμπορικό πόλεμο και τη φετινή εκτίναξη των τιμών της ενέργειας.
Παρότι η καμπύλη 2ετών-10ετών είναι αυτή που αναφέρεται συχνότερα από τους επενδυτές ομολόγων, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής που αναζητούν ενδείξεις ύφεσης παρακολουθούν και άλλες καμπύλες που συνδέονται με τα επιτόκια τριμηνιαίου δανεισμού. Το περιθώριο μεταξύ των αποδόσεων των 3μηνων και των 10ετών αμερικανικών τίτλων παραμένει σχετικά μεγάλο.
Οι επιπτώσεις στις αγορές και στις τράπεζες
Η πρόσφατη επιπέδωση της καμπύλης μεταξύ 2ετών και 10ετών τίτλων έχει προκαλέσει απώλειες στους επενδυτές ομολόγων που είχαν ξεκινήσει τη χρονιά ποντάροντας σε μεγαλύτερη κλίση της καμπύλης. Οι επιπτώσεις γίνονται αισθητές και στις αμερικανικές μετοχές, ιδιαίτερα στον τραπεζικό κλάδο.
Οι τράπεζες συνήθως δανείζονται σε βραχυπρόθεσμη βάση και χορηγούν δάνεια μεγαλύτερης διάρκειας. Επομένως, η συρρίκνωση της διαφοράς μεταξύ βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων επιτοκίων περιορίζει τα καθαρά επιτοκιακά περιθώριά τους.
Ο KBW Bank Index, ο οποίος παρακολουθεί τις μετοχές των μεγαλύτερων τραπεζών, εισήλθε την περασμένη εβδομάδα σε τεχνική διόρθωση, έχοντας υποχωρήσει κατά 10% από τα πρόσφατα υψηλά του.
Η κίνηση προς μια πιθανή αντιστροφή της καμπύλης αντανακλά τη δραματική μεταβολή των οικονομικών προοπτικών μετά την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ με το Ιράν τον Φεβρουάριο. Πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, οι traders στοιχημάτιζαν σε μια σειρά μειώσεων επιτοκίων, οι οποίες θα οδηγούσαν χαμηλότερα τις βραχυπρόθεσμες αποδόσεις. Σήμερα, αντίθετα, προετοιμάζονται για νέες αυξήσεις.
Μια αντιστροφή «θα αποτελούσε ένδειξη ότι η Fed κάνει λάθος στη νομισματική πολιτική», δήλωσε η Τζέιμι Πάτον, συνεπικεφαλής παγκόσμιων επιτοκίων στην TCW Group. «Αυξάνει υπερβολικά τα επιτόκια και στο μέλλον θα αναγκαστεί να τα μειώσει απότομα. Επομένως, για εμάς, οι ανεστραμμένες καμπύλες αποδόσεων δεν αποτελούν υγιές μήνυμα για τη μακροοικονομία».
Διαβάστε ακόμη
Oι Ινδοί θέλουν… Ελλάδα για τις διακοπές τους
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.