Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα που οδήγησε το Ηνωμένο Βασίλειο εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Brexit επιστρέφει δυναμικά στο επίκεντρο της βρετανικής πολιτικής ζωής. Αυτό που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ένα κλειστό κεφάλαιο μετατρέπεται ξανά σε πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης, καθώς η κοινή γνώμη μεταβάλλεται, οι ισορροπίες στα κόμματα αλλάζουν και η γεωπολιτική πραγματικότητα αναγκάζει το Λονδίνο να επανεξετάσει τη θέση του στην Ευρώπη.
Η κυβέρνηση του Κιρ Στάρμερ βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα δίλημμα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια φαινόταν αδιανόητο: πώς θα αποκαταστήσει τους δεσμούς με τις Βρυξέλλες χωρίς να προκαλέσει νέο πολιτικό διχασμό σε μια χώρα που εξακολουθεί να κουβαλά τα τραύματα του Brexit.
Ο ίδιος ο Στάρμερ, αν και απέφυγε συστηματικά κάθε συζήτηση περί επανένταξης πριν από τις εκλογές του 2024, μιλά πλέον ανοιχτά για την ανάγκη να βρεθεί η Βρετανία «στην καρδιά της Ευρώπης». Παράλληλα, στο εσωτερικό των Εργατικών πληθαίνουν οι φωνές που ζητούν πιο τολμηρές πρωτοβουλίες για την αποκατάσταση των σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η νέα μάχη για την ηγεσία της Βρετανίας
Το ευρωπαϊκό ζήτημα απειλεί να εξελιχθεί σε καθοριστικό παράγοντα για το μέλλον της βρετανικής πολιτικής.
Οι βασικοί διεκδικητές της ηγεσίας των Εργατικών, όπως ο δήμαρχος του Μάντσεστερ Άντι Μπέρναμ και ο πρώην υπουργός Υγείας Γουές Στρίτινγκ, έχουν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας πολύ στενότερης σχέσης με την Ευρώπη από αυτή που προβλέπει σήμερα η επίσημη γραμμή του κόμματος. Ο Στρίτινγκ έχει φτάσει μάλιστα στο σημείο να δηλώσει ότι η επανένταξη στην ΕΕ θα έπρεπε να αποτελεί τον τελικό στρατηγικό στόχο των Εργατικών.
Την ίδια στιγμή, η άνοδος του Νάιτζελ Φάρατζ και του Reform UK μεταβάλλει ολόκληρο το πολιτικό σκηνικό. Το κόμμα του πρώην αρχιτέκτονα του Brexit προηγείται στις δημοσκοπήσεις εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο, δημιουργώντας νέες πιέσεις τόσο στους Εργατικούς όσο και στους Συντηρητικούς.
Η ενίσχυση του Reform UK έχει δημιουργήσει ένα παράδοξο. Ενώ η υποστήριξη προς τον Φάρατζ αυξάνεται, η δημοτικότητα του ίδιου του Brexit μειώνεται.
Η κοινή γνώμη αλλάζει στρατόπεδο
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η βρετανική κοινωνία έχει μετακινηθεί σημαντικά σε σχέση με το 2016.
Σύμφωνα με έρευνα της Ipsos, το 52% των Βρετανών θεωρεί πλέον ότι η χώρα θα πρέπει να επανενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σχεδόν οι μισοί υποστηρίζουν τη διεξαγωγή νέου δημοψηφίσματος, ενώ μόλις το ένα τρίτο των πολιτών δηλώνει ότι θα ψήφιζε ξανά υπέρ της παραμονής εκτός ΕΕ.
Η μεταστροφή αυτή δεν οφείλεται μόνο στις οικονομικές επιδόσεις της χώρας. Παίζει ρόλο και η δημογραφία. Οι ψηφοφόροι που στήριξαν μαζικά το Brexit πριν από μία δεκαετία ήταν μεγαλύτερης ηλικίας, ενώ οι νεότερες γενιές εμφανίζονται σαφώς πιο φιλοευρωπαϊκές.
Παράλληλα, οι διεθνείς εξελίξεις έχουν μεταβάλει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν οι Βρετανοί την Ευρώπη.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία και ο παράγοντας Τραμπ
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο έχουν ενισχύσει την αίσθηση ότι η Βρετανία και η Ευρώπη αντιμετωπίζουν κοινές στρατηγικές προκλήσεις.
Η αβεβαιότητα γύρω από τη μελλοντική αμερικανική δέσμευση στην ευρωπαϊκή ασφάλεια έχει ενισχύσει τις φωνές που υποστηρίζουν στενότερη συνεργασία μεταξύ Λονδίνου και Βρυξελλών. Σε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, ιδιαίτερα στη Γερμανία, στις σκανδιναβικές χώρες και στην Ανατολική Ευρώπη, υπάρχει πλέον μεγαλύτερη διάθεση για επαναπροσέγγιση με το Ηνωμένο Βασίλειο στο πλαίσιο μιας κοινής στρατηγικής απέναντι στη Ρωσία.
Ωστόσο, η πολιτική πορεία προς μια νέα συμφωνία μόνο εύκολη δεν είναι.
Οι Βρυξέλλες παραμένουν επιφυλακτικές απέναντι σε οποιαδήποτε προσπάθεια του Λονδίνου να επιλέξει μόνο τα πλεονεκτήματα της ευρωπαϊκής συμμετοχής χωρίς να αναλάβει τις αντίστοιχες υποχρεώσεις. Χώρες όπως η Γαλλία φοβούνται ότι υπερβολικές παραχωρήσεις προς τη Βρετανία θα μπορούσαν να ενισχύσουν ευρωσκεπτικιστικά κινήματα στο εσωτερικό τους.
Ταυτόχρονα, η πολιτική αβεβαιότητα στο ίδιο το Ηνωμένο Βασίλειο δυσκολεύει τις διαπραγματεύσεις. Ο Στάρμερ είναι ο πέμπτος πρωθυπουργός που εγκαταστάθηκε στην Ντάουνινγκ Στριτ μετά την παραίτηση του Ντέιβιντ Κάμερον το 2016 και αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αμφιβάλλουν για το πόσο σταθερή θα είναι η σημερινή κυβέρνηση τους επόμενους μήνες.
Το οικονομικό τίμημα του Brexit
Πίσω από όλες αυτές τις πολιτικές συζητήσεις βρίσκεται η οικονομία.
Σύμφωνα με νέα ανάλυση της Bloomberg Economics, το Brexit έχει ήδη κοστίσει στη βρετανική οικονομία από 2% έως 4% του ΑΕΠ. Η βασική εκτίμηση τοποθετεί τη μακροπρόθεσμη απώλεια στο 2,5% του ΑΕΠ, ποσοστό που ισοδυναμεί με περίπου 30 δισ. στερλίνες χαμένων φορολογικών εσόδων κάθε χρόνο.
Παρά τις προσπάθειες διαδοχικών κυβερνήσεων να μειώσουν τις εμπορικές τριβές με την Ευρωπαϊκή Ένωση, πολλές επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος, περισσότερη γραφειοκρατία και δυσκολότερη πρόσβαση στις ευρωπαϊκές αγορές.
Η μελέτη εκτιμά ότι μια στενότερη σχέση με την ΕΕ θα μπορούσε να ανακτήσει από 0,4 έως 1,2 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Το μεγαλύτερο όφελος θα προερχόταν από την επανένταξη στην ενιαία αγορά αγαθών, ακολουθούμενη από ένα ελβετικού τύπου μοντέλο συνεργασίας και, τέλος, από την επιστροφή στην τελωνειακή ένωση.
Δέκα χρόνια μετά το ιστορικό δημοψήφισμα, η συζήτηση δεν αφορά πλέον το αν το Brexit είχε κόστος. Το πραγματικό ερώτημα που αρχίζει να απασχολεί το βρετανικό πολιτικό σύστημα είναι μέχρι ποιο σημείο η χώρα είναι διατεθειμένη να πληρώσει αυτό το κόστος προκειμένου να διατηρήσει την απόσταση που επέλεξε από την Ευρώπη.
Διαβάστε ακόμη
Απόστολος Βακάκης: Η επόμενη πίστα ανάπτυξης της Jumbo
Ένα παλιό βιοτεχνικό ακίνητο στην Καισαριανή γίνεται φοιτητική εστία 73 διαμερισμάτων (pics)
Ιράν: Η διπλωματική σκακιέρα του Τραμπ για το τέλος του πολέμου και το αντάρτικο Νετανιάχου
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.