Ημιαγωγοί και AI: Η αντεπίθεση από την Κίνα απέναντι στους περιορισμούς από τις ΗΠΑ

Η αλλαγή δεν έγινε ούτε γρήγορα ούτε χωρίς αποτυχίες. Ωστόσο, η ένταση των αμερικανικών περιορισμών, η εκρηκτική ζήτηση για υπολογιστική ισχύ και η ανάγκη της Κίνας να περιορίσει την εξάρτησή της από ξένους προμηθευτές έχουν δημιουργήσει ένα διαφορετικό περιβάλλον. Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον ένα ερώτημα στρατηγικής σημασίας: αν η Κίνα μπορεί να καλύψει με δικές της τεχνολογίες τις ανάγκες μιας οικονομίας που στηρίζεται ολοένα περισσότερο στην τεχνητή νοημοσύνη, την αυτοματοποίηση και τη ρομποτική.

Από την τεχνολογική εξάρτηση στην εγχώρια παραγωγή

Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, η απόσταση ανάμεσα στην κινεζική βιομηχανία και τους πρωτοπόρους των ημιαγωγών ήταν τεράστια. Σε εργοστάσια της εποχής, η παραγωγή ολοκληρωμένων κυκλωμάτων στηριζόταν σε μεγάλο βαθμό σε χειροκίνητες διαδικασίες, ενώ η χώρα αναζητούσε τεχνογνωσία και τρόπους εκσυγχρονισμού.

Για χρόνια, η Κίνα έβλεπε την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και την Ταϊβάν να αποκτούν πρωταγωνιστικό ρόλο. Ακόμη και όταν παρουσιάστηκε το φιλόδοξο βιομηχανικό πρόγραμμα Made in China 2025, η χώρα εξακολουθούσε να καλύπτει περίπου το 85% των αναγκών της σε ημιαγωγούς μέσω εισαγωγών.

Το μέγεθος της εξάρτησης ήταν ενδεικτικό της στρατηγικής σημασίας του κλάδου: οι κινεζικές εισαγωγές μικροτσίπ είχαν ξεπεράσει σε αξία τις εισαγωγές πετρελαίου. Η τεχνολογία είχε γίνει πλέον τόσο κρίσιμη για την οικονομία όσο και η ενέργεια.

Το Πεκίνο απάντησε με ένα τεράστιο πρόγραμμα κρατικής χρηματοδότησης για την ανάπτυξη εγχώριων παραγωγικών δυνατοτήτων. Η προσπάθεια, όμως, δεν εξελίχθηκε ομαλά. Επενδυτικά σχέδια καθυστέρησαν, ενώ ορισμένες επιχειρήσεις αντιμετώπισαν σοβαρά οικονομικά προβλήματα.

Η πίεση των ΗΠΑ ως καταλύτης

Η σημερινή φάση διαφέρει σημαντικά. Οι αμερικανικοί περιορισμοί στην πρόσβαση της Κίνας σε προηγμένο εξοπλισμό και τεχνολογία δεν σταμάτησαν την προσπάθεια του Πεκίνου. Αντίθετα, υποχρέωσαν τις κινεζικές επιχειρήσεις να εστιάσουν περισσότερο σε συγκεκριμένα τεχνολογικά εμπόδια που θεωρούνται κρίσιμα για την ανάπτυξη της AI.

Η στρατηγική μετατοπίστηκε από την απλή αγορά ξένου εξοπλισμού στην ανάπτυξη εγχώριων λύσεων. Κινεζικές εταιρείες προσπαθούν πλέον να κατασκευάσουν στο εσωτερικό της χώρας εξοπλισμό για την παραγωγή μικροτσίπ, αλλά και να βελτιώσουν τις δυνατότητες παλαιότερων μηχανημάτων που έχουν ήδη αποκτήσει από το εξωτερικό.

Παράλληλα, η Huawei έχει αναπτύξει τσιπ τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιούνται σε σύνθετες εφαρμογές, μεταξύ άλλων στην εκπαίδευση μοντέλων για αυτόνομα οχήματα και στον έλεγχο ανθρωποειδών ρομπότ.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή η τεχνητή νοημοσύνη αυξάνει κατακόρυφα τη ζήτηση για υπολογιστική ισχύ. Η δυνατότητα παραγωγής των απαραίτητων ημιαγωγών δεν αποτελεί πλέον μόνο ζήτημα τεχνολογικής ανταγωνιστικότητας, αλλά συνδέεται άμεσα με την παραγωγική και γεωπολιτική ισχύ.

Το κινεζικό μοντέλο και ο ρόλος των μεγάλων πελατών

Η εμπειρία της παγκόσμιας βιομηχανίας δείχνει ότι η επιτυχία στους ημιαγωγούς απαιτεί περισσότερα από κρατικά κεφάλαια. Χρειάζεται και ένας μεγάλος, σταθερός πελάτης που μπορεί να λειτουργήσει ως κινητήρας καινοτομίας.

Αυτό συνέβη στο παρελθόν στις ΗΠΑ. Η Texas Instruments ενισχύθηκε από κρατικές συμβάσεις που συνδέονταν με τη διαστημική κούρσα, ενώ η συνεργασία με την IBM δημιούργησε ζήτηση και βοήθησε στην επίλυση τεχνικών προβλημάτων.

Παρόμοια ήταν η περίπτωση της Intel, όταν η IBM επέλεξε την εταιρεία ως προμηθευτή για τον πρώτο προσωπικό υπολογιστή της. Στην Ταϊβάν, η κρατική βιομηχανική πολιτική σε συνδυασμό με τις σχέσεις της TSMC με μεγάλους τεχνολογικούς πελάτες δημιούργησε ένα από τα ισχυρότερα οικοσυστήματα παραγωγής προηγμένων τσιπ.

Στην Κίνα, αντίστοιχο ρόλο μπορούν πλέον να παίξουν η Huawei και η Tencent, αλλά και μεγάλοι τεχνολογικοί όμιλοι που χρειάζονται εγχώριους προμηθευτές.

Η CXMT στο επίκεντρο της νέας εποχής

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ChangXin Memory Technologies (CXMT). Η εταιρεία ιδρύθηκε το 2016 με κρατική χρηματοδότηση και στόχο να δημιουργήσει προηγμένες μονάδες παραγωγής και να ανταγωνιστεί μεγάλους διεθνείς κατασκευαστές μνήμης.

Για χρόνια παρέμενε ζημιογόνος. Η εικόνα, όμως, άλλαξε φέτος, καθώς πέρασε στην κερδοφορία και κάλυψε τις συσσωρευμένες ζημιές της. Παράλληλα, η χρηματιστηριακή της αξία εκτοξεύθηκε, μετά την άνοδο της μετοχής της κατά 466% από την αρχική δημόσια προσφορά.

Η IPO, ύψους περίπου 9,8 δισ. δολαρίων, αποτέλεσε μία από τις μεγαλύτερες παγκοσμίως μέσα στη χρονιά. Η εξέλιξη δείχνει ότι οι επενδυτές αντιμετωπίζουν πλέον την κινεζική βιομηχανία μνήμης ως έναν κλάδο με σημαντικές προοπτικές.

Επόμενος μεγάλος στόχος της CXMT είναι η μνήμη υψηλού εύρους ζώνης (HBM), ένα κρίσιμο εξάρτημα για τα προηγμένα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Η Κίνα δεν έχει ακόμη καταφέρει να παράγει εμπορικά τέτοια μνήμη, όμως διαθέτει πλέον ένα σημαντικό πλεονέκτημα: μια μεγάλη εγχώρια πελατειακή βάση.

Μεταξύ των πελατών της βρίσκονται οι Alibaba, ByteDance, Lenovo, Tencent και Xiaomi. Οι εταιρείες αυτές έχουν πλέον άμεσο συμφέρον να ενισχύσουν τους εγχώριους προμηθευτές και να συμβάλουν στην ανάπτυξη των απαιτούμενων τεχνολογιών.

Το μεγάλο τεχνολογικό στοίχημα

Η πρόοδος είναι εμφανής, αλλά το χάσμα με τους κορυφαίους παγκόσμιους κατασκευαστές παραμένει σημαντικό. Η Κίνα δεν έχει εξαλείψει την εξάρτησή της από κρίσιμες τεχνολογίες και εξοπλισμό, ενώ η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να επιδιώκει τον περιορισμό της πρόσβασης σε προηγμένες τεχνολογίες.

Παράλληλα, η έκρηξη της AI δημιουργεί ένα ευνοϊκό περιβάλλον για τους Κινέζους κατασκευαστές μνήμης. Η παγκόσμια ζήτηση για τσιπ έχει αυξηθεί σημαντικά, προσφέροντας στις εταιρείες περισσότερα έσοδα, μεγαλύτερη παραγωγική κλίμακα και ισχυρότερο κίνητρο για επενδύσεις.

Το επόμενο στάδιο θα κριθεί από το κατά πόσο το κινεζικό οικοσύστημα μπορεί να διατηρήσει αυτή τη δυναμική. Η κρατική χρηματοδότηση από μόνη της δεν αρκεί. Απαιτούνται τεχνογνωσία, πελάτες, επενδύσεις, παραγωγική κλίμακα και συνεχής καινοτομία.

Η Κίνα έχει πλέον περάσει από τη φάση της απλής προσπάθειας να καλύψει το τεχνολογικό της κενό σε μια πολύ πιο φιλόδοξη περίοδο: τη δημιουργία μιας εγχώριας αλυσίδας ημιαγωγών που θα μπορεί να στηρίζει την τεχνητή νοημοσύνη, τη ρομποτική και την αυτοματοποίηση.

Το αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας δεν έχει ακόμη κριθεί. Είναι όμως σαφές ότι η μάχη για τους ημιαγωγούς έχει μετατραπεί σε κεντρικό πεδίο του παγκόσμιου ανταγωνισμού και ότι η ενέργεια, η τεχνολογία και η βιομηχανική αυτάρκεια συνδέονται πλέον στενά στη νέα οικονομία.