Ο Φλάβιο Μπολσονάρου κατέγραψε αιφνιδιαστικό προβάδισμα έναντι του Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών στη Βραζιλία, δημιουργώντας νέα δεδομένα ενόψει του δεύτερου γύρου και ενισχύοντας τις προσδοκίες για μια πολιτική μετατόπιση της μεγαλύτερης οικονομίας της Λατινικής Αμερικής προς τα δεξιά.
Με την καταμέτρηση να πλησιάζει στην ολοκλήρωσή της, ο Μπολσονάρου συγκέντρωσε περίπου 47% των ψήφων, έναντι περίπου 45% του αριστερού Λούλα. Οι δύο υποψήφιοι θα αναμετρηθούν εκ νέου στις 25 Οκτωβρίου, σε μια προεκλογική περίοδο τριών εβδομάδων που αναμένεται ιδιαίτερα έντονη. Η κάλυψη της διαφοράς θεωρείται δύσκολη για τον 80χρονο πρόεδρο, καθώς μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων των υποψηφίων που αποκλείστηκαν αναμένεται να κατευθυνθεί προς τον Μπολσονάρου.
Τα βραζιλιάνικα assets αναμένεται να ενισχυθούν κατά το άνοιγμα των αγορών τη Δευτέρα, καθώς τα αποτελέσματα ενίσχυσαν την αντίληψη ότι ο Μπολσονάρου βρίσκεται σε ισχυρή θέση ενόψει του δεύτερου γύρου. Οι επενδυτές έχουν σε μεγάλο βαθμό στηρίξει τον μεγαλύτερο γιο του πρώην Προέδρου Ζαΐχ Μπολσονάρου, θεωρώντας ότι είναι πιθανότερο να προωθήσει πολιτικές για την αντιμετώπιση της επιδείνωσης των δημοσιονομικών της Βραζιλίας.
Η αναμέτρηση περνά πλέον σε μια κρίσιμη προεκλογική περίοδο τριών εβδομάδων, με το αποτέλεσμα να έχει ευρύτερη σημασία και για τις προσπάθειες του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να ενισχύσει την αμερικανική επιρροή στο δυτικό ημισφαίριο. Ο Λούλα έχει αντισταθεί στις προσπάθειες της αμερικανικής κυβέρνησης, ενώ ο Μπολσονάρου επιδιώκει στενότερη σχέση με την Ουάσινγκτον.
Στα κεντρικά γραφεία της εκστρατείας του Μπολσονάρου στη Μπραζίλια επικρατούσε πανηγυρικό κλίμα αργά την Κυριακή, με μπάρμπεκιου και μουσική, σύμφωνα με παρευρισκόμενο. Αντίθετα, συνεργάτες του Λούλα δήλωσαν ότι η εκστρατεία του αιφνιδιάστηκε από την έκταση της υπεραπόδοσης του αντιπάλου του.
Ο Μπολσονάρου, εμφανώς ενισχυμένος από το αποτέλεσμα, δήλωσε στις πρώτες του δηλώσεις ότι σηματοδοτείται «το τέλος της εποχής του Κόμματος των Εργαζομένων», υποστηρίζοντας ότι ο ίδιος και οι σύμμαχοί του κατάφεραν ένα αποφασιστικό πλήγμα στο αριστερό πολιτικό κίνημα που ο Λούλα μετέτρεψε από μια μικρή πολιτική δύναμη σε κυρίαρχη πολιτική δύναμη της Βραζιλίας.
«Θα μπορέσουμε να οικοδομήσουμε μια κυβέρνηση εμπνευσμένη από εκείνη του πατέρα μου, μια κυβέρνηση ακόμη καλύτερη από τη δική του», δήλωσε ο Μπολσονάρου σε κλειστή ομιλία, σύμφωνα με βίντεο που είδε το Bloomberg News.
Ο Λούλα, από την πλευρά του, επιχείρησε να κρατήσει συσπειρωμένους τους υποστηρικτές του, εκφράζοντας εμπιστοσύνη στην ικανότητά του να κερδίζει αναμετρήσεις στον δεύτερο γύρο και υπογραμμίζοντας ότι από τη Δευτέρα ξεκινά ουσιαστικά μια νέα προεκλογική εκστρατεία.
«Ο δεύτερος γύρος είναι η ευκαιρία μας να δείξουμε την πραγματική εικόνα της Βραζιλίας σήμερα και τη Βραζιλία που θέλουμε», δήλωσε ο Λούλα στο Σάο Πάολο.
Για να επικρατήσει, ωστόσο, ο 80χρονος Πρόεδρος, ο οποίος κυβέρνησε τη Βραζιλία από το 2003 έως το 2010, στη συνέχεια φυλακίστηκε για καταδίκες σχετικά με υποθέσεις διαφθοράς που τελικά ακυρώθηκαν και επέστρεψε αργότερα στην προεδρία, θα χρειαστεί να πραγματοποιήσει μια ακόμη πολιτική ανατροπή. Από την επιστροφή της Βραζιλίας στη δημοκρατία το 1989, κανένας υποψήφιος που βρισκόταν πίσω στον πρώτο γύρο δεν έχει κερδίσει τον δεύτερο.
Ακόμη και σε περίπτωση νίκης, τα αρχικά αποτελέσματα αποτελούν σοβαρό πλήγμα για το Κόμμα των Εργαζομένων, το οποίο έχει κερδίσει πέντε από τις έξι τελευταίες προεδρικές αναμετρήσεις, αλλά βρίσκεται πλέον αντιμέτωπο με νέα στοιχεία που δείχνουν ότι το πολιτικό του μήνυμα δεν έχει την ίδια απήχηση στους Βραζιλιάνους.
Πέρα από τον Μπολσονάρου, η δεξιά κατέγραψε σημαντικά κέρδη στη Γερουσία και σε κρίσιμες εκλογές για κυβερνήτες πολιτειών. Αυτό αναμένεται να ενισχύσει τη δυνατότητα του 45χρονου γερουσιαστή να επηρεάσει τους θεσμούς της Βραζιλίας, συμπεριλαμβανομένου του Ανώτατου Δικαστηρίου, το οποίο καταδίκασε τον πατέρα του για συνωμοσία με στόχο την ανατροπή της κυβέρνησης μετά την ήττα του από τον Λούλα το 2022.
Η έκταση της επιτυχίας της δεξιάς οδήγησε συνεργάτες του Λούλα στο συμπέρασμα ότι οι ψηφοφόροι εξέφρασαν μια ευρύτερη απόρριψη του Κόμματος των Εργαζομένων, η οποία υπερβαίνει τη δυσαρέσκεια απέναντι στον ίδιο τον Πρόεδρο, σύμφωνα με δύο πηγές που μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας.
Παράλληλα, το αποτέλεσμα αναμένεται να αναγκάσει το κόμμα να αντιμετωπίσει και το ζήτημα της διαδοχής του Λούλα, καθώς δεν έχει καταφέρει να αναδείξει νέα γενιά ηγετών.
«Το κόμμα θα βρεθεί αντιμέτωπο όχι μόνο με το ζήτημα της διαδοχής του Λούλα και την έλλειψη νέων ηγετών, αλλά και με την απόστασή του από την πλειονότητα των ψηφοφόρων σε πολλές κοινωνικές και οικονομικές προτεραιότητες», δήλωσε ο Μάριο Μπράγκα, γεωπολιτικός αναλυτής της RANE.
Ο παράγοντας Τραμπ
Οι επιπτώσεις των εκλογών θα ξεπεράσουν κατά πολύ τα σύνορα της Βραζιλίας. Μια νίκη του Μπολσονάρου θα ενίσχυε την προσπάθεια του Τραμπ να επαναβεβαιώσει την αμερικανική πρωτοκαθεδρία στην αμερικανική ήπειρο, μετά τις πρόσφατες εκλογικές επιτυχίες συντηρητικών συμμάχων σε Κολομβία, Χιλή και Περού.
Η Βραζιλία υπό τον Λούλα αποτελεί μία από τις τελευταίες σημαντικές χώρες της περιοχής που αντιστέκονται στη λεγόμενη «Δόγμα Ντόνρο» του Τραμπ για το δυτικό ημισφαίριο, διατηρώντας παράλληλα στενές σχέσεις με την Κίνα, την επιρροή της οποίας προσπαθεί να περιορίσει ο Αμερικανός Πρόεδρος.
Ο Τραμπ έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην πολιτική ζωή της Βραζιλίας από πέρυσι, όταν επέβαλε δασμούς στη χώρα σε μια ανεπιτυχή προσπάθεια να βοηθήσει τον Ζαΐχ Μπολσονάρου να αποφύγει την καταδίκη του.
Αργότερα αποκατέστησε τις σχέσεις του με τον Λούλα και ήρε τους δασμούς. Τον Ιούλιο, όμως, τους επανέφερε, δίνοντας στον Λούλα την ευκαιρία να υποστηρίξει ότι ο Τραμπ παρεμβαίνει στις εσωτερικές υποθέσεις της Βραζιλίας προκειμένου να ενισχύσει τον Φλάβιο Μπολσονάρου, ο οποίος έχει δεσμευτεί να φέρει τη χώρα πιο κοντά στις ΗΠΑ.
Η εκλογική μάχη, ωστόσο, επικεντρώθηκε σε μεγάλο βαθμό σε ένα διαφορετικό ζήτημα που απασχολεί τους ψηφοφόρους: τη διαφθορά, με επίκεντρο την έρευνα γύρω από την Banco Master SA, την υπόθεση της χρεοκοπημένης τράπεζας που βρίσκεται στο επίκεντρο έρευνας για απάτη ύψους 10 δισ. δολαρίων και έχει επηρεάσει επανειλημμένα την προεκλογική εκστρατεία.
Ο Μπολσονάρου έχασε έδαφος έναντι του Λούλα νωρίτερα φέτος, μετά τις αποκαλύψεις ότι είχε αναζητήσει χρήματα από τον Ντανιέλ Βόρκαρο, τον πρώην ιδιοκτήτη της τράπεζας που βρίσκεται στη φυλακή, για τη χρηματοδότηση ταινίας σχετικά με τον πατέρα του. Οι σχέσεις αυτές αποτελούν πλέον αντικείμενο ομοσπονδιακής έρευνας. Ο Μπολσονάρου αρνείται οποιαδήποτε παρανομία.
Στη συνέχεια, όμως, το σκάνδαλο επηρέασε και την προεκλογική εκστρατεία του Λούλα, μετά τη διαρροή μηνυμάτων που ενίσχυσαν τις αναφορές για σχέσεις μεταξύ του δικαστή του Ανώτατου Δικαστηρίου Αλεξάντρε ντε Μοράες και του Βόρκαρο.
Η θεσμική κρίση που ακολούθησε στο ισχυρό Ανώτατο Δικαστήριο ενίσχυσε τη δυναμική του Μπολσονάρου, ο οποίος επανέφερε το αίτημα για την αποπομπή του ντε Μοράες και παρουσίασε τον δικαστή που επέβλεψε την καταδίκη του πατέρα του ως στενό σύμμαχο του Λούλα.
Οικονομία και αγορές
Η πολιτική αντιπαράθεση έχει σε μεγάλο βαθμό επισκιάσει τα οικονομικά ζητήματα, παρότι οι δύο υποψήφιοι προτείνουν διαφορετικές προσεγγίσεις.
Ο Λούλα, ο οποίος εδώ και χρόνια τάσσεται υπέρ μιας πολιτικής αύξησης των κρατικών δαπανών με στόχο την ανάπτυξη και της ενίσχυσης της καταναλωτικής ζήτησης, έχει επιβλέψει σταθερή οικονομική ανάπτυξη και ανεργία κοντά σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Η ανάπτυξη, ωστόσο, έχει αρχίσει να επιβραδύνεται υπό το βάρος των υψηλών επιτοκίων, τα οποία έχουν στόχο να επαναφέρουν τον πληθωρισμό στον στόχο της κεντρικής τράπεζας. Το κόστος δανεισμού, που παραμένει στο 13,75%, επιβαρύνει μεγάλες βραζιλιάνικες επιχειρήσεις και καταναλωτές.
Παράλληλα, το ονομαστικό δημοσιονομικό έλλειμμα έχει αυξηθεί σχεδόν στο 10% του ΑΕΠ, ενώ το δημόσιο χρέος έχει ξεπεράσει το 80%. Οι επενδυτές αναζητούν έτσι προτάσεις που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τα δημόσια οικονομικά και να ανοίξουν τον δρόμο για μείωση των επιτοκίων.
Ο Λούλα και οι σύμβουλοί του έχουν εναλλάξει δεσμεύσεις για την αντιμετώπιση του χρέους με δηλώσεις που αμφισβητούν την ανάγκη για δημοσιονομικά πλεονάσματα. «Πρέπει να σταματήσουμε αυτές τις ανοησίες σχετικά με την επίτευξη δημοσιονομικών πλεονασμάτων», είχε δηλώσει ο Λούλα σε μία από τις τελευταίες προεκλογικές του εμφανίσεις.
Ο Μπολσονάρου, παραπέμποντας στην πολιτική λιτότητας του φιλελεύθερου προέδρου της Αργεντινής, Χαβιέρ Μιλέι, έχει χρησιμοποιήσει ψαλίδι για να υποσχεθεί «μεγάλη περικοπή» των κρατικών δαπανών. Αν και δεν έχει παρουσιάσει λεπτομέρειες για το σχέδιό του, αυτό τον έχει καταστήσει την προτιμώμενη επιλογή επενδυτών που θεωρούν ότι είναι πιθανότερο να προχωρήσει σε δημοσιονομική προσαρμογή.
Ο Λούλα έχει προχωρήσει φέτος σε σειρά μέτρων τόνωσης της οικονομίας, με στόχο να διευκολύνει την πρόσβαση των καταναλωτών σε φθηνότερη πίστωση και να περιορίσει το βάρος του χρέους. Τις τελευταίες εβδομάδες της προεκλογικής εκστρατείας αύξησε τις κοινωνικές παροχές και παρουσίασε σχέδιο για τη χρήση κρατικών κεφαλαίων με στόχο την αγορά ληξιπρόθεσμων χρεών.
Παράλληλα, απαγόρευσε τα διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια, τα οποία έχει κατηγορήσει ότι οδηγούν τους Βραζιλιάνους σε υπερχρέωση.
Για δεκαετίες, τέτοιες πολιτικές είχαν αποτέλεσμα. Ο πρώην συνδικαλιστής Λούλα έγινε διεθνές σύμβολο κατά την πρώτη του προεδρία, όταν οδήγησε τη Βραζιλία σε μια περίοδο εκρηκτικής ανάπτυξης και συνέβαλε στην έξοδο εκατομμυρίων ανθρώπων από τη φτώχεια.
Επέστρεψε στην προεδρία πριν από τέσσερα χρόνια, υποσχόμενος να αποκαταστήσει την ίδια ευημερία.
Παρότι εξακολουθεί να διαθέτει μια μεγάλη και αφοσιωμένη βάση υποστηρικτών, έχει δυσκολευτεί να πείσει πολλούς ψηφοφόρους ότι μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις μιας Βραζιλίας που είναι πλέον αρκετά διαφορετική από εκείνη που κυβέρνησε στο παρελθόν.
Ο Λούλα φάνηκε να αναγνωρίζει αυτή την πραγματικότητα το βράδυ της Κυριακής, λέγοντας στους υποστηρικτές του στο Σάο Πάολο ότι το κόμμα και η εκστρατεία του «χρειάζεται να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο κάνουν τα πράγματα».
Διαβάστε ακόμη
Μαρία Αγγελικούση: Με ποιες κινήσεις χτίζει τον στόλο του αύριο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.