Ο Ντόναλντ Τραμπ διέταξε ναυτικό αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, περιορίζοντας τις ελπίδες για γρήγορο τέλος της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και οξύνοντας την αντιπαράθεση με το Ιράν, η οποία έχει ήδη προκαλέσει τη χειρότερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία.

Η κυκλοφορία των δεξαμενόπλοιων μέσω των Στενών, η οποία είχε αρχίσει να αυξάνεται σταδιακά μετά την εκεχειρία δύο εβδομάδων που ανακοίνωσε ο Τραμπ την περασμένη εβδομάδα, σταμάτησε ξανά λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση του Τραμπ, σύμφωνα με την Lloyd’s List Intelligence. Τουλάχιστον δύο πλοία που φαινόταν να κατευθύνονται προς την έξοδο έκαναν αναστροφή.

Το αργό πετρέλαιο σημείωσε άνοδο καθώς οι επενδυτές έσπευσαν να προεξοφλήσουν μια περαιτέρω συρρίκνωση της προσφοράς στον Περσικό Κόλπο. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης WTI των ΗΠΑ με παράδοση τον Μάιο σημείωσαν άνοδο άνω του 8% στα 104,40 δολάρια το βαρέλι, ενώ το Brent αυξήθηκε πάνω από 7% στα 101,86 δολάρια.

Η εντολή του Τραμπ έλαβε χώρα μετά την αποτυχία των 21ωρων διαπραγματεύσεων του Σαββατοκύριακου μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, οι οποίες κατέληξαν χωρίς συμφωνία σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τον έλεγχο της θαλάσσιας οδού και τις συνεχιζόμενες επιθέσεις του Ισραήλ κατά της Χεζμπολάχ, που υποστηρίζεται από το Ιράν, στο Λίβανο.

Ένας πλήρης αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ θα επιδεινώσει περαιτέρω την πίεση στην αγορά. «Η απομάκρυνση περισσότερου πετρελαίου από την αγορά — ιδίως του μοναδικού πετρελαίου που εξέρχεται πλέον από τον Περσικό Κόλπο — θα οδηγήσει τις τιμές του πετρελαίου ακόμη υψηλότερα σε περίπου 150 δολάρια ανά βαρέλι», δήλωσε ο Τρίτα Πάρσι, εκτελεστικός αντιπρόεδρος του Quincy Institute for Responsible Statecraft, στην εκπομπή «The China Connection» του CNBC.

Εκτός από το αργό, οι τιμές των εμπορευμάτων για τα λιπάσματα και το ήλιο — κρίσιμα στοιχεία για την παραγωγή τροφίμων και την κατασκευή ημιαγωγών — είναι πιθανό να συνεχίσουν να ανεβαίνουν, τροφοδοτώντας τον πληθωρισμό που ήδη επιταχύνεται, δήλωσε ο Μπεν Έμονς, διευθύνων σύμβουλος της Fed Watch Advisors.

Αξιωματούχοι του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας σηματοδότησαν την περασμένη εβδομάδα ότι θα υποβαθμίσουν τις προβλέψεις για την παγκόσμια ανάπτυξη και θα αυξήσουν τις προβλέψεις για τον πληθωρισμό, προειδοποιώντας ότι οι αναδυόμενες αγορές θα πληγούν περισσότερο.

Η διακοπή της κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ έχει προκαλέσει προειδοποιήσεις για ενεργειακή έλλειψη χειρότερη από την πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του 1970, όταν ένα εμπάργκο των αραβικών παραγωγών σε χώρες που ήταν σύμμαχοι των ΗΠΑ τετραπλασίασε τις τιμές του πετρελαίου, προκαλώντας περιορισμό στην κατανάλωση καυσίμων σε όλες τις μεγάλες οικονομίες.

Ο Φατίχ Μπιρόλ, επικεφαλής του ΙΕΑ, χαρακτήρισε την περασμένη εβδομάδα τη διακοπή ως τη χειρότερη ενεργειακή κρίση που έχει γνωρίσει ποτέ ο κόσμος — πιο σοβαρή από τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970 και τον πόλεμο στην Ουκρανία.

«Πρόκειται για μια ιστορική διακοπή στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου», δήλωσε ο Ντάνιελ Γιέργκιν, αντιπρόεδρος της S&P Global, σε συνέντευξή του στο Barron’s τον περασμένο μήνα. «Ποτέ δεν έχει συμβεί κάτι τέτοιας κλίμακας. Ακόμη και οι πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970, ο πόλεμος Ιράν-Ιράκ της δεκαετίας του 1980, η εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ το 1990 — κανένα από αυτά δεν πλησιάζει το μέγεθος αυτής της διαταραχής».

Ωστόσο, η αντίδραση των τιμών μέχρι στιγμής είναι πιο συγκρατημένη και η οικονομική ανάπτυξη μπορεί να αποδειχθεί πιο ανθεκτική από ό,τι φοβόμασταν, δήλωσε ο Ντέιβιντ Λούμπιν, ανώτερος ερευνητής στο Chatham House. Σημείωσε ότι η παγκόσμια οικονομία είναι λιγότερο εξαρτημένη από το πετρέλαιο από ό,τι στο παρελθόν, με τη χρήση πετρελαίου ανά μονάδα ΑΕΠ να απαιτεί πλέον περίπου το 40% ενός βαρελιού, σε σύγκριση με ένα ολόκληρο βαρέλι στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Η αιολική, η ηλιακή και η πυρηνική ενέργεια έχουν επίσης διαφοροποιήσει το ενεργειακό μείγμα με τρόπους που δεν υπήρχαν πριν από πέντε δεκαετίες.

Σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης της σύγκρουσης, «είναι πολύ πιθανό ο ενεργειακός αντίκτυπος αυτής της κρίσης να αρχίσει να προκαλεί τόσο μεγάλο αρνητικό σοκ όσο η κρίση της δεκαετίας του 1970», είπε.

Ο αποκλεισμός κινδυνεύει επίσης να εμπλέξει τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου στην αντιπαράθεση. Η Κίνα παραμένει ο μεγαλύτερος αγοραστής πετρελαίου του Ιράν και συνέχιζε να λαμβάνει αποστολές μέσω των Στενών από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με αναλυτές.

Μια γενική απαγόρευση των δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν ιρανικό αργό απειλεί να διακόψει αυτόν τον εφοδιασμό, αναζωπυρώνοντας ενδεχομένως τις εντάσεις των ΗΠΑ με το Πεκίνο εν όψει του προγραμματισμένου ταξιδιού του Τραμπ στην Κίνα τον επόμενο μήνα. Η κυβέρνηση Τραμπ, παράλληλα, απείλησε να επιβάλει επιπλέον δασμό 50% στην Κίνα, εάν το Πεκίνο προμηθεύσει προηγμένο αμυντικό εξοπλισμό στην Τεχεράνη.

Χώρες όπως η Ινδία και το Πακιστάν, οι οποίες έχουν διαπραγματευτεί συμφωνίες ασφαλούς διέλευσης με το Ιράν, θα μπορούσαν επίσης να βρεθούν στο στόχαστρο, δήλωσε ο Πάρσι.

Ορισμένοι αναλυτές θεωρούν τον αποκλεισμό ως μέσο πίεσης και όχι ως τελική κλιμάκωση. «Δεδομένου ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν έχει δηλώσει ρητά ότι οι συνομιλίες δε θα ξαναρχίσουν ή ότι η εκεχειρία έχει λήξει, όλες αυτές οι κινήσεις πρέπει να αντιμετωπίζονται ως τακτικές και απειλές στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων», δήλωσε ο Πάρσι.

Ο Μπράιαν Τζέικομπσεν, επικεφαλής οικονομολόγος της Annex Wealth Management, ήταν συγκρατημένα αισιόδοξος, υποδηλώνοντας ότι η Ουάσιγκτον ενδέχεται να προβεί σε εξαιρέσεις ασφαλούς διέλευσης για συμμαχικά πλοία. Ωστόσο, ο Έμονς προειδοποίησε ότι η στρατηγική αυτή ενέχει σοβαρό κίνδυνο αρνητικών επιπτώσεων.

Μια κίνηση που αποσκοπεί να «υποτάξει» το Ιράν θα μπορούσε εξίσου εύκολα να προκαλέσει αντεπιθέσεις και έναν νέο κύκλο στρατιωτικής κλιμάκωσης, ανέφερε.

Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν έδωσε σαφή μήνυμα, προειδοποιώντας ότι οποιοδήποτε στρατιωτικό σκάφος πλησιάζει τα στενά «υπό οποιαδήποτε πρόφαση» θα θεωρείται παραβίαση της εκεχειρίας. Επίσης, σκληρύνει τη ρητορική του, αναφέροντας ότι οι εχθροί θα παγιδευτούν σε μια «θανατηφόρα δίνη» σε περίπτωση οποιασδήποτε λανθασμένης εκτίμησης.

Ο αποκλεισμός είναι επίσης νομικά αμφισβητήσιμος, σύμφωνα με αρκετούς εμπειρογνώμονες, καθώς ούτε οι ΗΠΑ ούτε το Ιράν έχουν την εξουσία να κλείσουν ή να εμποδίσουν τη διέλευση μέσω του Ορμούζ.

«Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και συγκεκριμένα τους κανόνες που διέπουν τα Στενά, οι ΗΠΑ δεν έχουν νομική εξουσία να κλείσουν, να αναστείλουν ή να εμποδίσουν τη διέλευση μέσω του Ορμούζ», δήλωσε ο Έμονς. Μόνο το Ιράν και το Ομάν είναι παράκτια κράτη και ακόμη και αυτά απαγορεύεται να αναστείλουν τη διέλευση, προσέθεσε.

Για τους πλοιοκτήτες, ο πρακτικός αποτρεπτικός παράγοντας από τη διέλευση του στενού περιλαμβάνει επίσης την έκθεση σε δυτικές κυρώσεις κατά του Ιράν. Οι πληρωμές προς το Ιράν ενέχουν τον κίνδυνο παραβίασης των αμερικανικών και ευρωπαϊκών κανόνων και οι εταιρείες ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αυστηρές κυρώσεις, σύμφωνα με τη Lloyd’s List Intelligence.

 

Διαβάστε ακόμη

Δυναμική επαναφορά για το Bitcoin – Σε υψηλό τεσσάρων εβδομάδων κοντά στα $75.000

Φέτα: Ο πόλεμος του τυριού και η σύγκρουση ΗΠΑ–Ευρωπαϊκής Ενωσης

Φορολογικές δηλώσεις: Την Πέμπτη πατά το κουμπί η ΑΑΔΕ – Αυτόματη υποβολή για 1,5 εκατ. πολίτες

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα