Παγκόσμια οικονομία: Γιατί καθυστερεί η επανάσταση στην παραγωγικότητα παρά την τεχνητή νοημοσύνη

Η τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει ήδη να αφήνει το αποτύπωμά της στην παγκόσμια οικονομία, όμως η επίδρασή της σε μακροοικονομικό επίπεδο εξακολουθεί να θεωρείται μέχρι στιγμής περιορισμένη. Σύμφωνα με την ανάλυση «AI Matters #3: A large productivity take-off is ahead – just not immediately», η συμβολή της AI στη συνολική παραγωγικότητα ανέρχεται σήμερα μόλις στο 0,1% ετησίως, παρά τις εντυπωσιακές επιδόσεις που εμφανίζει σε επιμέρους επαγγελματικά πεδία.

Η εικόνα αυτή αποτυπώνει ότι τα μεγάλα οικονομικά οφέλη της τεχνητής νοημοσύνης δεν έχουν ακόμη περάσει μαζικά στην πραγματική οικονομία. Σε ορισμένες σαφώς προσδιορισμένες δραστηριότητες, η AI έχει ήδη προκαλέσει θεαματικές βελτιώσεις παραγωγικότητας, όπως αύξηση 55% στην ανάπτυξη λογισμικού και 40% στη συγγραφή κειμένων. Ωστόσο, η βραδεία ενσωμάτωση της τεχνολογίας, οι ελλείψεις δεξιοτήτων και οι οργανωτικές δυσκολίες εξακολουθούν να περιορίζουν τη συνολική της επίδραση στην παραγωγή.

Παρά τη μέχρι τώρα συγκρατημένη συνεισφορά, οι προοπτικές εμφανίζονται πολύ ισχυρότερες. Η AI διαφοροποιείται από προηγούμενες τεχνολογικές καινοτομίες, καθώς είναι σε θέση να αναλαμβάνει ένα πολύ μεγαλύτερο εύρος εργασιών και να διευρύνει συνεχώς τις δυνατότητές της. Όσο τα μοντέλα εξελίσσονται, η χρήση επεκτείνεται και το κόστος μειώνεται, η ώθηση στην παραγωγικότητα θα μπορούσε να γίνει ακόμη και δεκαπλάσια σε σχέση με σήμερα.

Με τον ρυθμό παγκόσμιας ανάπτυξης να διαμορφώνεται περίπου στο 3,5%, τα σημερινά οφέλη παραγωγικότητας από την AI προσθέτουν σχεδόν 10 μονάδες βάσης κάθε χρόνο. Σε ένα πιο αισιόδοξο σενάριο, όμως, η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να ενισχύσει την ανάπτυξη κατά περίπου μία ποσοστιαία μονάδα ετησίως μέσα στην επόμενη δεκαετία, οδηγώντας τον παγκόσμιο ρυθμό ανάπτυξης έως και στο 4,5%.

Καθοριστικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσει η επίδραση της AI στην ίδια την καινοτομία. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν περιορίζεται μόνο στη βελτίωση της αποδοτικότητας υπαρχουσών εργασιών, αλλά μπορεί επίσης να επιταχύνει τη δημιουργία νέων ιδεών, να αναβαθμίσει την έρευνα και να ενισχύσει τον μακροπρόθεσμο αναπτυξιακό ρυθμό. Ακόμη και περιορισμένες βελτιώσεις σε αυτόν τον τομέα μπορούν, σε βάθος χρόνου, να οδηγήσουν σε αισθητά ισχυρότερα οικονομικά αποτελέσματα.

Ωστόσο, η διάδοση της AI δεν αναμένεται να εξελιχθεί με τον ίδιο ρυθμό παντού. Οι οικονομίες που υιοθετούν ταχύτερα την τεχνολογία, κυρίως οι ΗΠΑ και η Κίνα, εκτιμάται ότι θα αποκομίσουν νωρίτερα και σε μεγαλύτερο βαθμό τα οφέλη παραγωγικότητας. Αντίθετα, περιοχές που κινούνται με πιο αργούς ρυθμούς, όπως η Ευρώπη και πολλές αναδυόμενες αγορές, κινδυνεύουν να μείνουν πίσω, με το παραγωγικό χάσμα να διευρύνεται σταδιακά.

Η ταχύτερη ενσωμάτωση της AI ενδέχεται να επηρεάσει και τα ουδέτερα επιτόκια. Οι οικονομίες που αξιοποιούν πιο γρήγορα την τεχνητή νοημοσύνη, όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα, πιθανόν να καταγράψουν υψηλότερα ουδέτερα επιτόκια, καθώς η άνοδος της παραγωγικότητας ενισχύει τις αποδόσεις των επενδύσεων και αυξάνει τη ζήτηση για κεφάλαιο. Αντίθετα, η πιο αργή υιοθέτηση ενδέχεται να εμφανίσουν μικρότερη άνοδο των ουδέτερων επιτοκίων, εξαιτίας της χαμηλότερης παραγωγικής δυναμικής.

Παρά τα παραπάνω, η συνολική πορεία εξακολουθεί να παραμένει αβέβαιη. Παράγοντες όπως η διεύρυνση των ανισοτήτων, η συρρίκνωση του μεριδίου της εργασίας στο εισόδημα και η γήρανση των πληθυσμών θα μπορούσαν να ενισχύσουν την τάση αποταμίευσης των νοικοκυριών, αντισταθμίζοντας μέρος της ανοδικής πίεσης που θα προκαλούσαν οι αυξημένες επενδύσεις.

Συνολικά, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε ισχυρή μακροοικονομική ώθηση, όμως οι συνθήκες για μια μεγάλη επιτάχυνση της παραγωγικότητας διαμορφώνονται σταδιακά. Το σημαντικό άλμα φαίνεται να πλησιάζει, όχι όμως άμεσα, και όσες οικονομίες κινηθούν ταχύτερα στην υιοθέτηση της AI ενδέχεται να αποκτήσουν ένα διαρκές ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην παγκόσμια οικονομία.