Οι συνομιλίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για μια μόνιμη συμφωνία ειρήνης στη Μέση Ανατολή κατέγραψαν πρόοδο στην πρώτη τους φάση στην Ελβετία, ωστόσο τα πλέον ευαίσθητα ζητήματα της περιοχής παραμένουν ανοιχτά. Η Ουάσιγκτον προχώρησε σε μια κίνηση με ισχυρό οικονομικό αποτύπωμα, χορηγώντας στην Τεχεράνη άδεια διάρκειας 60 ημερών για την πώληση πετρελαίου στις διεθνείς αγορές, ενώ παράλληλα εξελίσσονται οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό των συγκρούσεων σε πολλαπλά μέτωπα.
Η απόφαση αυτή θεωρείται σημαντική οικονομική ανάσα για το Ιράν, το οποίο επί χρόνια βρισκόταν υπό ασφυκτικές κυρώσεις. Παράλληλα, προβλέπεται η αποδέσμευση μέρους των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και η δημιουργία ταμείου ανασυγκρότησης και ανάπτυξης, στοιχεία που η Τεχεράνη παρουσιάζει ως απτά οφέλη από το μνημόνιο κατανόησης που συμφωνήθηκε την προηγούμενη εβδομάδα.
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς χαρακτήρισε τον πρώτο γύρο συνομιλιών «πολύ, πολύ καλό», υποστηρίζοντας ότι το Ιράν συμφώνησε να επιτρέψει την επιστροφή διεθνών πυρηνικών επιθεωρητών. Ωστόσο, η ιρανική πλευρά αμφισβήτησε ευθέως τον ισχυρισμό, τονίζοντας ότι τα πυρηνικά ζητήματα δεν αποτέλεσαν αντικείμενο διαπραγμάτευσης και ότι η συνεργασία με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας θα συνεχιστεί μόνο μέσω των υφιστάμενων διαδικασιών.
Η οικονομική διάσταση και οι αντιδράσεις στις ΗΠΑ
Η προσωρινή χαλάρωση των κυρώσεων έχει προκαλέσει αντιδράσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ, ιδιαίτερα μεταξύ Ρεπουμπλικανών που θεωρούν ότι το Ιράν αποκομίζει υπερβολικά μεγάλα οικονομικά οφέλη χωρίς να έχει δεσμευθεί για τον περιορισμό του βαλλιστικού του προγράμματος ή της στήριξης προς ένοπλες οργανώσεις της περιοχής.
Ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ υπερασπίστηκε τη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι η αποκλιμάκωση θα συμβάλει στη μείωση των ενεργειακών τιμών και του πληθωρισμού. Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο τα έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου να χρησιμοποιηθούν για στρατιωτικούς σκοπούς, απάντησε ότι τα χρήματα θα πρέπει να κατευθυνθούν στις ανάγκες του ιρανικού λαού.
Οι αγορές παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις. Η προοπτική αύξησης των ιρανικών εξαγωγών και η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού έχουν ενισχύσει τις εκτιμήσεις ότι η προσφορά πετρελαίου θα αυξηθεί το επόμενο διάστημα, ασκώντας πιέσεις στις τιμές. Το Brent διαμορφώθηκε κοντά στα 78 δολάρια το βαρέλι, διατηρώντας τις απώλειες των προηγούμενων συνεδριάσεων.
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν στο επίκεντρο
Παρά την πρόοδο στις συνομιλίες, τα Στενά του Ορμούζ εξακολουθούν να αποτελούν το σημαντικότερο γεωπολιτικό χαρτί της Τεχεράνης.
Ο επικεφαλής του ιρανικού κοινοβουλίου και βασικός διαπραγματευτής, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ξεκαθάρισε ότι η θαλάσσια αρτηρία δεν πρόκειται να επιστρέψει στην προπολεμική κατάσταση.
«Όλος ο κόσμος πρέπει να γνωρίζει ότι η διαχείριση των Στενών του Ορμούζ δεν θα είναι ποτέ όπως πριν από τον πόλεμο», δήλωσε, προσθέτοντας ότι το Ιράν θα αναλάβει τον έλεγχο της διαχείρισης της περιοχής τηρώντας το διεθνές δίκαιο.
Ο Γαλιμπάφ χαρακτήρισε θετικά τα αποτελέσματα των συνομιλιών στην Ελβετία, σημειώνοντας ότι υπήρξε πρόοδος στα ζητήματα του Ορμούζ, του πετρελαίου, της αποδέσμευσης των παγωμένων κεφαλαίων και της κατάστασης στον Λίβανο. Παράλληλα, κατηγόρησε το Ισραήλ ότι επιχειρεί να υπονομεύσει τη διαπραγματευτική διαδικασία.
Από την πλευρά του, ο Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι οι διαπραγματευτές έχουν ήδη δημιουργήσει μηχανισμό που θα διασφαλίζει ότι η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνει ανοιχτή, ενώ Κατάρ και Πακιστάν ανακοίνωσαν τη δημιουργία απευθείας γραμμής επικοινωνίας για την αποφυγή επεισοδίων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Ο Λίβανος ως η πρώτη μεγάλη δοκιμασία
Εξίσου κρίσιμο θεωρείται το μέτωπο του Λιβάνου, όπου οι συγκρούσεις μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ παραμένουν απειλή για τη συνολική συμφωνία.
Μετά τις συνομιλίες στην Ελβετία συμφωνήθηκε η δημιουργία ειδικού μηχανισμού διαχείρισης κρίσεων, με στόχο την αποτροπή νέας κλιμάκωσης. Το ζήτημα αποτέλεσε αντικείμενο τηλεφωνικής επικοινωνίας του Τζέι Ντι Βανς με τον πρόεδρο του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν, παρουσία και του Τζάρεντ Κούσνερ καθώς και του πρωθυπουργού του Κατάρ.
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος υποστήριξε ότι ο μηχανισμός αυτός θα λειτουργήσει ως δικλείδα ασφαλείας ώστε οποιοδήποτε περιστατικό να μην εξελιχθεί σε γενικευμένη σύγκρουση, εκφράζοντας την ελπίδα ότι θα προστατευθούν τόσο η κυριαρχία του Λιβάνου όσο και η ασφάλεια του Ισραήλ.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί χαρακτήρισε το συγκεκριμένο σχήμα ως την «πρώτη πραγματική δοκιμασία» της συμφωνίας.
Ωστόσο, οι δυσκολίες παραμένουν. Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπένζαμιν Νετανιάχου ξεκαθάρισε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις στον νότιο Λίβανο διατηρούν πλήρη ελευθερία δράσης απέναντι σε οποιαδήποτε απειλή, απορρίπτοντας ουσιαστικά το ενδεχόμενο άμεσης αποχώρησης.
Την ίδια στιγμή, ο πρόεδρος του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν έστειλε μήνυμα προς όλες τις πλευρές ότι η χώρα του «διαπραγματεύεται μόνη της» και δεν αποδέχεται τρίτους να αποφασίζουν για λογαριασμό της, σε μια έμμεση αναφορά στην επιρροή που ασκεί η Τεχεράνη μέσω της Χεζμπολά.
Εύθραυστη ισορροπία
Παρά τα πρώτα θετικά σημάδια, οι διαπραγματεύσεις παραμένουν εξαιρετικά εύθραυστες. Το περασμένο Σαββατοκύριακο βρέθηκαν κοντά σε κατάρρευση έπειτα από νέες αμερικανικές απειλές και προειδοποιήσεις της ιρανικής αντιπροσωπείας ότι θα αποχωρήσει από το τραπέζι.
Οι συνομιλίες συνεχίζονται αυτή την εβδομάδα στο ελβετικό θέρετρο Μπούργκενστοκ, με ομάδες εργασίας να αναλαμβάνουν τα τεχνικά ζητήματα που αφορούν τις κυρώσεις, τα πυρηνικά, την ασφάλεια στον Λίβανο και τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Το αποτέλεσμα αυτών των διαβουλεύσεων αναμένεται να καθορίσει όχι μόνο το μέλλον των αμερικανοϊρανικών σχέσεων, αλλά και τη σταθερότητα μιας περιοχής από την οποία εξακολουθεί να διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας.
Διαβάστε ακόμη
Νεμπής: Στόχος η χρήση ΑΙ στις εσωτερικές λειτουργίες του ΟΤΕ να αυξηθεί στο 40% από 25% σήμερα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.