Τα Στενά του Ορμούζ, ένας από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας, ετοιμάζονται να επιστρέψουν σταδιακά σε λειτουργία έπειτα από τέσσερις μήνες αποκλεισμού που προκάλεσε η πολεμική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ, η διέλευση των πλοίων αναμένεται να αποκατασταθεί από την Παρασκευή, παράλληλα με την υπογραφή της προσωρινής συμφωνίας ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη.
Ωστόσο, το ερώτημα που κυριαρχεί στη ναυτιλιακή αγορά δεν είναι μόνο πότε θα ανοίξει ο δίαυλος, αλλά και πόσο γρήγορα θα μπορέσει να επανέλθει σε πλήρη λειτουργία. Η επαναφορά της κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ αποδεικνύεται πολύ πιο σύνθετη διαδικασία από μια απλή πολιτική ανακοίνωση.
Τα πλοία που έχουν εγκλωβιστεί
Από τις πρώτες αμερικανοϊσραηλινές επιχειρήσεις κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη προχώρησε στον αποκλεισμό της θαλάσσιας οδού που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τη Θάλασσα του Ομάν. Πρόκειται για ένα πέρασμα από το οποίο, σε φυσιολογικές συνθήκες, διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, αλλά και σημαντικές ποσότητες άλλων στρατηγικών εμπορευμάτων.
Η διακοπή της ναυσιπλοΐας είχε ως αποτέλεσμα εκατοντάδες πλοία να παραμείνουν ακινητοποιημένα στην περιοχή. Σύμφωνα με στοιχεία της Διεθνούς Ναυτιλιακής Ένωσης (ICS), περίπου 500 πλοία και περισσότεροι από 20.000 ναυτικοί παραμένουν εγκλωβισμένοι στα ύδατα του Κόλπου.
Παρά τις ανακοινώσεις περί επανέναρξης της κυκλοφορίας, τα στοιχεία παρακολούθησης πλοίων δείχνουν ότι μέχρι στιγμής μόνο περιορισμένος αριθμός σκαφών έχει διασχίσει τα Στενά εκπέμποντας κανονικά σήμα εντοπισμού. Ωστόσο ορισμένα πραγματοποιούν τη διέλευση χωρίς ενεργοποιημένους αναμεταδότες.
Θεωρητικά, από τη στιγμή που θα δοθεί η τελική έγκριση, τα πλοία που παραμένουν αποκλεισμένα θα μπορέσουν να αποπλεύσουν άμεσα. Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι έπειτα από μήνες ακινησίας απαιτούνται τεχνικοί έλεγχοι, επιθεωρήσεις και πιθανώς καθαρισμός των υφάλων πριν από την πλήρη επαναφορά τους σε εμπορική δραστηριότητα.
Παράλληλα, πλοία που βρίσκονται εκτός του Κόλπου ετοιμάζονται να κινηθούν προς την περιοχή προκειμένου να παραλάβουν τα μεγάλα αποθέματα πετρελαίου, φυσικού αερίου και αγροτικών προϊόντων που έχουν συσσωρευτεί κατά τη διάρκεια του αποκλεισμού.
Οι πρώτες κινήσεις της αγοράς
Ακόμη και αν τα Στενά ανοίξουν επίσημα, η επιστροφή των ναυτιλιακών εταιρειών δεν θα γίνει χωρίς επιφυλάξεις. Ναυλωτές, εφοπλιστές και ασφαλιστικές εταιρείες αξιολογούν προσεκτικά τους κινδύνους πριν δώσουν το πράσινο φως για μαζικές διελεύσεις.
Ασφαλιστικοί κύκλοι εκτιμούν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να ζητηθούν συνοδείες ασφαλείας για τα πρώτα εμπορικά πλοία που θα κινηθούν στην περιοχή. Οι εταιρείες με ιδιόκτητους στόλους και περιορισμένη έκθεση στις χρηματοπιστωτικές αγορές θεωρείται πιθανό να αναλάβουν πρώτες το σχετικό ρίσκο.
Παράλληλα, τα πληρώματα ενδέχεται να λάβουν πρόσθετες αμοιβές λόγω των αυξημένων κινδύνων που εξακολουθούν να συνδέονται με τη διέλευση από την περιοχή.
Οι αναλυτές θεωρούν ότι τα πρώτα δεξαμενόπλοια που θα επιχειρήσουν να περάσουν από τα Στενά πιθανότατα θα προέρχονται από χώρες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Ιράκ, καθώς και από ασιατικές οικονομίες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ενέργειας.
Την ίδια στιγμή, η προοπτική μαζικής επανεκκίνησης της ναυσιπλοΐας δημιουργεί ανησυχίες για συμφόρηση τόσο στα Στενά όσο και στα λιμάνια της περιοχής, καθώς εκατοντάδες πλοία αναμένεται να επιχειρήσουν να κινηθούν σχεδόν ταυτόχρονα.
Ο παράγοντας των ναρκών
Ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια για την πλήρη αποκατάσταση της κυκλοφορίας είναι το ζήτημα της ασφάλειας των θαλάσσιων διαδρόμων. Η κεντρική ζώνη των Στενών έχει χαρακτηριστεί από τις ιρανικές αρχές ως ναρκοθετημένη, γεγονός που καθιστά αναγκαίες εκτεταμένες επιθεωρήσεις.
Μέχρι να ολοκληρωθούν οι έλεγχοι, τα πλοία θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν παράκτιες διαδρομές, οι οποίες όμως δεν διαθέτουν τη χωρητικότητα για να εξυπηρετήσουν τον κανονικό όγκο κυκλοφορίας που διέρχεται από το Ορμούζ.
Ήδη από τον Μάρτιο, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο προχώρησαν στη συγκρότηση διεθνούς δύναμης μη εμπλεκόμενων χωρών με στόχο την οργάνωση επιχειρήσεων αποναρκοθέτησης. Παρά τις δημόσιες επιφυλάξεις της αμερικανικής κυβέρνησης, ευρωπαϊκές πηγές αναφέρουν ότι η Ουάσινγκτον επιδιώκει την ανάπτυξη εξειδικευμένων μέσων για την επιτάχυνση των σχετικών εργασιών.
Πότε θα επανέλθει η κανονικότητα
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η επαναλειτουργία του περάσματος δεν σημαίνει αυτόματα επιστροφή στις προπολεμικές συνθήκες. Θα απαιτηθεί χρόνος για την αντικατάσταση πληρωμάτων, την αποκατάσταση των εφοδιαστικών αλυσίδων και την αναπλήρωση των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Εκτιμήσεις της αγοράς αναφέρουν ότι ορισμένα δεξαμενόπλοια μπορεί να χρειαστούν έως και έναν μήνα για να φτάσουν στην Ευρώπη μετά την απελευθέρωσή τους, ενώ η πλήρης αποκατάσταση των εξαγωγών πετρελαίου στα επίπεδα πριν από τον πόλεμο ενδέχεται να απαιτήσει από τέσσερις έως έξι μήνες.
Επιπλέον, αρκετές χώρες και επιχειρήσεις έχουν ήδη αναπροσαρμόσει τις αλυσίδες προμήθειάς τους, στρεφόμενες σε εναλλακτικούς προμηθευτές όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Νιγηρία, γεγονός που σημαίνει ότι η επιστροφή των παλαιών εμπορικών ροών δεν θα είναι άμεση.
Η συζήτηση για τα τέλη διέλευσης
Ένα ακόμη ανοιχτό ζήτημα αφορά το ενδεχόμενο επιβολής χρεώσεων στα πλοία που θα χρησιμοποιούν το πέρασμα. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον αναμένει τη μακροπρόθεσμη λειτουργία των Στενών χωρίς διόδια ή ειδικές επιβαρύνσεις.
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής τελών που θα σχετίζονται με υπηρεσίες ναυσιπλοΐας, ασφάλειας και περιβαλλοντικής προστασίας.
Ωστόσο, στελέχη της διεθνούς ναυτιλιακής αγοράς εκφράζουν σοβαρές αντιρρήσεις, υποστηρίζοντας ότι η επιβολή τέτοιων χρεώσεων έρχεται σε αντίθεση με τις αρχές του διεθνούς δικαίου της θάλασσας. Παράλληλα, αρκετοί πλοιοκτήτες δηλώνουν ότι δεν προτίθενται να καταβάλουν χρήματα σε φορείς που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης, εξέλιξη που θα μπορούσε να μετατραπεί σε νέα εστία τριβής ακόμη και μετά την επανεκκίνηση της ναυσιπλοΐας.
Διαβάστε ακόμη
Τραμπ: Δεν είναι τελική η συμφωνία με το Ιράν – Αν δεν μου αρέσει θα τους ξαναβομβαρδίσουμε
Ανελκυστήρες: Το ελληνικό φαινόμενο που ξάφνιασε Αμερικανούς ερευνητές (γράφημα)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.