Νέος κύκλος αλλαγών ανοίγει για τις συντάξεις χηρείας, καθώς το υπουργείο Εργασίας επεξεργάζεται πακέτο ρυθμίσεων που μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά το σημερινό καθεστώς περικοπών και να επηρεάσει δεκάδες χιλιάδες δικαιούχους σε Δημόσιο και ιδιωτικό τομέα.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται η αντιμετώπιση των μειώσεων που προβλέπονταν μετά την πρώτη τριετία καταβολής της σύνταξης χηρείας, αλλά εφαρμόστηκαν αποσπασματικά, δημιουργώντας διαφορετικές ταχύτητες μεταξύ συνταξιούχων.
Η κυβέρνηση καλείται πλέον να διαχειριστεί ένα σύνθετο ασφαλιστικό ζήτημα που συνδυάζει κοινωνικές πιέσεις, δημοσιονομικό κόστος και μεγάλες ανισότητες που προέκυψαν τα προηγούμενα χρόνια.
Οι οριστικές αποφάσεις αναμένονται τους επόμενους μήνες, ενώ στο τραπέζι βρίσκονται σενάρια που θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και σε επιστροφές περικοπών ή αλλαγή του τρόπου εφαρμογής των μειώσεων.
Οι δύο βασικές παρεμβάσεις
Οι ρυθμίσεις που επεξεργάζεται το υπουργείο Εργασίας κινούνται σε δύο βασικούς άξονες.
Ο πρώτος αφορά τις περιπτώσεις συνταξιούχων χηρείας του Δημοσίου που υπέστησαν μειώσεις έως και 50% μετά την παρέλευση της τριετίας.
Το σχέδιο προβλέπει επαναφορά των ποσών στο 70% της σύνταξης του θανόντος αντί του 35% που λαμβάνουν σήμερα αρκετοί επιζώντες σύζυγοι.
Παράλληλα εξετάζεται η επιστροφή των περικοπών είτε μέσω δόσεων είτε μέσω συμψηφισμών με φορολογικές υποχρεώσεις, όπως για παράδειγμα μείωση φόρου εισοδήματος.
Η συγκεκριμένη κατηγορία αφορά περίπου 11.500 συνταξιούχους χηρείας του Δημοσίου, στους οποίους εφαρμόστηκαν μειώσεις από το 2019 και μετά.
Αντίθετα, στον ιδιωτικό τομέα οι αντίστοιχες περικοπές ουσιαστικά δεν εφαρμόστηκαν ποτέ σε μεγάλη κλίμακα.
Ο δεύτερος άξονας των αλλαγών αφορά την πλήρη κατάργηση των αναδρομικών περικοπών στις συντάξεις χηρείας που προβλέπονταν αλλά δεν επιβλήθηκαν τελικά μετά το 2019.
Σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνονται περίπου 118.000 συντάξεις χηρείας, εκ των οποίων περίπου 60.000 έχουν απονεμηθεί μετά τον Μάιο του 2016 και περίπου 58.000 αφορούν παλαιότερες περιπτώσεις.
Το σενάριο για τις εθνικές συντάξεις
Σύμφωνα με πληροφορίες από το υπουργείο Εργασίας, εξετάζεται επίσης ένα νέο μοντέλο εφαρμογής των περικοπών ώστε να περιοριστούν οι αδικίες.
Ένα από τα βασικά σενάρια προβλέπει ότι θα συνεχίσουν να καταβάλλονται ακέραιες οι δύο εθνικές συντάξεις σε περιπτώσεις όπου ένας συνταξιούχος λαμβάνει δική του σύνταξη γήρατος και παράλληλα σύνταξη χηρείας.
Σε αυτό το ενδεχόμενο, οι περικοπές θα περιορίζονται μόνο σε πιο σύνθετες περιπτώσεις, όπως όταν ο ίδιος συνταξιούχος λαμβάνει δύο κύριες συντάξεις από προσωπικό ασφαλιστικό δικαίωμα και επιπλέον σύνταξη χηρείας.
Για να εφαρμοστεί ένα τέτοιο μοντέλο, θα πρέπει να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο ορίζεται η «σώρευση συντάξεων».
Η σκέψη που εξετάζεται είναι να θεωρείται σώρευση μόνο η άθροιση συντάξεων που προκύπτουν από ατομικό ασφαλιστικό δικαίωμα και όχι οι συντάξεις που μεταβιβάζονται λόγω θανάτου, όπως συμβαίνει με τις συντάξεις χηρείας.
Πώς δημιουργήθηκαν οι ανισότητες
Το σημερινό καθεστώς διαμορφώθηκε κυρίως από τις αλλαγές που έφεραν οι ασφαλιστικοί νόμοι των τελευταίων ετών.
Ο νόμος 4387/2016, γνωστός ως νόμος Κατρούγκαλου, είχε μειώσει τη σύνταξη χηρείας στο 50% της σύνταξης του θανόντος και προέβλεπε περαιτέρω μείωση στο 25% μετά την πρώτη τριετία, εφόσον ο δικαιούχος εργαζόταν ή λάμβανε δική του σύνταξη.
Αργότερα, ο νόμος 4670/2020, γνωστός ως νόμος Βρούτση, αύξησε το ποσοστό από το 50% στο 70%, χωρίς όμως να καταργήσει τους λόγους περικοπής μετά την τριετία.
Έτσι παρέμεινε ανοιχτό το ενδεχόμενο μείωσης από το 70% στο 35% για χιλιάδες συνταξιούχους χηρείας.
Οι περικοπές εφαρμόστηκαν κυρίως σε περίπου 11.500 χήρες του Δημοσίου στις αρχές του 2020.
Όταν επιχειρήθηκε να εφαρμοστεί το ίδιο μέτρο σε συντάξεις χηρείας του ιδιωτικού τομέα, τα ποσά που είχαν παρακρατηθεί επιστράφηκαν άμεσα.
Το αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθεί ένα σύστημα δύο ταχυτήτων, με σημαντικές αποκλίσεις ανάμεσα σε συνταξιούχους που βρίσκονται ουσιαστικά στην ίδια κατάσταση.
Η ενίσχυση των 300 ευρώ
Παράλληλα με τις αλλαγές στις συντάξεις χηρείας, η κυβέρνηση προχωρά και στη διεύρυνση της οικονομικής ενίσχυσης προς τους συνταξιούχους.
Το επίδομα αυξάνεται από τα 250 στα 300 ευρώ και θα χορηγείται πλέον και σε όσους λαμβάνουν αποκλειστικά σύνταξη χηρείας και έχουν συμπληρώσει το 60ό έτος ηλικίας.
Η ρύθμιση αυτή θεωρείται προσπάθεια αποκατάστασης ακόμη μίας ανισότητας, καθώς μέχρι σήμερα το ηλικιακό όριο ήταν υψηλότερο για συγκεκριμένες κατηγορίες δικαιούχων.
Η κυβέρνηση επιδιώκει με τις παρεμβάσεις αυτές να περιορίσει τις κοινωνικές αντιδράσεις και να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που δημιούργησαν οι διαφορετικές εφαρμογές των ασφαλιστικών νόμων τα προηγούμενα χρόνια.
Διαβάστε ακόμη
Ποιες είναι οι 16 εταιρείες που ελέγχουν το 25% του ελληνόκτητου στόλου
Σόλομον (Goldman Sachs): Οι φόβοι για «Αποκάλυψη» στην αγορά εργασίας λόγω AI είναι υπερβολικοί
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.